Woensdag speelt Argentinië de halve finale tegen Engeland. Het zal zwaar worden in het broeierige Atlanta, maar de hoop is dat Lionel Messi iets bijzonders gaat doen.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Sergio Levinsky (63) stond in 1986 op het eerste WK dat hij als journalist volgde in de kleedkamer van de winnaar, Argentinië. Links zag hij spelers huilen, rechts zag hij ze feesten. Sommigen klaagden dat ze slecht behandeld waren door de pers, sommigen wilden naar huis. Er was een man in wie al die emoties samenkwamen: Diego Maradona.
Levinsky, socioloog en schrijver van boeken over Maradona en over Lionel Messi: ‘Daarom was Maradona zo geliefd. Ja, natuurlijk ook door het doelpunt met de hand, de hand van God, en de solo tegen Engeland, de erfvijand vanwege de Falklandoorlog vier jaar eerder. Maradona was van de mensen, met het hart op de tong.
‘Hij genoot ook van de aandacht. Ooit liet hij zich behandelen in Zwitserland, waar hij met een journalist een ommetje maakte. De verslaggever vroeg: ‘Diego, dit moet een droom zijn, meters lopen zonder dat iemand je benadert?’ De reactie van Maradona: ‘Nog even en ik ga dood.’’
Levinsky reist nog steeds achter de Argentijnse ploeg aan. Hij landde maandagavond in Atlanta, vanuit Kansas waar het basiskamp van de Albiceleste was. Op zijn elfde WK krijgt hij weer een Argentinië - Engeland voorgeschoteld.
‘Het blijft een beladen wedstrijd voor veel Argentijnen. ‘Wie niet springt, is een Engelsman’, zingen ze nog steeds. In een ander lied gaat het letterlijk over die oorlog. Onderweg in het vliegtuig nog. Dan zingen ze over Malvinas, zoals ze in Argentinië de betwiste eilanden voor de kust noemen.’
Om die eilanden werd in 1982 gevochten tussen Engeland en Argentinië, er vielen honderden doden. Levinsky had toen dienstplicht. ‘Maar ik hoefde niet naar het front, gelukkig.’
In de kleedkamer kan de pers nu niet meer komen, maar er worden wel beelden online gezet waarbij de spelers zingen over Malvinas, Diego Maradona en ‘de laatste van Leo’. Ook al zit Lionel ‘Leo’ Messi gewoon nog steeds tussen hen.
Vier jaar geleden stapte Messi met de winst van de wereldtitel definitief uit de grote schaduw van Maradona. Nog steeds zwaaien de Argentijnen in Atlanta met vlaggen van Maradona, maar op bijna alle shirts staat ‘Messi’.
‘Bij de jongeren is hij sowieso de populairste, die hebben Maradona niet live gezien. De aardsheid van Maradona, zijn arme afkomst, de hand van God, de solo: ze maken dat mensen die beiden zagen spelen misschien nog net iets meer naar Maradona neigen. Ook al was hij zeker in zijn laatste jaren een karikatuur van zichzelf. Over de doden niets dan goeds.’
Messi stond lang op achterstand. Maradona speelde bij volksclub Boca Juniors voordat hij naam maakte in Europa. Messi’s familie behoorde tot de middenklasse in Rosario. Hun enige zorg was dat de zoon maar niet groeide, Barcelona betaalde zijn groeihormonen en gaf hem ook al snel een goed contract. Levinsky: ‘Zijn maag maakte nooit lawaai, en ook zijn moeders maag hoorde hij nooit lawaai maken. Hij woonde nooit in een sloppenwijk aan de zuidkant van Buenos Aires zoals Maradona.’
In Argentinië verkeerde men lang in de veronderstelling dat de verlegen, stille Messi niets met het land had. Dat hij de waarde van het shirt niet begreep. ‘Perceptie. De hoofdredacteur van de Catalaanse sportkrant El Mundo Deportivo, die Barcelona al 46 jaar volgt, vertelde me dat Messi de meest Argentijnse speler is die ze in al die jaren heeft meegemaakt. In hoe hij praat, denkt, reageert, wat hij eet, drinkt. Hij denkt altijd aan Argentinië, de Spaanse bond deed hem veel aanbiedingen om voor dat land te spelen, wat praktisch veel handiger zou zijn, maar hij heeft het nooit overwogen.’
In Argentijnse steden zijn veel muurtekeningen van Messi verschenen op plekken waar Maradona voorheen zowat het alleenrecht had. Terwijl Messi nog steeds niet in Argentinië voetbalt. Sterker nog: zijn contract bij Inter Miami is verlengd tot 2028. Hij woont er in een villa van 10 miljoen en heeft er nog meer vastgoed.
Hij heeft een stichting en helpt mensen individueel, maar begeeft zich vooral onder de rijken, terwijl Maradona altijd affiniteit hield met minder welgestelde Argentijnen. Levinsky: ‘Er zijn op de radio discussies over de rijkdom van de spelers van de nationale ploeg tegenover de gewone Argentijn die lijdt onder de economische crisis. De linkerflank vindt dat dit team minder bij de mensen staat dan het team van 1986. Maar zij zijn steeds meer in de minderheid sinds Messi, die zich nooit over politiek uitlaat, prijzen is gaan winnen met dit team.’
De ommekeer kwam in 2021, zag Levinsky met eigen ogen, toen Argentinië in Brazilië de Copa América won. ‘Toen werd hij al volledig in de armen gesloten, het was de eerste titel in 28 jaar. Na de winst van het WK in Qatar is hij onomstreden en komt hij in alle liedjes voor.’
Levinsky vindt Messi dit WK nog beter dan vier jaar geleden. ‘Fitter, scherper, beslissender. Het team als geheel is alleen minder, Rodrigo De Paul is bijvoorbeeld gewoon slecht. Maar Messi is geweldig. Op zijn 39ste. In Argentinië vinden ze hem echt een mirakel, het draagt bij aan de legendevorming.’
De druk is eraf voor Messi. Hij krijgt bij de ploeg alle vrijheid van bondscoach Lionel Scaloni, die uit dezelfde streek komt. ‘Zijn huidige ploeggenoten waren als kind al idolaat van hem, dus die doen alles voor hem. Vroeger waren zijn ploeggenoten helemaal gek op Maradona; met hen had Messi een moeizame relatie.’
Maradona was bondscoach op het WK van 2010 en zei: ‘Argentinië is Mascherano en tien anderen.’ Ook later was hij vaak kritisch over Messi. ‘Altijd op dubbelzinnige wijze: eerst kritiek, daarna het woordje ‘maar’. Hij noemde Messi een jongen zonder karakter, ‘maar wel een absolute klasbak’. Of: ‘Cristiano Ronaldo was dit jaar de beste, maar ik hou van Messi en dat weet hij.’ Hij kon moeilijk accepteren dat er nog een Argentijns genie was. Ik weet zeker dat het Messi raakte. Hij werd er voortdurend mee geconfronteerd en kon maar niet winnen.’
Messi stopte in 2016 zelfs als international, na de vierde verloren finale van een landentoernooi op rij. Maar zonder Messi was Argentinië niets. ‘Zelfs de Maradonista’s vroegen om zijn terugkeer.’
Het WK van 2018 leek zijn laatste kans te worden. Messi was 31, al niet meer zo snel en kittig als in het begin. Na elke misser van Messi werd de toekijkende Maradona in beeld genomen. ‘Ik denk dat de dood van Maradona in 2020 hem in zekere zin rust gaf, ook al werd Maradona toen echt heilig verklaard.’
Dit WK toont Messi meer emoties dan ooit tevoren, hij huilde zelfs na de zege op Egypte. ‘Het is een mix: zijn vader is ziek en hun band is heel hecht, ze gingen samen naar Barcelona toen Messi 13 was. Hij miste tegen Egypte alweer een strafschop, was daarna echt twintig minuten van slag. Tot vijf minuten voor tijd stonden ze achter. Het was toch een rotmanier geweest om af te sluiten.’
De tranen werden in Argentinië gekoesterd. Het stille wonderkind is dus toch van vlees en bloed.
Messi is groter dan voetbal aan het worden, dat is erg zichtbaar in de WK-steden. Overal is zijn beeltenis te zien: met een biertje in zijn hand in een abri op de luchthaven van Atlanta, op tv in een legoreclame of op een scheve muur in de hipsterbuurt Wynwood in Miami.
Zo dichtbij als bij Maradona en de zijnen kan de Argentijnse pers nooit meer komen. Messi neemt dit WK tijdens persmomenten wel meer de tijd voor de media. ‘Hij is ouder, getrouwd, vader van drie kinderen, aanvoerder. Logisch dat hij beter is gaan praten. Maar in 2005 had ik al een leuk interview met hem over Rijkaard, Cruijff, zijn afkomst. Grappig was dat degene die hem voor me had gesproken, zei: ‘Nou, succes, er komt niets uit.’ Ik voelde me alsof ik een belangrijke strafschop moest nemen. Ik ging echt op de Argentijnse manier tegen hem praten. ‘Hé maat, je speelt op rechts, waarom?’ ‘Nee, nee ik ben een nummer 10’, zei hij. Dat brak het ijs.’
Tegen Engeland scoren, het liefst met een solo of middels een list, en elke discussie over wie de grootste is, is voor eeuwig afgesloten. ‘Ik hoop dat hij dan iets bijzonders doet, misschien een shirt van Maradona pakt of zo. Ik vind trouwens dat we niet over Pelé óf Maradona óf Messi moeten praten, maar over Pelé én Maradona én Messi.’
Het zal woensdag zwaar worden in broeierig Atlanta, verwacht Levinsky. ‘De ploeg is 30 procent minder dan in Qatar. Misschien zijn ze moe, kunnen ze niet tegen het hete weer, ik weet het niet. Iedereen hoopt dat Engeland daardoor extra motivatie krijgt. Het moet allemaal van Messi komen. Het is bijzonder dat hij dat aankan. Ik denk zelfs dat dit niet zijn laatste kunstje is. Dat hij doorgaat. Het shirt drukt niet meer op hem, maar geeft hem kracht.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant