De Amerikaanse president Donald Trump heeft de wereldwijde gas- en oliemarkt opnieuw in beroering gebracht met zijn opmerkingen over een forse Amerikaanse heffing voor schepen die de Straat van Hormuz willen passeren. Nog geen dag later draaide Trump de maatregel weer terug.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
De olieprijzen stegen in de loop van de dinsdag opnieuw fors nadat olie maandag al ongeveer 10 procent duurder was geworden. Met name de opmerking van de Amerikaanse president Trump een dag eerder dat Washington een vergoeding van 20 procent zou eisen op de waarde van de lading van schepen, veroorzaakte onrust. Met het geld zouden de Verenigde Staten militaire bescherming bieden aan schepen die de Straat van Hormuz passeren.
ING-analist Warren Patterson rekende dinsdag voor wat de gevolgen zouden zijn, mocht het Trump menens zijn met zijn ‘veiligheidstoelage’: een olietanker die 2 miljoen vaten van 80 dollar vervoert, zou 32 miljoen dollar moeten afrekenen bij de Amerikanen, ofwel 16 dollar per vat. Dat zou neerkomen op een olieprijs van 96 dollar per vat, aldus Patterson.
Iran, dat ook een vorm van tol wil heffen, gaat uit van zo’n 1 dollar extra per vat. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Aragchi bespotte in een post op X Trumps voorstel. ‘20 Procent is natuurlijk veel te veel. Wij spelen het eerlijk.’
Ook Trump kwam een dag later kennelijk tot die conclusie, mogelijk na druk van bondgenoten in de regio als Saoedi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten, die ernstig onder de heffing te lijden zouden krijgen. Dinsdagmiddag draaide de Amerikaanse president het plan alweer terug.
Trumps jongste voorstel voor een heffing (eerder stelde hij al een gezamenlijk tolhuisje met Iran voor, een plan waarvan weinig meer vernomen werd) kon ook dit keer rekenen op verzet bij andere landen. Onder meer de Internationale Maritieme Organisatie herhaalde dat elke vorm van tolheffing onwettig is. Ook Europese leiders en rederijen verwierpen Trumps plan.
Of de eveneens hernieuwde Amerikaanse blokkade van de Straat van Hormuz (die niettemin gewoon ‘open’ is volgens Trump) ook van de baan is, was dinsdagavond onduidelijk.
Intussen leiden de voortdurende aanvallen over en weer tussen Iran en de Verenigde Staten tot grote zorgen in de oliemarkt. Na een korte periode waarin de stroom fossiele energie weer op gang leek te komen, staat de wereld nu opnieuw voor een onzekere periode.
De situatie nu is mogelijk ernstiger dan in maart, zegt een analist in de Financial Times, omdat de wereldwijde oliereserves na maanden van krapte fors geslonken zijn en een nieuwe periode van vijandelijkheden tot fysieke tekorten kan leiden, zeker nu de winter weer een paar maanden dichterbij is.
Dit is ook te merken aan de gasprijzen. Die schoten eveneens omhoog, omdat de Europese gasvoorraden voor de komende winter nog lang niet op het niveau zijn waar ze normaal gesproken zijn. Dinsdag steeg de gasprijs tot ruim 53 euro per megawattuur (MWh), tegen dik 40 drie weken geleden, toen er nog volop hoop was dat de aanvoerlijnen zich zouden herstellen en er ruimte zou ontstaan de voorraden flink bij te vullen.
Intussen voerde Teheran weer beschietingen uit op twee olietankers (waarbij twee bemanningsleden om het leven kwamen en diverse gewonden vielen), mogelijk om meteen te bewijzen hoe lek de militaire paraplu van Trump is, en bombarderen de VS doelen in Iran. ‘Het voorlopige vredesakkoord lijkt dood en begraven’, constateert Patterson van ING.
Alsof de hernieuwde spanningen rond de zee-engte van Hormuz nog niet genoeg zijn, laaiden ook de vijandelijkheden op tussen Saoedi-Arabië en de Houthi’s. Die laatsten dreigen een andere zeestraat te blokkeren: Bab al-Mandab in de zuidelijke Rode Zee. Beide partijen waren in 2022 een staakt-het-vuren overeengekomen, dat nu ook dreigt te bezwijken. De zeevaart in de regio dreigt hierdoor op nog meer locaties te worden lamgelegd.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant