Judith Kuypers | Nationaal Coördinator geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld De benoeming deze maandag van Judith Kuypers (55) past in een bredere trend van politieke aandacht voor geweld tegen vrouwen. Ze moet onder meer een nationaal actieplan opzetten en ervoor zorgen dat slachtoffers, ook die van kindermishandeling, eerder worden opgemerkt.
Judith Kuypers
Waarschuwingen van huiselijk geweld op broodzakken en vijf kabinetsleden beter laten samenwerken. Het zijn twee puntjes op een omvangrijke takenlijst die toebehoort aan de Brabantse Judith Kuypers (55). Maandag werd zij benoemd tot de allereerste Nationaal Coördinator geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld.
Kuypers’ functie werd vorig jaar december door het kabinet-Schoof aangekondigd. De benoeming past binnen een bredere trend van politieke aandacht voor vrouwenveiligheid, die is ontstaan nadat de zeventienjarige Lisa uit Abcoude vorig jaar werd vermoord. Dat geweld is aanzienlijk: elke acht dagen wordt een vrouw om het leven gebracht door een partner, ex-partner of iemand uit de omgeving.
Kuypers zal er onder meer voor moeten zorgen dat slachtoffers van geweld sneller worden opgemerkt, meer praktijkkennis ingezet wordt en dat er een nationaal actieplan tegen huiselijk geweld, geweld tegen vrouwen en kindermishandeling komt. En vooral: de ‘eilandencultuur’ tegengaan in het beleid rondom geweld tegen vrouwen. Kuypers krijgt hiervoor 10 miljoen van het kabinet mee.
„We zien dat iedereen er op zijn eigen gebied mee aan de gang is”, zei minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, CDA), die verantwoordelijk is voor Kuypers’ aanstelling, maandag bij Goedenavond Nederland. De minister doelt daarbij op de veelheid aan ministeries, personen en geldpotjes bestemd voor vrouwenveiligheid.
Naast minister Sterk zijn ook minister David van Weel (Justitie en Veiligheid, VVD), staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs en Emancipatie, VVD), staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid, D66) en minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie, VVD) verantwoordelijk voor het onderwerp.
Maar de samenwerking is „onvoldoende” en „moet echt beter”, zei Sterk over die eilandencultuur. In een Kamerbrief over de aanpak van geweld tegen vrouwen begin deze maand staat dat met name langs elkaar heen wordt gewerkt „in het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling”. Doordat taken en verantwoordelijkheden op verschillende plekken zijn belegd, „moeten slachtoffers vaak verschillende keren hun verhaal vertellen. Daarnaast ontbreekt nog te vaak een eenduidige manier van beoordelen en analyseren van een situatie”. Ook zouden gegevens onvoldoende kunnen worden gedeeld.
Met Kuypers wordt aan die grote groep van betrokkenen nu nóg iemand toegevoegd. Volgens een woordvoerder van minister Sterk is dat „het hele ding waarom we een coördinator zoeken”, zegt ze. „Om hier de regie te pakken.”
Tijdens haar periode als landelijk voorzitter van Veilig Thuis kon Kuypers versnippering niet altijd tegengaan. Uit onderzoek van Nieuwsuur bleek bijvoorbeeld dat de kwaliteit en manier van kindgesprekken per Veilig Thuis-regio verschillen. Volgens de wet moet Veilig Thuis na een melding van geweld of seksueel misbruik daar onderzoek naar doen. Daarom praat Veilig Thuis met kinderen vanaf vier jaar. In een protocol staat wel dát met kinderen moet worden gepraat, maar niet op welke manier.
Ook in de Kamerbrief over huiselijk geweld wordt gewezen op de problemen bij Veilig Thuis. Daar zijn overal aanzienlijke wachtlijsten, al verschillen die per regio. Dat wordt „onder andere verklaard door regionale verschillen in hoe de keten is georganiseerd”, staat in de Kamerbrief.
Wat Kuypers’ taak extra lastig maakt: de verschillende ministeries blijven zelf verantwoordelijk, en hoeven zich niks aan te trekken van haar advies. Wat haar mandaat precies wordt, is op dit moment onduidelijk.
Wat wel helpt is dat Kuypers al vaker haar aandacht moest verdelen. Zo heeft ze op dit moment drie verschillende banen, Kuypers is naast voorzitter bij Veilig Thuis ook directeur-bestuurder bij Veilig Thuis West-Brabant en bestuurder van de Stichting Matris, een moederorganisatie van verschillende maatschappelijke organisaties. Kuypers begon op haar 24ste bij de Raad voor de Kinderbescherming, waarna twintig jaar aan verschillende banen op het snijvlak van zorg en veiligheid volgden.
Veilig Thuis zal ook in haar nieuwe rol een zorgenkindje blijven. „Op dit moment kampt Veilig Thuis met een structureel hoge werkdruk, met een sterk stijgend aantal adviesvragen en meldingen, wachtlijsten bij Veilig Thuis zelf en ketenpartners en neemt ook de complexiteit van de meldingen toe. Dit alles maakt dat Veilig Thuis onder toenemende druk staat. En dat is zeer zorgelijk”, staat in de Kamerbrief.
Kuypers heeft op het gebied van vrouwenveiligheid inspiratie geput uit het buitenland. Nederland kan bijvoorbeeld lering trekken uit Franse broodzakken, zei ze in het AD. Op tienduizenden zakken van stokbroden staan zogenoemde ‘geweldsmeters’ van huiselijk geweld. In het rode gedeelte van die meter staat dat een vrouw hulp moet zoeken als er bijvoorbeeld thuis iemand dreigt met zelfmoord of met het delen van intieme foto’s. Als vrouwen die ‘rode vlaggen’ zien staan, zullen ze sneller doorhebben dat ze gevaar lopen, is het idee.
Ook wil Kuypers naar Brits voorbeeld Clare’s Law invoeren. Met deze wet mag iedereen aan de politie vragen of een partner een geschiedenis van huiselijk geweld heeft. De politie mag dit ook ongevraagd delen.
Kuypers begint half september in haar nieuwe functie.