De Amerikaanse regering opent de aanval op het Internationaal Strafhof in Den Haag. Het belooft ‘alle middelen’ te zullen gebruiken om het strafhof te ‘ontmantelen’. Washington wil voorkomen dat Amerikanen in Den Haag worden vervolgd.
is verslaggever voor de Volkskrant
Dat schrijft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maandag in een verklaring. Het is een nieuwe afbraakpoging van de zogenoemde internationale rechtsorde: het idee dat niet het recht van de sterkste geldt, maar alle landen zich moeten houden aan gezamenlijke regels en verdragen.
Het Internationaal Strafhof (ICC) geldt als een belangrijke pijler van die rechtsorde. Het werd in 2002 opgericht in Den Haag om de allerzwaarste misdaden zoals genocide te bestraffen, ook wanneer nationale rechtbanken niet optreden. Het doet nu bijvoorbeeld onderzoek naar oorlogsmisdaden in Afghanistan en de Palestijnse gebieden.
Maar sinds de oprichting stuit het ICC op weerstand van verschillende grootmachten. Zo’n veertig landen hebben het hof niet erkend, waaronder de VS, Israël, Rusland, India en China. De Amerikanen zijn voorstander van het vervolgen van andermans misdaden, zo steunden ze de tribunalen voor Rwanda en voormalig Joegoslavië, maar ze willen niet dat Amerikanen worden vervolgd.
De regering-Trump probeert het werk van het strafhof sinds vorig jaar te belemmeren. Zo heeft het al minstens acht rechters en drie aanklagers uit Den Haag op een sanctielijst geplaatst. Daarmee krijgen ze dezelfde aanpak als leden van Al-Qaida, maffiosi en leiders van autoritaire regimes. Banktegoeden zijn bevroren, er gelden reisverboden en ze worden geweerd door Amerikaanse techbedrijven.
Tot op heden werden voornamelijk individuele ICC-functionarissen getroffen; nu opent de regering-Trump de aanval op het ICC zelf. De Amerikaanse minister van Buitenlandse zaken, Marco Rubio, trapte de campagne maandag af met een ronkend filmpje op YouTube en een opiniestuk in The Wall Street Journal.
Het ministerie spreekt van een ‘ongecontroleerde wereldwijde scheidsrechter die zichzelf boven de natiestaat plaatst’ en ‘naar willekeur Amerikaanse militairen en functionarissen kan vervolgen’. Het acht dat een ‘onaanvaardbare bedreiging voor de Amerikaanse soevereiniteit’.
De Amerikaanse regering kondigt aan ‘het vermogen van het ICC om te opereren systematisch uit te schakelen’. Zij gaat andere landen oproepen hun steun voor het strafhof in te trekken. Ook eist zij dat landen die ‘profiteren van de Amerikaanse veiligheidsparaplu’, uitspreken dat het ICC geen bevoegdheid heeft om Amerikanen te vervolgen. Ook dreigt zij met het intrekken van visa voor ICC-functionarissen en het uitbreiden van sancties.
Volgens de Financial Times probeerden de VS al eerder een coalitie te smeden tegen het ICC. Zo zou president Trump afgelopen mei tijdens zijn bezoek aan Xi Jinping, hebben voorgesteld dat de VS, China en Rusland hun krachten moeten bundelen tegen het hof, omdat hun belangen volgens hem op één lijn liggen.
Onduidelijk is waarom de VS juist nu hun pijlen richten op het instituut. Washington is weliswaar meermaals beticht van het plegen van oorlogsmisdaden, bijvoorbeeld in de oorlog tegen Iran. Maar de kans dat een Amerikaanse president in Den Haag terecht zal staan, is vrijwel nihil. Het ICC heeft geen eigen arrestatieteam en is afhankelijk van lidstaten om aanhoudingen te verrichten.
De VS hebben afspraken met meer dan honderd landen, vooral in Afrika en Azië, die allemaal beloven geen Amerikanen te zullen uitleveren. Bovendien mag de president van de VS volgens de eigen wet Den Haag binnenvallen, om eventuele gearresteerde Amerikanen weer te bevrijden.
Het ICC heeft dinsdag nog niet gereageerd, maar sprak eerder al wel van ‘betreurenswaardige pogingen’ van de VS om het werk te belemmeren. Het benadrukte dat het ICC gerechtigheid probeert te brengen ‘aan slachtoffers van de ernstigste misdaden die de mensheid kent’.
De Europese Commissie noemt aanvallen op het ICC ‘onaanvaardbaar’. Nederland, dat gastland is van het hof, kiest minder stevige bewoordingen. Het heeft ‘zorgen over de verharde toon’, schrijft een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken in een reactie. Onafhankelijke internationale hoven zoals het ICC moeten ‘ongehinderd’ hun werk kunnen doen.
Wat het gastland verder doet om het strafhof te ondersteunen, is onduidelijk. Een woordvoerder kon daar dinsdagmiddag nog geen antwoord op geven.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant