De nazaten van mensen die Spanje ontvluchtten tijdens de Franco-dictatuur (1939-1975) kunnen sinds enkele jaren aanspraak maken op de Spaanse nationaliteit. Dat leverde al zeshonderdduizend extra Spanjaarden op. De rechtse partijen betichten de linkse regering ervan ‘nieuwe kiezers te fabriceren’.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie, klimaat en milieu.
Wat behelst de ‘wet van de kleinkinderen’?
De bedoeling van deze wet was om de kinderen en kleinkinderen van ballingen de Spaanse nationaliteit toe te kennen. Die ballingen zijn mensen die Spanje ontvluchtten ten tijde van de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) en de Franco-dictatuur die erop volgde.
Nadat het Spaanse parlement de wet in 2022 aannam, is de reikwijdte iets groter geworden. Nu is het niet meer noodzakelijk om aan te tonen dat een ouder of grootouder daadwerkelijk om politieke redenen op de vlucht sloeg. De enige eis is dat de ‘banneling’ Spanje verliet tussen 18 juli 1936 (de dag na het begin van de Burgeroorlog) en 31 december 1955.
Daaronder vallen dus ook mensen ‘die weggingen om sociale of economische redenen, veroorzaakt door een dictatuur die Spanje achteruit liet gaan’, zei verantwoordelijk minister Ángel Víctor Torres deze week.
Hoeveel mensen komen via deze regeling in aanmerking voor een Spaans paspoort?
Tot nu toe dienden meer dan 2,4 miljoen nazaten van Spaanse emigranten een aanvraag in. De Spaanse regering verwacht dat ze de meerderheid van die aanvragen zal inwilligen.
Volgens minister Torres is tot nu toe over zeshonderdduizend mensen een positief besluit genomen. Van hen hebben er al driehonderdduizend daadwerkelijk een Spaans paspoort gekregen.
Torres vertelde ook dat de meeste aanvragen – ongeveer de helft – afkomstig zijn uit Argentinië. Op de tweede plaats staat Cuba. Ook in andere Latijns-Amerikaanse landen kwamen in het verleden veel Spaanse emigranten terecht.
Waarom keert de rechtse oppositie zich tegen deze wet?
Aanvankelijk verdedigde oppositieleider Alberto Núñez Feijóo de wet bij bezoeken aan Latijns-Amerika. Het leek de voorman van de conservatieve PP niet meer dan ‘rechtvaardig’ dat de kleinkinderen van de bannelingen de Spaanse nationaliteit konden krijgen.
Maar deze maand beschuldigde Feijóo de linkse regering van premier Pedro Sánchez ineens van ‘electoraal ingenieurschap’. Sánchez zou volgens de PP-leider ‘nieuwe kiezers willen produceren’.
Het idee is dat de nieuwe Spanjaarden overwegend links zouden stemmen, wat gunstig zou uitpakken voor de sociaal-democratische PSOE. Hiervoor is overigens weinig bewijs: bij de laatste parlementsverkiezingen was de PSOE onder kiezers in het buitenland bijvoorbeeld minder populair dan onder die in Spanje.
Nadat hij verwijten van hypocrisie over zich heen kreeg, stelde Feijóo de koers opnieuw bij. Hij bekritiseert nu vooral de sociale gevolgen van de ‘wet van de kleinkinderen’, in combinatie met het generaal pardon voor irreguliere migranten. Voor die regeling hebben zich 1,2 miljoen mensen aangemeld.
‘De staat kan dit niet verwerken’, zei Feijóo begin juli. ‘Heeft iemand het land hierop voorbereid? Zijn er voldoende woningen? Is de publieke gezondheidszorg er klaar voor? Alle sociale voorzieningen? Het is duidelijk van niet.’
Vanwaar deze draai?
Dat heeft alles te maken met de uitlatingen van het radicaal-rechtse Vox. Volgens Vox-leider Santiago Abascal zou Sánchez de wet gebruiken om ‘de verkiezingen te stelen’. Zijn redenering luidt dat Spaanse kiezers in het buitenland per brief kunnen stemmen, zonder hun paspoort te laten zien, en dat dit fraude in de hand werkt.
Aangezien Vox en de PP met elkaar zijn verwikkeld in een felle concurrentiestrijd om de rechtse kiezer, lijkt Feijóo de inschatting te hebben gemaakt dat hij niet achter kon blijven.
Hoe luidt het verweer van de Spaanse regering?
Op het ministerie van Justitie en in de rest van de regering zien ze al deze ophef als onderdeel van de strategie van de PP en Vox om ‘alles wat het kabinet doet verdacht te maken’, meldt de Spaanse krant El País.
‘De PP zegt het één in Madrid en het ander in Buenos Aires’, zei minister Torres dinsdag. ‘Het is nogal hypocriet.’ Hij benadrukt ook dat ‘iedereen zal stemmen waar hij zin in heeft’. ‘Of weet de PP soms al wat ze allemaal gaan stemmen?’
Dit laatste benadrukt ook de Vereniging van Afstammelingen van Spaanse Ballingschap. ‘De rechtse leiders praten over ons alsof we gebruiksvoorwerpen en hebbedingetjes zijn. Denken ze soms dat we niet in staat zijn zelf na te denken?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant