Verkiezingen Duitsland In de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt stevent de AfD af op een forse overwinning bij de aanstaande verkiezingen. Lijsttrekker Ulrich Siegmund zegt graag een „goed-humeur-campagne” te willen voeren, maar de meeste punten uit het partijprogramma zijn niet erg feel good.
Ulrich Siegmund zat ooit in de geurmarketing, nu is hij lijsttrekker voor de AfD in Saksen-Anhalt bij de deelstaatverkiezingen in september.
„Heel Europa kijkt naar Saksen-Anhalt”, roept lijstrekker van de Alternative für Deutschland (AfD) Ulrich Siegmund op het podium op het partijcongres in Maagdenburg. In de deelstaat Saksen-Anhalt zijn op 6 september verkiezingen, en de AfD stevent af op een forse overwinning. De partij wordt in de deelstaat als extreemrechts bestempeld door de binnenlandse veiligheidsdienst.
Volgens de laatste peilingen staat de AfD op 41 procent, daarna volgt de CDU met 23 procent. Omdat een aantal kleinere partijen de kiesdrempel niet dreigt te halen, zou de AfD met een uitkomst iets boven 40 procent een absolute meerderheid kunnen behalen en kunnen regeren zonder coalitiepartner.
Op het congres doet de AfD alsof de overwinning al binnen is, en alsof het na Saksen-Anhalt een kwestie van tijd is voor de partij overal aan de macht komt. „De blauwe golf [blauw is de kleur van de AfD] zal door heel Duitsland rollen”, zegt Siegmund in zijn toespraak. Door „het economische en politieke gewicht van Duitsland binnen de EU”, zegt Siegmund later desgevraagd, is „een politieke koerswijziging in Duitsland van betekenis voor heel Europa” – en die begint volgens hem dus hier, in Saksen-Anhalt, een deelstaat met 2,1 miljoen inwoners.
Lijsttrekker Siegmund begroet zaterdagochtend zoveel mogelijk aanwezigen persoonlijk. „U komt uit Nederland? Waanzinnig mooi land!” Gebruind, in een smal lichtgrijs pak en met een onwrikbare glimlach op zijn gezicht schudt hij handen en maakt hij selfies met partijgenoten. Hij wordt dusdanig omsingeld door collega’s, beveiligers en fans dat hij bij de wc-deur zegt: „Plassen (‘pullern’ ) zal ik echt alleen moeten doen.”
Siegmund (35) is sinds 2014 lid van de AfD, maar vergeleken met andere lijsttrekkers van zijn partij kiest hij een nadrukkelijk andere toon. De ondertoon van landelijk voorzitter Alice Weidel bijvoorbeeld is diepe verontwaardiging; de toespraken van de gevierde voorzitter in Thüringen, rechts-extremist Björn Höcke, klinken als donderpreken van een gekwelde ziel. Niets van dat alles bij Siegmund, die kiest voor een „goed-humeur-campagne”, die „hoop” en „positiviteit en trots” wil uitstralen. „Alles is mogelijk” luidt zijn campagneslogan.
Siegmund heeft een achtergrond in marketing, en had een jaar of tien geleden een bedrijf in Berlijn in „geurmarketing”, waarbij hij geuren voor ruimtes verkocht om de consument in de juiste (aankoop-)stemming te brengen. Nu wil hij in Saksen-Anhalt de AfD aan de man brengen.
Zijn partijgenoten doen hun best om mee te gaan in de positivo-campagne van Siegmund. Zo spreekt partijvoorzitter Martin Reichardt van „de diepe toewijding” aan de burgers van Saksen-Anhalt. De AfD is de partij van de „blije tijding” en van de „opoffering en liefde voor de eigen Heimat. Wij houden van Saksen-Anhalt zoals een moeder van haar kind”.
Op het congres presenteert de partij een tien-punten-programma dat de AfD in de eerste honderd dagen van de geanticipeerde regeerperiode wil verwerkelijken. En de liefde en diepe toewijding ten spijt, de meeste punten uit het programma zijn niet erg feel good.
Zo wil de AfD „uitzettingen vanaf de eerste minuut”. Daarvoor wil de partij een azc veranderen in een gevangenis, en Siegmund spreekt van een „uitzetcultuur” in plaats van een „welkomscultuur”, zoals het ruimhartige vluchtelingenbeleid onder voormalig kanselier Angela Merkel (CDU) werd genoemd.
De partij wil de publieke omroep afschaffen, in de regio is dat omroep MDR. Juridisch zijn de mogelijkheden van de deelstaat daartoe beperkt, maar Siegmund wil „alles in het werk stellen”. Regenboogvlaggen op openbare gebouwen worden verboden, en „voor iedere regenboogvlag komen tien Duitslandvlaggen in de plaats”.
Onder de belangrijkste tien punten valt ook de strijd van de AfD met architectuurstroming Bauhaus; cultuurinstellingen moeten „nationale verworteling” laten zien, anders worden subsidies geschrapt. Het enige positief geformuleerde punt van de tien AfD-speerpunten is financiële hulp bij het behalen van een rijbewijs voor jonge mensen die een opleiding volgen.
Er is nog een ander programmapunt gericht op jonge mensen: dat kinderen van asielaanvragers in een aparte schoolklas worden gezet, en dat er „beveiliging” komt op scholen om kinderen tegen geweld te beschermen. Desgevraagd legt partij-ideoloog Hans-Thomas Tillschneider uit: „In Hettstedt was er een heel verdrietig geval waar een ietwat dikkige jongen zo door migrantenkinderen werd belaagd dat hij niet meer naar school durfde.” Op scholen, meent Tillschneider, „hebben we enorme problemen door massa-immigratie”. Van de burgers in de deelstaat heeft zo’n 9 procent geen Duits paspoort.
Siegmund zelf ziet geen tegenspraak in de ‘goed-humeur-campagne’ en het programma van uitzettingen, cultuurbezuinigingen, en private beveiligingsbedrijven op scholen: „Wij zijn de partij van de vrijheid. We willen niets verbieden, maar onze eigen cultuur beschermen.”
Siegmund brengt de afbraak-boodschap van de AfD met een lach en een opgestoken duim. De AfD in Saksen-Anhalt lijkt overtuigd van de succesformule: van de aanwezige afgevaardigden stemde 99 procent voor hem. In de wandelgangen wordt gemompeld over ‘DDR-verhoudingen’, omdat er de hele dag geen onvertogen woord klinkt.
Ook dat is strategie: Siegmund hoort in het kamp van AfD-co-voorzitter Alice Weidel, die er op gebrand is van de AfD een professioneel ogende, goed geoliede machine te maken. Daarin is geen ruimte voor al te kritische partijgenoten.
Op dit moment staat de AfD ook in de landelijke peilingen aan kop met 28 procent, de CDU van kanselier Friedrich Merz staat op slechts 22 procent. Weidel hoopt bij de volgende Bondsdagverkiezingen aan de macht te komen, uiterlijk in maart 2029, maar bij een val van de coalitie van CDU/CSU en SPD mogelijk ook al op een eerder moment.