Onderwijs In sectoren met tekorten als de zorg en het onderwijs en op „cruciale domeinen” als kunstmatige intelligentie en energie wil het kabinet „mensen aantrekken, opleiden én behouden”. Jongeren- en studentenorganisaties reageren kritisch: „Onderwijs is geen kostenpost voor tekorten.”
Kinderopvang Zeeuws-Vlaanderen in Sas van Gent.
Het kabinet wil meer sturen op de studiekeuzes van jongeren. Opleidingen voor vakmensen in de zorg, kinderopvang, onderwijs en de woningbouw moeten aantrekkelijker worden. Hetzelfde geldt voor opleidingen in een aantal „cruciale domeinen” zoals kunstmatige intelligentie, veiligheid en energie. Op deze terreinen wil het kabinet „mensen aantrekken, opleiden én behouden”.
Dat staat in de zogeheten ‘Talentstrategie’ die het kabinet vrijdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. In het coalitieakkoord schreven D66, VVD en CDA al dat deze strategie er zou komen. Die is nodig om „onze welvaart ook in de toekomst op peil te houden”, aldus het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in een persbericht. Daarvoor zijn keuzes nodig „in welke domeinen we economisch willen groeien en voor welke banen we mensen het hardste nodig hebben”.
Door de vergrijzing is de verwachting dat er meer werk gedaan moet worden met minder mensen. Daarom wil het kabinet „zuiniger omgaan met onze mensen en schaars talent gerichter benutten”. Nu is er sprake van „een mismatch” tussen de banen waarvoor mensen nodig zijn en waartoe mensen zijn opgeleid.
Het kabinet wil investeren op vier terreinen: digitalisering & AI, veiligheid & weerbaarheid, energie- & klimaattechnologie en life sciences & biotechnologie. Dit zijn dezelfde domeinen die voormalig ASML-topman Peter Wennink in zijn recente rapport over het Nederlandse verdienvermogen aanwees als terreinen waarin Nederland kan uitblinken.
Op deze terreinen heeft Nederland al een sterke positie op gebied van onderzoek en innovatie en zou het de „strategische autonomie” kunnen versterken. Het kabinet wil ook investeren in opleidingen voor „onmisbare publieke voorzieningen”, zoals het onderwijs, kinderopvang, laagdrempelige zorg en ouderenzorg, en woningbouw.
In de strategie staat verder dat Nederland minder afhankelijk moet worden van laagbetaalde arbeidsmigratie. Het kabinet wil in plaats daarvan „gericht internationale kennis en kunde” aantrekken. Samen met onderwijsinstellingen, werkgevers en studentenorganisaties hoopt het kabinet de komende tijd tot „een breed pakket” van concrete maatregelen te komen voor de arbeidsmarkt, het onderwijs, fiscaliteit en migratie.
De onderwijssector schaart zich achter het plan. De koepelorganisaties voor basisscholen, middelbare scholen, mbo’s, hogescholen en universiteiten hebben gezamenlijk een „intentieverklaring” opgesteld en zeggen actief te willen bijdragen aan het plan.
Jongeren- en studentenorganisaties zijn kritisch. „Een studiekeuze maak je vanuit eigen overtuiging, interesse en intrinsieke motivatie, niet omdat de overheid je een bepaalde richting op stuurt”, luidt de reactie van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) op het rapport.
De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) en CNV Jongeren waarschuwen voor „de invloed en macht van de markt op het onderwijs” en wijzen naar de arbeidsomstandigheden in sectoren met een tekort. Het kabinet kan zich beter inzetten om de arbeidsvoorwaarden en werkdruk in sectoren als de zorg, het onderwijs en techniek te verbeteren, vinden de twee organisaties. Het kabinet behandelt onderwijsinstellingen nu „als instrument om gaten in de arbeidsmarkt te vullen”, schrijven de organisaties in een reactie. „Onderwijs is geen kostenpost voor tekorten.”