nieuwsbriefBroncode
Broncode Dat AI van alles ingrijpend kan gaan veranderen, wordt steeds duidelijker. Maar hoe verandert AI onszelf, als mens? Wat doet het met onze nieuwsgierigheid? En met ons vertrouwen in wat we de hele dag zien, horen en lezen?
Het enthousiasme spatte ervan af. „Mijn tekst, gepubliceerd door The New York Times!”, schreef een neurowetenschapper deze week trots op LinkedIn, met twee vrolijke emoji’s als extra uitroeptekens. De auteur, Anne-Laure Le Cunff, doet onderzoek naar nieuwsgierigheid en dat wekte, nou ja, mijn nieuwsgierigheid.
Je leest hier een artikelversie van onze nieuwsbrief NRC Broncode. Wekelijks schrijven wij over technologische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:
Inschrijven voor NRC Broncode
De kop van haar artikel was: ‘AI geeft ons onmiddellijk antwoord. Dat maakt ons dommer’. Zonder enige achterdocht begon ik het te lezen. Le Cunff is verbonden aan King’s College in Londen. Het artikel verscheen in een serieuze krant. En het stukje op LinkedIn leek recht uit het hart te komen. Dat alles wekte vertrouwen.
Gelukkig maar. Want sinds de opkomst van generatieve AI betrap ik me er steeds vaker op dat ik artikelen en beelden met argwaan tegemoet treed. Is dit wel echt? Is de auteur werkelijk de geestelijk vader of moeder van dit stuk, deze foto – of wat voor een foto moet doorgaan? Of heeft AI het meeste werk gedaan?
Die twijfel is meer dan een gezonde scepsis. Het is een sluipend gif. Wantrouwen staat een open houding in de weg. Ik word er een narrige lezer door. Maar de generatieve AI zaait wantrouwen, dat soms midden in een stuk zijn kop opsteekt. Toch even googelen wat precies de achtergrond van deze auteur is, schiet dan door m’n hoofd. En is het niet verdacht dat er nu voor de tweede keer dezelfde beeldspraak in voorkomt? Ga ik dit stuk nog wel uitlezen?
Allemaal afleiding van de inhoud. Allemaal gedachten die slecht zijn voor m’n humeur. En erger: is deze achterdochtige houding voortaan de manier waarop we niet alleen artikelen, beelden en sollicitatiebrieven moeten benaderen, maar ook condoleancebrieven, liefdesverklaringen, muziek en vakantiefoto’s? Wat worden we dan voor mensen?
Deze week presenteerde Meta zijn nieuwe AI-beeldgenerator, Muse Image, die geïntegreerd wordt in Facebook en Instagram. Dat nieuwe instrument functioneert als „de creatieve partner die jouw wereld kent, en het makkelijk maakt om van je ideeën beelden van hoge kwaliteit te maken”. Nog afgezien van de Big Brother-achtige aanprijzing „die jouw wereld kent”, maakt het woord „partner” de AI gelijkwaardig aan de mens. Terwijl die laatste voorlopig nog wel aan de knoppen zit. Of mogen wij mensen al blij zijn dat we nog meedoen?
Ter illustratie van Muse Image toont Meta twee versies van een selfie van een stel op vakantie aan zee. De eerste in de zon. Bij de tweede heeft de AI er een romantische zonsondergang van gemaakt. Een betrekkelijk onschuldige aanpassing, kan je denken. Sinds Photoshop bestaat zijn we wel erger gewend. Maar de volgende keer dat ik van vrienden een mooie selfie krijg, zal ik waarschijnlijk toch even denken: maar hoe zag het er daar écht uit?
Het stuk van nieuwsgierigheidsexpert Le Cunff is zo overtuigend geschreven, dat de argwaan me deze keer heerlijk met rust liet (of althans, ik heb alleen even gecheckt of ze te vinden is op de website van King’s College). Het is een fascinerend artikel. Vakkundig laat het zien, zoals al de kop al aangaf, hoe AI ons dommer maakt.
Le Cunff richt haar pijlen op Google en de AI-overview, het door AI opgestelde antwoord op je vragen dat prominent verschijnt boven de vertrouwde zoekresultaten met blauwe links naar artikelen van over het hele internet. Bij zestig procent van de zoekopdrachten in de Verenigde Staten, schrijft ze, wordt niet meer doorgeklikt op de linkjes. Men neemt genoegen met het AI-antwoord.
Haar punt is niet dat daar onjuistheden in kunnen staan, maar dat we op die manier té snel antwoord op onze vragen krijgen. „En dat ondermijnt onze nieuwsgierigheid”, stelt ze.
Want die snelle antwoorden van AI Overview gaan ten koste van de kronkelige zoektocht, die ons van oudsher via de links langs allerlei verschillende websites, en soms onverwachte perspectieven voerde. Dat proces stimuleert de nieuwsgierigheid. Het zorgt er bovendien voor, toont hersenonderzoek, dat wat je zo ontdekt beter wordt opgeslagen in het brein.
„Onze technologie behandelt het terrein tussen vraag en antwoord als een dode ruimte, die geëlimineerd moet worden. Terwijl we juist daar dingen leren” , schrijft Le Cunff. Maar ik merk het dagelijks: kronkelige wegen zijn mooi, en je steekt er soms veel van op. Maar biedt maar eens weerstand aan de verlokkelijke tijdwinst van het instantane antwoord van AI.