Rakettest In Australië, Nieuw-Zeeland, Japan en op Pacifische eilanden is verbolgen gereageerd op de rakettest die China deze week hield. Landen in de Stille Oceaan nemen meer afstand van China. „Dit doen vrienden niet.”
Foto van de lancering van de ballistische raket vanaf een onderzeeër. China testte deze raket maandag. De foto is vrijgegeven door het Chinese staatsmedium Xinhua. Vanaf welke plek de raket precies werd gelanceerd is niet bekendgemaakt.
Een raketlancering door China in de Stille Oceaan heeft tot zware kritiek geleid van landen in de regio. Afgelopen week voerde het land een testlancering uit van een intercontinentale ballistische raket vanaf een onderzeeër in het zuiden van de Stille Oceaan.
„Dit doen vrienden niet”, zei Matthew Wale, premier van de Salomonseilanden, in een reactie. „Wees onze vriend, bedreig ons niet.” Wale gaf de persconferentie samen met de Australische premier Anthony Albanese, die te gast was op de Salomonseilanden.
„Dit is een provocerende actie van China die de regio destabiliseert”, zei Albanese. Hij wees erop dat de standaardprocedure is dat landen 48 uur van tevoren worden ingelicht over militaire oefeningen. „Dat is in dit geval niet gebeurd. We willen geen acties zien die de vrede, veiligheid en stabiliteit van de regio ondermijnen.”
Het bezoek van Albanese aan de Salomonseilanden kwam niet uit de lucht vallen. De Australische premier is de afgelopen maanden hard bezig om de banden met buurlanden in de Stille Oceaan stevig aan te halen. Hij tekende nieuwe defensieverdragen met Papoea-Nieuw-Guinea, Tuvalu, Vanuatu en Fiji. De gesprekken over een nieuwe veiligheidsovereenkomst met de Salomonseilanden zijn volgens Albanese in een vergevorderd stadium.
De timing van de lancering was op zijn zachtst gezegd opmerkelijk. De ballistische raket kwam zo’n drieduizend kilometer van Fiji vandaan in internationale wateren terecht. Enkele uren eerder tekenden de Australische premier Anthony Albanese en premier Sitiveni Rabuka van Fiji daar een omvangrijk defensieverdrag, met als doel de groeiende invloed van China in de regio te beteugelen. Binnen de „Ocean of Peace”-alliantie beloven landen elkaar te steunen bij een aanval van een „buitenlandse mogendheid”. Het is de bedoeling dat andere landen in de Stille Oceaan zich bij dit bondgenootschap aansluiten.
De Australische premier Anthony Albanese en premier Sitiveni Rabuka van Fiji ondertekenden maandag 6 juli een verdrag over defensiesamenwerking.
De timing kan ook te maken hebben met de NAVO-top die deze week werd gehouden in de Turkse hoofdstad Ankara. Mogelijk wil China zijn tanden laten zien aan de militaire alliantie. Het is duidelijk dat zo’n test een lange voorbereiding nodig heeft, dus de kans op een toevallige samenloop van gebeurtenissen is klein.
Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte stelt dat NAVO-landen „niet naïef” moeten zijn over de militaire ontwikkeling van China, aangezien geopolitieke ontwikkelingen l in de Indo-Pacific en Europa „steeds meer met elkaar verweven raken”. Dat blijkt volgens Rutte onder meer uit de steun van Beijing aan de oorlog van Rusland in Oekraïne.
In Taiwan en Japan klinkt ook veel kritiek op de lancering. De Japanse regering heeft haar ernstige bezorgdheid geuit, schrijft de Japanse krant The Mainichi. Het land werd vooraf geïnformeerd over de test, maar hoe lang van tevoren is onduidelijk. De VS kregen volgens AP „enkele uren” voor de test een summier bericht. China noemde twee routes die de raket kan hebben afgelegd.
In China wordt de test gepresenteerd als een succes en „een helder signaal aan de wereld”, zoals militair expert Zhang Junshe het verwoordt in staatskrant The Global Times. Het Chinese leger maakte zoals gebruikelijk niet bekend om wat voor soort raket het ging. Experts in China denken dat het gaat om de JL-3, een langeafstandsraket met een bereik van naar schatting tienduizend kilometer die vorig jaar te zien was tijdens een grote militaire parade in Beijing.
Hoewel China benadrukt dat de test deel uit maakt van gebruikelijke militaire activiteiten, is die wel degelijk uitzonderlijk. Niet eerder testte China een langeafstandsraket die kernwapens zou kunnen dragen vanaf een kernonderzeeër. Die wordt aangedreven door een kernreactor waardoor hij niet hoeft bij te tanken en lange tijd onder water kan blijven. De test laat zien dat China’s capaciteit op het gebied van kernwapens blijft groeien. Dit ondanks een grote corruptiecrisis binnen het Chinese leger waarna veel leidinggevenden van de marine zijn weggezuiverd. China is een van de zes landen die beschikken over kernonderzeeërs.
Het is de derde keer dat China een langeafstandsraket test in de Stille Oceaan. De eerste keer was in 1980. De tweede test was in 2024, toen er vanuit het zuiden van China een raket werd gelanceerd die in de buurt van Tahiti in de oceaan landde.
Lange tijd voerde China geen internationale rakettests uit, anders dan bijvoorbeeld Noord-Korea, dat er sinds 2017 negen deed. In de Pacifische Oceaan zijn het vooral de VS die regelmatig langeafstandsraketten testen.
De Chinese terughoudendheid met internationale testen werd gezien als onderdeel van een strategie om geen negatieve reacties van andere landen uit te lokken. De Chinese overheid laat die voorzichtigheid nu steeds meer varen. Het land neemt ook op militair vlak meer ruimte in, en uit meer expliciete kritiek op de militaire aanwezigheid van de Verenigde Staten in de regio. Dat de VS de militaire samenwerking met partners als Australië en Japan aanhalen, ziet China als destabiliserend omdat het de regio in ‘kampen’ zou verdelen.
Het AUKUS-defensiepact tussen Australië, de VS en het VK, waarin afspraken zijn gemaakt om vanaf volgend jaar Amerikaanse en Britse kernonderzeeërs bij Australië te stationeren, krijgt kritiek van China.
De Chinese spierballentaal heeft vooralsnog een averechts effect. Steeds meer landen in de regio zien het belang van hechtere samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie. Zo overweegt Nieuw-Zeeland zich aan te sluiten bij de Ocean of Peace-alliantie, net als andere landen in de Stille Oceaan.