George E. Johnson, 1927-2026 Zijn middelbare school maakte hij niet af, maar als ondernemer slaagde George E. Johnson zeker. De zwarte zakenman werd een icoon voor de Afro-Amerikaanse gemeenschap.
George E. Johnson in het kantoor van zijn Johnson Products Company (1973)
De eerste aflevering van muziekprogramma Soul Train kwam in augustus 1971 op de Amerikaanse televisie. Zakenman George Ellis Johnson was meteen wild enthousiast: voor het eerst was er op tv een programma waarin Afro-Amerikaanse zang en dans centraal stonden. Zwarte artiesten brachten R&B, funk, soul – zíjn muziek. Hij vond het alleen jammer dat het in zwart-wit werd uitgezonden. Twee maanden later werd hij sponsor van het programma, en sindsdien is Soul Train tot 2006 wekelijks in kleur te zien geweest.
Afro-Amerikaanse initiatieven groot maken – dat typeert Johnson. Op 6 juli overleed hij, drie weken na zijn 99ste verjaardag. Johnson was een pionier in haarverzorging van zwarte mensen. Zijn Johnson Products Company was in 1971 het eerste Amerikaanse bedrijf met een zwarte directeur dat een beursnotering kreeg. Ook richtte hij Independence Bank of Chicago op, de eerste bank onder leiding van een zwarte bestuurder. Hij was er directeur tot de verkoop in 1995.
George E. Johnson begon zijn cosmeticabedrijf in 1954 met een product om kroeshaar steil en glanzend te maken. Dat was in de jaren vijftig populair onder Afro-Amerikaanse vrouwen, om te voldoen aan een ‘wit schoonheidsideaal’.
Het idee ervoor kreeg Johnson toen hij nog op het lab werkte van Samuel B. Fuller, een succesvol cosmetica-ondernemer die bekendstond als rijkste zwarte man van Amerika. In de lift van dat bedrijf raakte Johnson aan de praat met een zwarte barbier, die hem vertelde hoeveel tijd ontkroezen kostte en met hoeveel hitte dat gepaard ging. Dat kan beter, dacht Johnson, die vervolgens negen maanden werkte aan de perfecte emulsie om kroeshaar steil te maken. Hij leende er 500 dollar voor en zette als twintiger de stap naar het ondernemerschap.
George E. Johnson werd op 16 juni 1927 geboren in Richton, Mississippi. Toen hij 2 jaar oud was, scheidden zijn ouders en nam zijn moeder hem mee naar Chicago, in de noordelijke staat Illinois. Ze hoopte daar minder discriminatie te treffen dan in het diepe zuiden van de VS, en meer kans op werk. George was 8 toen hij aan zijn eerste baantje begon, als schoenpoetser. Zijn middelbare school verliet hij in het voorlaatste jaar, 17 jaar oud. Hij wilde zijn broer achterna – die zijn school wel had afgemaakt – en ging werken bij Fuller. George zou de middelbare school niet meer voltooien.
Bij Fuller begon Johnson – met lichte tegenzin – als colporteur. Maar mensen zomaar aanspreken vond hij nogal stressvol. Na enige tijd vroeg hij zijn baas daarom ‘binnen’ te mogen werken, wat hem in het laboratorium bracht. Het verhaal hoe hij daar de barbier tegen het lijf liep is hij altijd met veel plezier blijven vertellen.
Johnson Products maakte een doorslaand succes van Ultra Sheen, zijn product voor steil haar. In de jaren 60 bediende het bedrijf ongeveer 80 procent van de markt voor ‘Afro-Amerikaanse haar’. Later bracht het ook Afro Sheen uit, in een tijd dat de zwarte emancipatiebeweging een drastisch ander schoonheidsideaal ging uitdragen: nu werd kroeshaar juist omarmd. Afro Sheen benadrukte de schoonheid daarvan en Johnson leende voor zijn reclames dankbaar de slogan ‘black is beautiful’. Ultra Sheen en Afro Sheen zijn allebei nog steeds te koop.
Johnson was lang getrouwd met Joan Betty Henderson – zij het met een onderbreking. Ze traden in het huwelijk toen hij 23 was, en samen kregen ze vier kinderen. Na bijna veertig jaar scheidden ze, waarbij Johnson bankdirecteur bleef en Henderson de touwtjes in handen kreeg bij Johnson Products Company. Ze verkocht het bedrijf in 1993 voor 32 miljoen dollar aan Ivax Corporation (nu ongeveer 75 miljoen dollar).
Toch bleek de afstand niet gegroeid. In 1995, zes jaar na hun scheiding, hertrouwden ze. Ze bleven een stel tot Henderson in 2019 overleed. In 2022 trouwde Johnson, inmiddels 94, voor de derde keer, met de achttien jaar jongere kunstenaar Madeline Murphy Rabb.
Vorig jaar publiceerde George E. Johnson zijn memoires, Afro Sheen: How I Revolutionized an Industry with the Golden Rule, from Soul Train to Wall Street. De gouden regel waarnaar Johnson in de titel verwijst, luidt: ‘behandel anderen zoals je zelf behandeld wil worden’. Voor zijn verdiensten kreeg Johnson maar liefst negen eredoctoraten, onder meer van Harvard. En de jonge ondernemer die hem om advies vroeg, kon dat krijgen. Uit zijn nalatenschap: „Behandel je werknemers als familie”, „geloof in God” en „word de beste in je branche”.