Tv-recensie De documentaire ‘De Marker presenteert: Missie Flotilla’ toont hoe journalist Gijs Sanders dit voorjaar meevoer met de Global Sumud Flotilla: een vloot van tientallen schepen met hulpgoederen die poogde de Israëlische blokkade van Gaza te doorbreken. Het zijn schokkende en toch genuanceerde beelden – afgezien van het AI-gebruik.
Gijs Sanders in de documentaire ‘De Marker presenteert: Missie Flotilla’.
„Je bent hier natuurlijk op getraind … Maar mijn been stopt oprecht niet met trillen.” Een Israëlische drone vliegt richting de boot waar journalist Gijs Sanders (22) op zit. Even verderop is het moederschip van de Global Sumud Flotilla al onderschept. Stoorzenders blokkeren de portofoon: júíst het internationale noodkanaal.
Sanders en de activisten wisten dat het Israëlische leger hun boot zou onderscheppen, maar zo vroeg al? Ter hoogte van Griekenland, meer dan duizend kilometer van Gaza? Ze wijzigen koers: op naar Griekse wateren, daar durft het Israëlische leger vast geen boot te enteren. „Maar je weet het nooit met die zionisten”, zegt een opvarende. De drone draait om, maar dagen later zal de boot alsnog onderschept worden.
De documentaire De Marker presenteert: Missie Flotilla (BNNVARA) toont hoe journalist Gijs Sanders dit voorjaar meevoer met de Global Sumud Flotilla: een vloot van tientallen boten met hulpgoederen die poogde de Israëlische blokkade van Gaza te doorbreken. Niet één schip haalde Gaza; ruim 400 opvarenden werden gearresteerd en mishandeld in Israëlische hechtenis, de boten bleven leeg achter op zee. Missie Flotilla volgt het van begin tot einde, weliswaar met een nare figurant: AI.
Het doel van deze documentaire, van journalistiek jongerenplatform De Marker, was om feiten toe te voegen aan een hoog opgelopen discussie, vertelde Sanders in mei bij Pauw & De Wit. Activisten van eerdere Flotilla’s werden beschuldigd van provocatie en symboolpolitiek. „Er is een informatie-oorlog tussen de organisatie van de Flotilla en Israël”, zei Sanders. „Dan is het goed als er een journalist bij is, om in kaart te brengen wat klopt en wat niet.” Missie Flotilla geslaagd: de documentaire schept een genuanceerd beeld.
Wat motiveert de opvarenden om mee te doen aan een gedoemd konvooi? Iedereen weet al in de vertrekhaven dat dit eindigt in Israëlische hechtenis. De vraag is vooral: hoe erg wordt het? Bij een flotilla in 2010 werden negen activisten gedood. In 2025 werd buitensporig geweld gebruikt. Er wordt dus getraind op de onderschepping: geen fysiek contact met de militairen, geen verbaal contact, niks gooien, geen vuur beginnen. Telefoons en laptops gooi je van boord, handen omhoog. .
Er zijn twijfels in die eerste dagen. „Er komt heel veel ego bij kijken”, zegt een anonieme vrouw. Het dreigt „een show” te worden, puur symbolisch: die hulpgoederen zullen Gaza nooit bereiken. Verder zijn niet alle deelnemers eensgezind. Sanders spreekt een vrouw die een Hamas-logo draagt, en iemand anders die vrolijke Instagram-video’s maakt.
Tijdens de drie weken op zee, opgehokt tussen hulpgoederen in kleine kajuiten, ontstaan er spanningen tussen opvarenden. Dit is immers een gelegenheidscoalitie. Maar wat iedereen bindt, is een zwaarwegend plichtsbesef. De Australische Anny wil „als Joodse verantwoordelijkheid nemen”, het risico op (seksuele) mishandeling laat haar koud. De Palestijnse Haitham, ooit gevlucht uit Gaza, vertelt met tranen in zijn ogen over de moord op zijn familieleden in Gaza: hij moet terug.
Hoe erg de onderschepping werd, hadden de meesten niet verwacht. Boten worden beschoten. Opvarenden worden geslagen, getaserd en vernederd, moeten urenlang op de grond zitten, gebonden als rodeodieren. Meerdere mensen laten achteraf nek-, rib- en beenfracturen zien aan Sanders. De Australische Juliet Lamont vertelt dat ze is verkracht door Israëlische soldaten.
Het zijn bekende feiten, maar schokkend om in zijn geheel te zien. Een kleine smet daarop is dat Missie Flotilla beelden van mishandelingen reconstrueert met AI. Een begrijpelijke keus – filmen werd onmogelijk na de onderschepping van de vloot – maar ook risicovol. Een onderzoeksrapport van de Universiteit Leiden waarschuwde vorig jaar dat kunstmatig gegenereerde beelden kunnen knagen aan het publieke vertrouwen in de journalistiek.
En dan is er nog een ander nadeel: het leidt enorm af. De AI-beelden hebben een glanzende, ruisloze esthetiek die direct herkenbaar en alom gehaat is. Ja, het geeft een beeld, maar het roept ook allerlei ongewenste overpeinzingen op. Alsof je nieuwsgebeurtenissen laat naschilderen door Andy Warhol: als kijker ben je meer met vorm dan inhoud bezig.
Het is ook onnodig. Er is genoeg écht beeldmateriaal – pronkend gedeeld door minister Itamar Ben-Gvir (Nationale Veiligheid) – om de kijker te overtuigen. En daarnaast: de emoties van de mishandelde opvarenden zijn veel overtuigender. Ja, de Flotilla was deels symbolisch, maar het was geenszins egoïstisch: de opvarenden tonen de Israëlische misdaden op hun eigen lichamen.