De Nederlandsche Bank (DNB) heeft ABN Amro opnieuw berispt vanwege tekortschietend witwastoezicht. Ruim vijf jaar nadat het OM een megaschikking van bijna 480 miljoen euro trof met de bank omdat het de zaken niet op orde had, blijkt ook nu de wetgeving op dit gebied (de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, of kortweg Wwft) nog niet voldoende wordt nageleefd.
DNB heeft ABN Amro een boete van 8,5 miljoen euro opgelegd omdat het tussen september 2023 en september 2024 de antiwitwascontroles niet goed uitvoerde. „DNB heeft structurele tekortkomingen vastgesteld in de uitvoering van de voortdurende controle bij een deel van de hoogrisicoklanten”, zo schrijft de toezichthouder in een toelichting. ABN Amro voerde cliëntonderzoek niet goed uit „doordat de voortdurende controle onvoldoende kritisch, diepgaand en doortastend is uitgevoerd”.
Volgens DNB gaat het onder meer om het mogelijk faciliteren van het omzeilen van sancties tegen Rusland. Ook waren er hoogrisicoklanten die grote contante geldopnames door privépersonen lieten doen waarop onvoldoende toezicht was, vonden er transacties met hoog‑ of verhoogdrisicolanden plaats en waren er signalen dat er sprake was van omvangrijke en frequente commissiebetalingen – wat kan duiden op fraude. De bank vertrouwde bij navraag vooral op antwoorden van klanten, zonder zelf onderzoek te doen. „ABN Amro heeft deze signalen onvoldoende diepgaand onderzocht en heeft daarbij onvoldoende doortastend opgetreden om de risico’s voldoende te beheersen”, aldus DNB.
De boete van 8,5 miljoen euro is relatief hoog. DNB stelt bij de vaststelling ervan rekening te hebben gehouden met de grootte van de bank en de financiële draagkracht. De toezichthouder stelt dat ABN Amro maatregelen heeft genomen om de tekortkomingen aan te pakken en dat dit is meegewogen bij de bepaling van de hoogte van het bedrag. Aanvankelijk wilde DNB een boete van 10 miljoen euro opleggen, maar omdat de bank vervolgstappen zette en de straf te accepteerde, werd er een korting van 15 procent verleend.
Dat er nu weer een boete volgt, is opvallend. De afgelopen jaren leken de banken de zogeheten Know Your Client (KYC)-afdelingen juist weer wat terug te brengen. Waar vorig decennium grote achterstanden in witwascontroles waren ontstaan doordat banken er te weinig in investeerden, stelden ze de zaken beter op orde te hebben en daardoor met minder medewerkers af te kunnen. Naast ABN Amro schikte eerder ook ING met het OM over dit tekortschietend toezicht. De bank beloofde beterschap. Ook Rabobank is momenteel gedaagd door justitie om haar eigen tekortkomingen op dit gebied. Ook in deze zaak probeerde het OM te schikken, maar lag wat de bank wilde betalen en wat justitie wenste te ver uiteen. Wanneer de zaak dient, is onbekend. Wel bleek enkele maanden terug dat fiscale opsporingsdienst FIOD extra onderzoek doet bij de bank en daarvoor in december vorig jaar is binnengevallen om extra dossiers op te vragen.
Over de manier waarop Nederlandse financiële instellingen toezicht moeten houden op mogelijk witwassen door klanten is al jarenlang discussie. Banken zijn van mening dat zij als poortwachter te veel moeten doen en met hun meldingen van verdachte transacties te weinig wordt gedaan. Vorig jaar schreef minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) aan de Tweede Kamer dat hij ook van mening was dat de regels waren „doorgeslagen”. Volgens hem moet er „een nieuwe balans” gevonden worden waarbij het banken onder meer wordt toegestaan klantgegevens te delen zodat zij niet telkens hetzelfde onderzoek hoeven te doen.