Met nog een week te gaan is het WK voetbal nu al een perfecte afspiegeling van de tijdgeest. Zoals het WK van 1954 het Wirtschaftswunder van het naoorlogse Duitsland reflecteerde, het WK van 1966 de weg opende voor een mondiale rule of law met de gele kaart als symbool, het WK van 1974 de Hollandse school van individuele vrijheid en ruimtelijke ordening over het voetlicht bracht en het WK van 2022 in Qatar aantoonde dat mensenrechten als universele waarden op hun retour waren, zo illustreert dit WK in Amerika de almacht van de populistische politiek. Anno 2026 blijkt zelfs voetbalbaas Gianni Infantino, ondanks zijn keizerlijke fantasieën, niet meer meer dan een klerk onderworpen aan de willekeur van de macht.
Ruim elf jaar geleden legde schaakgrootmeester en oppositioneel denker Garri Kasparov in Amsterdam uit wat in Rusland het verschil tussen sport en politiek was geworden. ”In schaken staan de regels vast en is de uitkomst ongewis. Bij verkiezingen zijn de regels veranderlijk maar staat de uitslag vast.”
Precies tot deze wisseltruc heeft de FIFA zich tijdens dit WK laten verleiden. Infantino heeft zo de altijd al corrupte voetbalwereld – waarvan hij en zijn voorgangers Sepp Blatter, João Havelange en Stanley Rous al bijna driekwart eeuw de personificaties zijn – nu ook politiek verzegeld.
Hoon was zijn deel. Volgens de Europese voetbalbond UEFA is er ”een rode lijn overschreden”. Het spel wordt ”vertrouwd omdat het overal volgens dezelfde regels wordt gespeeld”, aldus de UEFA in een verklaring. Dankzij het feit dat de sport dit WK bij uitstek door Europa wordt gedomineerd – driekwart van de teams in de kwartfinales is deel van de UEFA – hopen veel Europeanen zelfs dat het einde van Infantino in zicht is.
Zou het? Vermoedelijk niet. Sportredacteuren Joris Kooiman en Steven Verseput concludeerden in deze krant dat de soep snel zal afkoelen, omdat de meeste bonzen nu eenmaal liever ”zwijgen” dan bijten.
Terwijl de verontwaardiging nog overkookte, gaf onze eigen KNVB alvast een voorproefje. Zich verschuilend achter empathie en onwetendheid („We beseffen dat dit voor Belgische spelers, staf en supporters een ingrijpende beslissing is. Tegelijkertijd kennen wij niet alle feiten en de volledige context”) liet de bond vanuit Zeist weten dat Nederland geen gidsland meer is.
Daar blijft het niet bij. Kasparovs definitie van sport en politiek in Rusland krijgt ook in het van oudsher ‘op regels gebaseerde’ Amerika voet aan de grond. Niet alleen onder de fanbase van Trump. Zo schaarden de voetbal-hippie Alexis Lalas en de mondaine sportschrijver Ian O’Connor zich achter het Witte Huis. ”Team USA krijgt misschien nooit meer een betere kans om een sportwonder te verrichten dat alle sportwonderen overtreft. […] Laten we de politiek er volledig buiten laten – ik weet het, een onmogelijke opgave in het land waarin we leven. […] Het ging erom onrecht recht te zetten. Welk land in dezelfde situatie zou niet hetzelfde hebben gedaan?”, schreef O’Connor in het sportblad van nota bene The New York Times.
Buiten ‘voorheen het vrije Westen’ is Infantino evenmin uitgespeeld. Zelfs als de UEFA hem toch in het nauw zou willen brengen, heeft de FIFA-baas nog talrijke opties. Eén weg loopt via Moskou. In lijn met Kasparovs definitie kan Infantino de terugkeer van Rusland in de mondiale voetbalgemeenschap verzorgen. De steun van IOC-collega Kirsty Coventry heeft hij al binnen. Van haar mag Rusland nu al weer meedoen. Net als de FIFA heeft het IOC lak aan de eigen regels.
Vroom deelde het IOC in zijn welkomstwoord voor Moskou weliswaar mee dat het Russische Olympisch Comité geen leden meer heeft die sport bedrijven in ”gebieden die onder Oekraïense jurisdictie” vallen. Maar iedereen weet dat dit kletskoek is. In de eerste divisie van het Russische voetbal doen clubs mee uit Luhansk (Zarja), Jalta (Rubin) en Simferopol (Kyziltasj), plaatsen die alleen volgens Moskou en Pyongyang niet tot Oekraïne behoren. Als de FIFA volgende week het IOC volgt, kan het WK van 2026 de boeken in als een uiting van een nieuwe wereld waarin alles als wapen ingezet kan worden. Ook in de sport komt de macht uit de loop van een geweer.