Operafestival Aix-en-Provence Voor operaliefhebbers in Europa is het festival in Aix-en-Provence een van dé zomerhotspots. Charmanter dan Salzburg, artistiek gedurfder dan Glyndebourne, breder dan Bayreuth. De nieuwe artistiek directeur Ted Huffman (49), succesregisseur van vernieuwend muziektheater, bestendigt die koers.
Artistiek directeur van het festival in Aix-en-Provence Ted Huffman: „Je hebt hier alles.”
Smalle oude straatjes waarin tot laat de warmte blijft hangen, linnen zomerkleding, volle terrasjes. Charmanter dan Aix-en-Provence kun je je als operaliefhebber een festivalstad niet wensen. Geen wonder dat regisseur Ted Huffman (49) – geboren en getogen in de drukte van New York City – Aix „zijn lievelingsstad” noemt. „Het is klein, maar je hebt hier alles. Bruisende cultuur, natuur en zee dichtbij. Ik geniet er elke dag enorm van.”
De festivaleditie van 2025 was er een van rouw, nadat artistiek directeur en regisseur Pierre Audi in mei, dus middenin de voorbereidingsperiode, onverwachts was overleden. Zijn op 1 januari 2026 begonnen opvolger Ted Huffman zal in 2028 zijn eerste eigen festivaleditie presenteren, de edities van deze en volgende zomer zijn nog geheel en grotendeels door Audi ingevuld. „Mijn werk is een soort puzzel”, zegt Huffman. „Ik vul de laatste open plekken in de door Audi geprogrammeerde festivaledities in en daarnaast kijk ik vooruit naar de zomers van 2028 tot en met 2030. Het leukste is de vrijheid die ik daarbij ervaar. Mijn beste projecten zijn altijd die waarin ik vroeg in het proces met makers kan sparren, waardoor ik echt nauw betrokken ben. Wat ik nu doe, is dus vooral dat: praten over droomprojecten met theatermakers, zangers en regisseurs die ik interessant vind. En dan vervolgens die wensprojecten vatten in een kloppend meerjarenplan.”
‘Die Frau ohne Schatten’ door Orchestre de Paris onder leiding van Klaus Mäkelä op het Festival d’Aix-en-Provence.
In Nederland kennen we Ted Huffman van onderscheidende, actuele regies voor De Nationale Opera. Het smeulend spannende Denis en Katya (2022) bij voorbeeld, dat je door de thematiek – mix van Adolescence en gijzelingsdrama – de rillingen over de rug deed lopen, terwijl er toch maar zes musici op het podium stonden. Ook van Huffman: de ‘boomer-opera’ We are the lucky ones, over de ongekende voorspoed van de na-oorlogse babyboomgeneratie. In Aix was hij als regisseur te gast voor onder andere The Fagots and their Friends (2023) en kameropera Billy Budd (2025) – beide door de internationale muziekpers omarmd als festival-highlights.
„Heb je hier toevallig de opera Innocence van Kaija Saariaho gezien? Dat vind ik een goed voorbeeld. Het festival heeft altijd ingezet op nieuw werk van de beste componisten. Maar het is deels ook een openluchtfestival, dat buitengevoel vind ik ook wezenlijk. We hebben hier een heel trouw publiek, deels lokaal, deels internationaal. En het internationale deel – de hardcore operaelite, zeg maar – komt zeker ook af op díé bekoring: de Provence met zijn zon, goed eten, wijn, kunst, geschiedenis en architectuur.”
De opera ‘La Calisto’ in het Théâtre de l’Archevêché op het festival d’Aix en Provence in 2025.
„Toegankelijkheid is een uitdaging – en wel voor de hele opera-industrie. Maar in Aix wordt er al veel aan gedaan. Van het hoofdprogramma in juli wordt veertig procent van de kaarten aangeboden voor minder dan zestig euro, en jongerenkaartjes zijn 70 procent goedkoper. Daarnaast móét je dan wel die eliteplaatsen bieden, want anders komt het niet uit. Al denk ik wel dat je ook kunt kijken naar de kostenkant. Bij voorbeeld door naast bestaand repertoire in te zetten op kleinschalig nieuw werk. Denis en Katya (2016) was voor mij zo’n experiment. Daarin vertelden we een eigentijds verhaal, met weinig musici en een rol voor videobeelden en elektronische versterking. Die voorstelling is door veel operatheaters succesvol hernomen, en de betaalbaarheid speelde ook mee bij dat succes. Het lijkt me zinvol als festival ook dat soort kleine, lichte en intieme producties te brengen.”
„Elk jaar een Mozart-opera en iets uit de barokperiode, dat is traditie. En een nieuw gecomponeerd werk, én iets uit het standaardrepertoire in een innovatieve productie. De kunst is net om het allemaal te doen. Dat borgt een rijke festivalervaring.”
„Het illustreert dat het festival erop gebrand is een voorhoederol te spelen. Ik ben als maker niet ‘jong’ meer, maar hier zien ze mijn benoeming als keuze voor een nieuwe generatie operamakers. Ze associëren mij met nieuw werk, met projecten waaraan veel jonge artiesten meedoen. Dat is ook wel echt de kern van waar ik voor sta, dus dat vind ik leuk. Anderzijds kom ik hier al veertien jaar en heb ik al vijf producties gemaakt, dus ik weet de weg. In die zin is er ook continuïteit.”
„Dat wordt zeker verwacht – al is geen exact aantal producties vastgesteld. ‘Regelmatig’ is wat we hebben afgesproken, en dan vooral met jonge artiesten, en in participatieprojecten. Een van mijn doelen is jongeren uit de regio nauwer bij het festival betrekken. Dirigent Simon Rattle heeft in 2015 een opera van Jonathan Dove gerealiseerd met driehonderd jongeren, Le Monstre du Labyrinthe. Zo’n soort community-opera zou mij ook erg aantrekken. Maar ik ga volgend jaar ook een grote Italiaanse repertoire-opera regisseren, dat is nog een door Pierre Audi geplande productie.”
„Die crisis is voorbij, maar we werken nu wel met een 16 procent lager budget dan vóór 2023. En dan nog is naast de subsidie mecenaat in Aix volstrekt cruciaal, en veel van onze sponsoren hebben zeer specifieke artistieke doelen en wensen, dus ik praat veel met ze. Maar dat vind ik – oprecht – leuk. Die mecenassen zijn zodanig gepassioneerd over opera dat ze er hun eigen geld in steken, haha, dus dat maakt ze ook tot bevlogen gesprekspartners.”
„Ik heb in mijn jeugd zoveel tijd op het podium gestaan, zoveel tijd gekeken naar zalen vol publiek… die hele setting voelt voor mij nu heel gewoon en comfortabel. En dat is zeker bepalend voor mijn huidige werk. De relatie tussen uitvoerenden en publiek is voor mij essentieel. Waarom vertellen we dit verhaal? En: hoe betrekken we het publiek bij dit verhaal?”
„Het zijn altijd vragen die mij ook in mijn eigen leven erg bezighouden, of die in de maatschappij breed leven. In Denis en Katya (2016) was dat: hoe internet onze manier van communiceren verandert. Op het operafestival van Glyndebourne heb ik net Puccini’s Tosca geregisseerd. Die productie was geïnspireerd door de vraag wat er gebeurt wanneer buitengerechtelijk geweld vanuit de staat wordt genormaliseerd. De actualiteit daarvan hoef ik als Amerikaan niet toe te lichten.”
„Met een nieuwe generatie dromen over wat opera kan doen en zijn en betekenen. Samenwerken met kunstenaars die ik bewonder, en nauw bij hun maakproces betrokken zijn. Af en toe zelf wat regisseren. Maar in alle eerlijkheid: gewoon hier ’s avonds rondlopen tussen al die prachtige oranje stenen gebouwen vind ik ook oprecht geweldig.”
Productie van La-Flûte-enchantée op het Festival d’Aix-en-Provence, 2026
Festival d’Aix-en-Procence. Tot 21 juli. Inl. festival-aix.com