Australië Omdat het grootste koraalrif ter wereld ‘veerkrachtig’ is gebleken, is het door Unesco niet als ‘bedreigd’ beoordeeld. Maar dat is het wel, zeggen wetenschappers, die bovendien een ‘super-El Niño’ aan zien komen. „Het wordt verschrikkelijk, het Great Barrier Reef kan zulke hittegolven niet aan.”
Verbleekt en dood koraal bij Koraaleiland op het Great Barrier Reef, in april 2026, zo’n 270 kilometer ten noorden van Cairns.
Het besluit om het Great Barrier Reef niet op de Unesco-lijst voor bedreigd werelderfgoed te zetten, stuit op onbegrip bij wetenschappers. Vrijdag besloot het VN-orgaan dat het grootste koraalrif ter wereld „veerkrachtig” is, en prees het de Australische regering, die stappen zet om het koraalrif te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Het rif wordt daarom niet opgenomen op de lijst van bedreigd erfgoed.
Al jarenlang uiten deskundigen hun zorgen uit over de toekomst van het grootste koraalrif ter wereld, vanwege de massale verbleking, vervuiling en de gevolgen van klimaatverandering. „We moeten de wetenschap niet verdraaien. Het feit is dat het er niet goed uitziet voor het koraalrif”, zegt Ove Hoegh-Guldberg, een vooraanstaande koraalwetenschapper die al decennialang onderzoek doet naar koraalriffen, aan de telefoon.
Dat het rif niet wordt beoordeeld als ‘bedreigd’ is een overwinning voor de Australische regering, die al jaren hard lobbiet om het Great Barrier Reef van de Unesco-lijst af te houden. Als het op de lijst bedreigd werelderfgoed komt te staan, komt er meer geld beschikbaar vanuit het World Heritage Fund om het te beschermen. Ook komen er meer deskundigen voor onderzoek en om te zoeken naar oplossingen. De angst bij de Australische regering is dat toeristen zich laten afschrikken door een beschermde status van het Great Barrier Reef, omdat ze mogelijk denken dat het rif daarmee meer wordt afgeschermd. Het koraalrif trekt jaarlijks ruim twee miljoen toeristen, zorgt voor 77.000 banen en levert de Australische economie jaarlijks zo’n 5,5 miljard euro op.
Sinds 2014 heeft de regering meer dan 3,2 miljard euro geïnvesteerd om het koraalrif te beschermen. Unesco oordeelt dat er wordt gewerkt aan het verbeteren van de waterkwaliteit, duurzame visserij en landbouw. Maar volgens deskundigen is dit allemaal niet genoeg. „Als je de gevolgen van klimaatverandering buiten beschouwing laat, gaat het best goed. Maar dat is niet de realiteit”, zegt Hoegh-Guldberg.
Grote delen van het koraalrif verbleekten opnieuw in 2024 en 2025. „Het wordt steeds moeilijker voor het rif om te herstellen van dit soort gebeurtenissen”, erkent ook het Unesco-comité in het besluit. In de afgelopen tien jaar vond er zes keer een massale verbleking plaats. Dit is dramatisch voor het unieke ecosysteem: het snelst groeiende koraal heeft ten minste tien tot vijftien jaar nodig om te herstellen.
Deskundigen zetten zich schrap voor het komende seizoen, want er komt een ‘super-El Niño’ aan. Het weerfenomeen dat zorgt voor meer weersextremen, droogte en hogere temperaturen, is levensgevaarlijk voor de koralen. Volgens recente berekeningen van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) wordt het zeewater op het hoogtepunt mogelijk twee tot drie graden warmer dan normaal.
Hoegh-Guldberg vreest dat een kantelpunt nadert waar de koraalriffen niet van terug kunnen komen. Hij kan daarom maar moeilijk begrip tonen voor de redenering van Unesco. „Het wordt verschrikkelijk, het rif kan zulke hittegolven niet aan”, aldus de wetenschapper.
Het Great Barrier Reef is een van de wonderen van de wereld en strekt zich ruim 2.300 kilometer uit langs de noordoostkust van Australië bij de deelstaat Queensland. Het is het grootste bouwwerk ter wereld dat is gemaakt door levende organismen. Het rif is groter dan het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Nederland bij elkaar en is zelfs vanuit de ruimte te zien.
Het wordt ook wel de kraamkamer van de zee genoemd: zeker 10 procent van alle vissoorten ter wereld leeft hier. Er komen meer dan zeshonderd soorten koraal voor, duizenden soorten weekdieren en meer dan tweehonderd soorten vogels.
Klimaatverandering is niet de enige bedreiging voor het kwetsbare ecosysteem. Grootschalige ontbossing en intensieve landbouw zorgt ervoor dat het water vervuild is, waardoor de koralen beschadigen. „Het rif wordt bedolven onder de modder”, zei Lyndon Schneiders, directeur van de Australian Climate and Biodiversity Foundation tegen de Australische publieke omroep ABC. Onlangs publiceerde de organisatie een rapport waarin wordt gewaarschuwd voor de gevolgen van erosie door intensieve veehouderij en grootschalige ontbossing. „De regering kan besluiten om de vervuiling te stoppen. Maar al jaren wordt er te weinig actie ondernomen”, stelt Schneiders.
Ook Unesco erkent dat het gebied nog niet uit de gevarenzone is. Over anderhalf jaar moet de Australische regering een nieuw voortgangsrapport indienen over de staat van het koraal en de waterkwaliteit. Hoegh-Guldberg stelt dat het weinig zin heeft als klimaatverandering niet tegen wordt gegaan. „De koraalbedekking neemt in een ongekend tempo af. Met de stijgende temperaturen is het onmogelijk om te voorkomen dat we het grootste deel van het koraal de komende jaren gaan verliezen.”
In augustus verschijnt een nieuw rapport van het Australian Institute of Marine Science (AIMS) dat jaarlijks weergeeft hoe het gaat met het koraal. Vorig jaar was de conclusie dat de koraalbedekking heel rap was afgenomen.