Pindakaasvloer Twee medewerkers van Museum Boijmans Van Beuningen zijn zeven uur bezig met het uitsmeren van pindakaas (zonder stukjes) over de vloer voor een heruitvoering van Wim T. Schippers’ Pindakaasvloer. Tegelijkertijd is in het Stedelijk Museum postuum zijn laatste kunstwerk onthuld.
Leon Duenk (l.) en Robert Knoop, bekend als de pindakaasstukadoors, brengen de Pindakaasvloer van Wim T. Schippers opnieuw aan in het Depot van Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.
‘Pindakaasstukadoor’ Robert Knoop likt af en toe zijn vingers af, terwijl hij een dikke laag pindakaas uitsmeert over de vloer van het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Normaal werkt hij bij de technische dienst in het museum, maar voor een eerbetoon aan de recent overleden kunstenaar Wim T. Schippers verruilt hij die rol, samen met collega Leon Duenk, voor die van pindakaassmeerder. Afgelopen vrijdag brachten zij met grote stukadoormessen, omringd door een vettige en penetrante pindageur, opnieuw Schippers’ iconische pindakaasvloer aan.
Programmamaker, acteur en kunstenaar Wim T. Schippers overleed op 10 juni op 83-jarige leeftijd. Als ode aan zijn werk smeert Museum Boijmans het kunstwerk, naar een idee uit 1962, opnieuw uit over de vloer. Het kunstwerk zit in de collectie van Boijmans, en is meerdere keren uitgevoerd, meest recent in 2011. „Dit is het perfecte eerbetoon aan Wim T. Schippers”, licht woordvoerder René Timmermans toe. „Zijn humor en provocatie komen samen in de Pindakaasvloer.”
Het kunstwerk groeide uit tot een van Schippers’ bekendste creaties en geldt als een schoolvoorbeeld van zijn absurdistische en conceptuele benadering van kunst. De vloer was onderdeel van zijn ‘Floor Covering Series’, waarin hij vloeren creëerde van onder andere zout en glasscherven. Schippers streefde naar „waarachtige oninteressantie”. Juist de saaiheid en vormeloosheid van het werk roept de vraag op wat kunst eigenlijk is.
Het uitsmeren van de Pindakaasvloer vereist precisie. Het is „best zwaar” om de zeshoekige vloer egaal met een twee centimeter dikke laag van de substantie te besmeren, vertelt Duenk. Af en toe vegen de mannen het zweet van hun voorhoofd. „Het plakt nogal en daardoor heeft het flink gewicht.”
De zeshoekige vorm, in tegenstelling tot de bekende rechthoekige uitvoering, is volgens de richtlijnen van Schippers toegestaan, zoals vastgelegd toen Museum Boijmans Van Beuningen het werk aan de collectie toevoegde. Wel vond hij het belangrijk dat er pindakaas zonder stukjes wordt gebruikt. Schippers gaf ook aan dat hij voorkeur geeft aan de pindakaas van het merk Calvé, dat deze tentoonstelling sponsort, want „dat smeert het lekkerst”. Ook moest de vloer zo egaal mogelijk worden opgesmeerd. Een uitdaging, volgens Duenk. „Probeer dat maar eens helemaal glad te krijgen. Er blijft altijd een soort handtekening in zitten.”
De zeshoekige vloer van vijfentwintig vierkante meter, waar de bezoeker rondom kan lopen, wordt besmeerd met veertig emmers pindakaas van elk tien kilogram. „Potje op de kop, even tikken met de hamer zodat de pindakaas er lekker uitkomt, en uitsmeren maar”, aldus Duenk.
Met de gebruikte hoeveelheid pindakaas zou je, volgens eigen berekening van NRC, ongeveer 26.700 broodjes pindakaas kunnen besmeren. Natuurlijk afhankelijk van de diktevoorkeur van de boterhamsmeerder.
De tekst loopt door onder de graphic.
„Het gaat dus om veel pindakaas, daarom willen we de pindakaas na de uitvoering wel een tweede leven geven”, zegt woordvoerder Timmermans. Hoe precies, „daar zijn nog gesprekken over”.
Mochten museumbezoekers straks per ongeluk het kunstwerk betreden, „dan wordt dat door deze vakkundige mannen bijgewerkt”, aldus Timmermans. Ook zal het museum assisteren bij het schoonmaken van de schoenen.
Toen de vloer in 2011 ook in Museum Boijmans Van Beuningen werd uitgevoerd, was de zaal eigenlijk te warm. „Daardoor ontstond er toen helaas een olieachtig laagje”, zegt Timmermans. Dat wil het museum nu voorkomen met een betere temperatuurregeling en luchtcirculatie. Net als bij eerdere edities geldt ook nu een waarschuwing voor mensen met een pinda-allergie. Bordjes attenderen bezoekers vriendelijk op de aanwezigheid van de pinda.
Ook in 2011 waren Duenk en Knoop de aangewezen pindakaasstukadoors. „Toen ik hoorde dat we dit weer gingen doen, heb ik meteen Robert gebeld”, vertelt Duenk. Destijds stond Wim T. Schippers er zelf bij tijdens de aanleg. „Hij zei altijd: ‘ik ben de dirigent en jullie mijn orkest’. We hebben zo ontzettend gelachen. Ik doe dit echt heel graag voor hem”, aldus Duenk.
In totaal zijn de pindakaasstukadoors zo’n zeven uur bezig om de vloer glad te krijgen. En Knoop lust na zijn stukadoorschap gewoon nog een broodje pindakaas, „lekker!”. Duenk houdt meer van satésaus. Hij is niet zo’n liefhebber van pindakaas.
Het aanbrengen van de pindakaaslaag luistert nauw.
Het kost zeven uur en het nodige zweet om de pindasmurrie voor Wim T. Schippers’ Pindakaasvloer aan te brengen.
Leon Duenk en Robert Knoop smeren de pindakaaslaag uit in een zeshoekige vorm.
Tegelijkertijd met de heruitvoering van de Pindakaasvloer, toont het Stedelijk Museum Amsterdam postuum het laatste kunstwerk van Wim. T. Schippers. Dit werk, getiteld Wim is weg 1942-2026 (onvoltooid), schonk Schippers aan het museum. „Ik las opeens in Trouw dat hij zijn laatste werk aan ons wilde schenken”, vertelt Stedelijk-directeur Rein Wolfs telefonisch, „we zijn zeer vereerd”.
Het kunstwerk bestaat uit een hoog tafeltje, in een hoopje zand. Daarvoor staan de schoenen van Schippers. Op het tafeltje staat een kop koffie met zijn voornaam erop. Ook staat er een bakje verf, kwast er nog in ondergedompeld. Het is alsof Schippers zojuist bij het kunstwerk is weggelopen. „Het lijkt alsof hij het niet wilde afmaken, omdat dat het einde zou betekenen. Met dit kunstwerk schuift hij de dood voor zich uit”, zegt Wolfs.
Wim is weg is in het Stedelijk direct bij binnenkomst te zien, samen met enkele andere werken van Schippers. Op de eerste verdieping is een zaal aan de kunstenaar gewijd. Daar worden verschillende fasen uit zijn oeuvre samengebracht, van zijn vroege conceptuele werk tot tv-producties. Gelukkig voor de bezoeker ruikt dit eerbetoon een stuk aangenamer.
De Pindakaasvloer van Wim T. Schippers is van 9 juli tot en met 6 september te zien in het Boijmans Depot in Rotterdam. De installatie Wim is weg 1942-2026 (onvoltooid) is tot en met 19 juli te zien op een kleine tentoonstelling met werken van Wim T. Schippers in het Stedelijk Museum in Amsterdam.