Natuurbeheer Wolven die problemen veroorzaken kunnen vanaf uiterlijk eind volgende week makkelijker worden afgeschoten, zo heeft het kabinet besloten. Voor boeren wordt het eenvoudiger een wolf te mogen verjagen. Dierenrechtenorganisaties verwerpen de maatregel.
Een wolf op de Veluwe, vastgelegd door natuurfotograaf Otto Jelsma. De hobbyfotograaf kwam een zeldzame roedel met vijf wolven tegen tijdens een wandeling op de Veluwe. Wolven laten zich in Nederland bijna nooit zien in groepsverband.
Het wordt de provincies eenvoudiger gemaakt een wolf die problemen veroorzaakt af te schieten, heeft staatssecretaris Silvio Erkens (Natuur, VVD) besloten. Zo snel mogelijk, maar uiterlijk eind volgende week, wordt een algemene maatregel van bestuur van kracht die incidenten met ‘probleemwolven’ moet voorkomen, en die zich niet zelden voordoen in de zomermaanden. „Het welpenseizoen en ook het recreatieseizoen staan voor de deur. Als er onverhoopt incidenten zijn deze zomer, wil ik dat gemeenten en provincies zo snel mogelijk kunnen handelen”, schrijft Erkens aan de Tweede Kamer.
Dat de Europese Unie de status van de wolf vorig jaar heeft verlaagd van ‘strikt beschermd’ naar ‘beschermd’, maakt volgens Erkens sneller ingrijpen mogelijk. Provincies, die in Nederland verantwoordelijk zijn voor het natuurbeleid, mogen vooraf al een deel van vergunning verlenen voor het afschieten van een probleemwolf, om sneller dan nu in actie te komen.
Ook wordt het eenvoudiger, onder meer voor boeren, een wolf te verjagen of schrik aan te jagen, bijvoorbeeld met licht en geluid. En waar eerder lange en ingewikkelde rechtszaken werden gevoerd over de vraag of het geoorloofd is een wolf schrik aan te jagen met een paintballgeweer of met rubberen kogels, is dat straks zonder vergunning toegestaan voor provincies.
De reacties op het besluit zijn wisselend. Provincies en gemeenten reageren over het algemeen positief. „Het heeft veel inzet gekost, maar eindelijk wordt erkend dat de veiligheid van mensen altijd op de eerste plaats moet staan”, laat de Gelderse BBB-gedeputeerde Harold Zoet weten. In Gelderland leven de meeste wolvenroedels, vooral op de Veluwe. Zoet waardeert dat met dit besluit oog is voor natuur én voor mensen. „De voortdurende onzekerheid, de zorgen om de veiligheid van kinderen, recreanten en vee, en de gevolgen voor het dagelijks leven zijn voor veel inwoners geen theorie, maar de realiteit.” De gemeente Barneveld, die wel „de wolvenhoofdstad” van Nederland wordt genoemd vanwege grote aantal wolvenincidenten, verwelkomt eveneens de „aangescherpte regels”, aldus een verklaring. „De signalen vanuit Barneveld krijgen zo een concreet en passend antwoord.” Het IPO, de organisatie waarin de twaalf provincies samenwerken, liet zich eerder al positief uit over mogelijke maatregelen.
Dierrechtenorganisaties hebben kritiek, en kondigen aan dat ze naar de rechter zullen stappen als provincies op voorhand een vergunning hebben klaar liggen. Animal Rights noemt de maatregelen „voornamelijk gebakken lucht”. Voorzitter Niko Koffeman van De Faunabescherming, die al veel rechtszaken over de wolf heeft gevoerd, spreekt van „onbehoorlijk bestuur”. Dat betreft alleen al de timing; kort nadat de Tweede Kamer met reces is gegaan en er niet meer over gedebatteerd kan worden. „De staatssecretaris had dit besluit eerder kunnen indienen.” Een woordvoerder van Erkens bestrijdt dat en stipuleert dat Erkens de Tweede Kamer „meermaals” heeft opgeroepen over deze maatregel in gesprek te gaan. „Maar de Kamer heeft dat niet gedaan. Dus deze maatregel kan geen verrassing zijn.”
Het besluit bestaat uit „onwettige maatregelen”, stelt Koffeman. „Dat Europa de bescherming van de wolf heeft afgeschaald, is nog geen vrijbrief om wolven te mogen verwonden of doden.” Ook het vooraf verlenen van vergunningen is volgens Koffeman niet in de haak. „Daarmee zet de provincie de rechter buitenspel.” Tenslotte stelt Koffeman dat zolang de wolvenpopulatie in Nederland nog niet in „een gunstige staat van instandhouding” verkeert, er geen wolf mag worden gedood. De woordvoerder van staatssecretaris Erkens bestrijdt deze argumenten. Het is volgens het ministerie niet toegestaan een wolf te verwonden, maar wel om schrik aan te jagen. En probleemwolven kunnen volgens de woordvoerder wel degelijk worden gedood, ook als de staat van instandhouding van de populatie nog niet gunstig is.
Over de vraag wanneer een wolf kan worden aangemerkt als een probleemwolf, zijn inmiddels boekdelen volgeschreven. In de nieuwe algemene maatregel van bestuur zijn er criteria voor genoemd: onder meer als een wolf mensen letsel toebrengt; zomaar agressief op mensen reageert of mensen aanvalt; in een gemeente minstens twee keer binnen twee weken vee, paarden of pony’s in een stal of achter een raster heeft aangevallen; of als er een ‘probleemsituatie’ is met een wolf en het gedrag van de wolf niet kan worden afgeleerd. Zo’n probleemsituatie doet zich voor als, bijvoorbeeld, een wolf minstens twee keer binnen twee weken op een schoolplein of een speelterrein voor kinderen komt.
BIJ12, de uitvoeringsorganisatie van de twaalf provincies, laat nog weten dat de „grootste verandering” bovenstaande aanscherping van de definitie van een probleemwolf betreft. „Provincies kunnen dus eerder overgaan tot bestrijding. Voor boeren betekent het dat ze sneller wolven mogen verjagen als die bijvoorbeeld dreigen een schaap aan te vallen.” De vraag is wel „of dit juridisch standhoudt”, aldus de woordvoerder. „Dat moet blijken als iemand een zaak aanspant.”