Veiligheid Rond het WK voetbal zette de Mexicaanse regering tienduizenden agenten en militairen in om de drie speelsteden te bewaken. Na de wedstrijd Mexico-Engeland van vannacht wordt het WK voortgezet op Amerikaanse bodem. Het is de vraag of die Mexicaanse steden even veilig blijven als tijdens het toernooi.
Vanuit een helikopter patrouilleert een lid van de Titan Squad op 26 mei vanuit een helikopter het stadion in Guadalajara.
De zingende Colombia-fans zijn haast niet te horen door de laag overvliegende Black Hawk-helikopter. Langs de toegangsweg richting het voetbalstadion van Guadalajara staat een lange rij zwarte politievoertuigen met zwaailichten aan. Aan weerszijden van de straat zijn gepantserde voertuigen geparkeerd, daarop een groot automatisch boordgeweer, bestuurd door een gemaskerde agent.
Prominent, op een steenworp afstand van het stadion, staat een hypermoderne Tesla Cybertruck, geschilderd in de donkerblauwe kleuren van de Mexicaanse politie. Tussen de fans, die in een stoet naar de wedstrijd trekken, lopen robothonden. Als mensen dichtbij komen om een foto te maken, gaan ze op hun achterpoten staan en zwaaien ze.
Mensen reageren op een robothond van de Fuerza Civil die buiten het stadion in Monterrey patrouilleert voor de wedstrijd tussen Nederland en Marokko op 29 juni.
In de Mexicaanse speelstad Guadalajara zijn kosten noch moeite gespaard om ervoor te zorgen dat de veiligheid van voetbalfans rond het WK voetbal is gewaarborgd. De stad werd voorafgaand aan het toernooi in buitenlandse media omschreven als „de gevaarlijkste speelstad op het WK”. Tijdens de wedstrijden werden er 15.000 agenten en militairen ingezet, uitgerust met moderne wapens, onder meer om drones uit de lucht te halen.
Voor de Colombiaanse Jhony Figueroa is het zijn tweede WK-wedstrijd in Mexico. Hij lacht bij het zien van de patrouillerende robothonden. „Iedereen die ook maar denkt dat Mexico onveilig is, moet hierheen komen. Ik heb me geen moment onveilig gevoeld hier”, zegt de 32-jarige Figueroa.
Guadalajara is de hoofdstad van Jalisco, de staat waar het beruchte Jaliscokartel vandaan komt. Het is de deelstaat in Mexico met het hoogste aantal vermiste mensen – zo’n 16.000. Rond de verbouwing van het lokale voetbalstadion voor het WK werden tientallen zakken met menselijke resten gevonden. En toen ‘El Mencho’ Cervantes, de oprichter van het Jaliscokartel, in februari van dit jaar werd gedood bij een militaire operatie, gingen onder meer in Guadalajara kartelleden de straat op om auto’s en gebouwen in brand te steken.
En dus waren er zorgen om de organisatie van het WK in Mexico, onder meer in deze speelstad. In reactie daarop lanceerde Mexico een veiligheidsplan voor het WK. In en rond de drie Mexicaanse speelsteden – Guadalajara, Monterrey en Mexico-Stad – werden 100.000 agenten, militairen en beveiligers ingezet. Met name rond de aangewezen fanzones, waar voetbalsupporters wedstrijden van hun land kunnen kijken, en in de gebieden rond voetbalstadions, waren ze nadrukkelijk aanwezig. Naast Black Hawk-helikopters vlogen er straaljagers en spionagevliegtuigen door de lucht op wedstrijddagen.
Volgens de Mexicaanse veiligheidsexpert Javier Oliva was er tijdens het toernooi nooit sprake van dat Mexicaanse kartels voor gevaar zouden zorgen. „Kartels willen juist onder de radar blijven en zo min mogelijk aandacht van de autoriteiten krijgen. Want juist de autoriteiten zijn tijdens het WK alerter dan ooit”, zegt Oliva door de telefoon. Volgens hem waren de risico’s tijdens het toernooi vooral zaken waar toeristen altijd mee rekening mee moeten houden: „Kleinschaliger criminaliteit, gericht op berovingen en zakkenrollen. Maar ontvoeringen zeker niet.”
„Je moet kartels zien als criminele organisaties met een business model. Hoe meer klanten zij krijgen, des te meer geld zij verdienen. Voor deze kartels was het WK juist een moment om geld te verdienen, bijvoorbeeld via drugshandel”, zegt Oliva. Volgens persbureau Reuters duidden twee grote inbeslagnames van ladingen cocaïne op weg naar Mexico-Stad in juni erop dat criminele organisaties meer drugs aan het invoeren waren, om te voldoen aan de toegenomen vraag van gebruikers rond het toernooi.
Roberto Alarcón Estrada, voorzitter van de veiligheidsraad van Guadalajara en verantwoordelijk voor de veiligheid in de speelstad tijdens het WK, is tevreden over hoe het toernooi is verlopen. „We hebben voorafgaand aan het toernooi met alle scenario’s rekening gehouden. Voetbalfans waren veilig, en daarnaast was er sowieso minder criminaliteit, ook richting Mexicaanse burgers.”
Leden van de Mexicaanse Nationale Garde staan op 9 juni op wacht buiten het stadion in Guadalajara.
Zonder grote veiligheidsincidenten, zonder zichtbare aanwezigheid van drugskartels en mét sportief succes voor het nationale team, ook in de andere Mexicaanse speelsteden lijken autoriteiten tevreden terug te kijken op de afgelopen weken. Volgens Danitza Virreyes, een alleenstaande moeder van drie kinderen uit de Mexicaanse volkswijk Tepito, is het echter de vraag hoelang het gaat duren voordat de onveiligheid in de drie speelsteden weer toeneemt.
„Dit kan je toch voorspellen? Dat de regering op het WK overal politie neerzet en doet alsof dit het veiligste land ter wereld is”, lacht Virreyes verbitterd. Volgens haar was het even veiliger in Mexico, maar ze telt de dagen af tot het WK in Mexico voorbij is. „En dan zijn de problemen in onze wijk weer de problemen van arme Mexicanen, in plaats van zaken waar de regering zich om bekommert.”