Zevendaagse begrafenis Vier maanden nadat Ali Khamenei om het leven kwam bij een Israëlische luchtaanval, kan de Iraanse opperste leider nu eindelijk worden begraven. Voor het regime is zijn uitvaart een kans om de wereld te laten zien dat het nog lang niet is verslagen.
Deze persfoto, verstrekt door het kantoor van de Iraanse opperleider, toont rouwenden die zich verzamelen rond de kist van de vermoorde Iraanse opperleider Ali Khamenei tijdens een ceremonie voorafgaand aan zijn begrafenis in Teheran op 3 juli 2026.
Verwacht de komende dagen veel spektakel in Iran. Vanaf zaterdagochtend vroeg kan het Iraanse publiek een blik werpen op Ali Khamenei’s tentoongestelde kist in de Imam Khomeini moskee-complex in Teheran. De ayatollah werd op de eerste dag van de oorlog gedood bij een Israëlische aanval. Naar alle waarschijnlijkheid willen miljoenen rouwenden Khamenei een laatste eer bewijzen tijdens zijn zevendaagse begrafenis, die vrijdag begon.
De Iraanse hoofdstad zelf ligt naar verwachting dagenlang grotendeels stil. Rondom de stad zijn zo’n zevenhonderd parkeerplaatsen ingericht, vanwaar bussen de miljoenen bezoekers van buiten de stad naar het centrum rijden. Scholen en militaire kazernes zijn leeggeruimd om mensen in op te kunnen vangen, en inwoners is door middel van een campagne gevraagd onderdak te bieden aan bezoekers.
De bakkers in Iran zijn de afgelopen dagen druk bezig geweest met het bakken van vijftig miljoen broden voor te verwachten pelgrims, aldus Iraanse staatsmedia. Om de verwachte mensenmassa’s enigszins verkoeling te bieden in de zomerhitte, hebben brandweerlieden meer dan zesduizend sproeiers boven de binnenplaats van de moskee geplaatst.
Bij eerdere staatsbegrafenissen ging het door de drukte mis. Zowel het afscheid van Khamenei’s voorganger ayatollah Ruhollah Khomeini in 1989 als bij de uitvaart van Qassem Soleimani in 2020 eindigde in chaos en doden door het uitbreken van een stormloop.
Het lichaam van Khomeini moest destijds door helikopters worden geëvacueerd, nadat het door de menigte werd bestormd en zijn overblijfselen uit de gammele houten kist vielen. De komende dagen staan er in Iraanse steden 2.500 ambulances, en duizenden hulpverleners klaar om te voorkomen dat het nogmaals misgaat, aldus de Iraanse Halve Rode Maan.
De massale rouw is precies het beeld dat het regime in Teheran wil uitstralen. Gemakshalve wordt even vergeten dat veel Iraniërs zeer ontevreden zijn over hun leiders. Toen Khamenei overleed, riskeerden enkele Iraniërs zelfs hun leven door zijn dood openlijk op straat te vieren.
Sinds de oorlog begon, zijn vier maanden verstreken. Niet alleen zit het Iraanse regime nog altijd op zijn plek, ook wist het de Amerikanen aan de onderhandelingstafel te krijgen door de Straat van Hormuz te sluiten en de wereldwijde toevoer van olie en gas te knevelen. Met nieuwgevonden zelfvertrouwen zal Teheran de begrafenis van de vermoorde Khamenei dan ook aangrijpen voor een flink staaltje machtsvertoon.
Na drie dagen te zijn tentoongesteld in Teheran gaat het lichaam van Khamenei op tour. Eerst naar Qom, het hart van de sjiitische geleerdheid, en vervolgens naar de belangrijke twee sjiitische bedevaartsoorden van Irak: Karbala and Najaf. Ook de autoriteiten in Irak verwachten dat miljoenen Iraakse sjiieten afscheid komen nemen van Khamenei, die niet alleen de leider van Iran was, maar voor veel sjiitische gemeenschappen ook gold als religieus leider.
De begrafenisweek eindigt in de Mashad, de tweede stad van Iran en Khamenei’s geboorteplaats, waar zijn lichaam ter aarde zal worden gelegd.
Geen wonder dus, met alle nodige logistiek, dat Khamenei’s begrafenis nu pas plaatsvindt – en niet zoals eerder gepland in maart, toen de oorlog met de VS en Israël nog in volle gang was. Normaliter worden doden binnen de islam zo snel mogelijk begraven.
Bijkomend voordeel van het uitstellen van de uitvaart is dat deze nu plaatsvindt in de islamitische maand Moeharram: een periode van rouw voor sjiieten, waarin ze het martelaarschap van imam Hussein, kleinzoon van profeet Mohammed, herdenken. De symboliek die dat oplevert zal de komende dagen breed worden uitgemeten door de Iraanse autoriteiten.
Zal de begrafenis ook het moment zijn waarop Mojtaba Khamenei, de opvolger en zoon van de overleden ayatollah, zich voor het eerst in het openbaar zal vertonen? Mojtaba raakte gewond bij de aanval waar zijn vader werd gedood en is sindsdien ondergedoken. Zijn aanwezigheid zou geruchten over zijn gezondheid de kop indrukken en het regime stevig propagandabeeld opleveren. Maar de vraag is of ook dat zich laat regisseren.