Zorgvuldig. Daar was het woord weer.
Dit keer in het onderzoeksrapport van de Gezondheidsraad over transgenderzorg. Er wordt zorgvuldig afgewogen. Zorgvuldige diagnostiek, zorgvuldige indicatiestelling. De zorg is „zorgvuldig ingericht”, zo luidt de conclusie. Ophef om niets dus.
Als Kamerlid van NSC diende ik de motie in die tot dit onderzoek leidde. Er waren internationaal zorgen ontstaan over het ‘Dutch protocol’. Een in Nederland ontwikkelde aanpak waardoor tieners met genderdysforie niet langer hoefden te wachten tot zij volwassen waren maar al eerder met puberteitsremmers konden beginnen.
Je voorkomt dat tieners die zich jongen voelen borsten krijgen, en tieners die zich meisje voelen gezichtshaar. Het betekent óók het staken van de ontwikkeling, het mentale, seksuele en hormonale volwassen worden. Doodongelukkige jongeren met genderdysforie maak je er in elk geval tijdelijk heel erg gelukkig mee.
Officieel geldt de behandeling als een tijdelijke pauzeknop, maar in praktijk gaat 98 procent van de kinderen verder met het medische traject, met een onomkeerbare definitieve hormonale en chirurgische verbouwing van het lichaam, met alle gevolgen van dien voor hun toekomstige gezinsleven, voor hun seksueel functioneren, voor hun identiteit. Een beslissing die wordt gebaseerd op het zelfinzicht van een veertienjarige.
Dat kan alleen, volgens de artsen, dankzij die unieke veelgeprezen Nederlandse zorgvuldigheid. Er zijn zorgwekkende parallellen met andere medisch-ethische vraagstukken, die ook met de mantel van zorgvuldigheid werden bedekt. De euthanasie van tieners en twintigers in de psychiatrie zou net zo zorgvuldig kunnen. Ook daar zagen we te midden van een nationale crisis in mentaal welzijn en met een ingestorte ggz en jeugdzorg, een duizelingwekkende stijging van aanvragen vooral van meisjes, voor een onomkeerbare, definitieve beslissing op basis van het beoordelingsvermogen van diep getroebleerde depressieve mensen.
Maar het kon, alleen in Nederland, vanwege die zorgvuldigheid. In de transgenderzorg betekent dat vooral dat ze er heel lang over hebben gedaan, met heel veel mensen naar hebben gekeken, heel veel overlegd hebben en de wachtlijsten ellenlang zijn geworden. Ik betwijfel of dat tot betere beslissingen leidt. Door breed overleg draagt niemand meer de volledige verantwoordelijkheid. En je kunt net zo goed met zijn allen multidisciplinair een fuik in zwemmen door groepsdenken en doelredenatie.
De definitieve medische beslissing die wordt genomen is ook na een tiental overleggen en maandenlang evalueren nog steeds gebaseerd op de gevoelens van jonge getroebleerde tieners. Die tot hun keuze komen middenin een maatschappij waar de afgelopen jaren niets minder dan een complete gendergekte is losgebarsten. Waarin we allemaal moesten meedelen of we hij of zij genoemd willen worden. Genderneutrale toiletten werden geïntroduceerd omdat we het wegnemen van twijfels van een klein groepje mensen bij toiletbezoek belangrijker vonden dan een veilige haven voor vrouwen te creëren die nog steeds met regelmaat belaagd worden door mannen.
En ondertussen stroomden de genderklinieken vol. Maar niet met de patiënten die dertig jaar geleden in de studies werden beschreven. Dat waren vaker geboren jongens dan meisjes, van wie de meeste al vanaf de vroege kindertijd consistent een andere genderidentiteit lieten zien. Met ouders die het eigenlijk altijd al wisten van hun kind. Toen de Finse psychiater Riittakerttu Kaltiala in 2011 voor het eerst met overtuiging met het Nederlandse behandelprotocol begon schrok ze. Want het waren vooral geboren meisjes die aanklopten, vaak autistisch, angstig of depressief, die zich pas op latere leeftijd voor het eerst hadden vastgebeten in het idee dat alleen een transitie hen gelukkig ging maken.
Hetzelfde gebeurde in Zweden. Hetzelfde gebeurde in Engeland. Hetzelfde gebeurde in Nederland. Het aantal jongeren dat zich meldde bij genderklinieken is tussen 2018 en 2022 verdrievoudigd. Meer meisjes, meer autisme, meer tieners die in hun kinderjaren nooit genderdysforie lieten zien. De stijging is volgens de Gezondheidsraad te verklaren door meer zichtbaarheid waardoor meer transpersonen zich durven te uiten.
Waarom maken de Dutch zich geen zorgen over de Dutch protocol en maken Finland, Zweden en Engeland wél een pas op de plaats? Daar volgt geen vertrouwenwekkend antwoord op. In de UMC’s lijkt men er echt van overtuigd dat alleen wij in Nederland zo multidisciplinair, exploratief en zorgvuldig te werk gaan. Alleen wij kunnen met zo veel mensen, zo lang overleggen en praten. De rest van de wereld pakte het gewoon verkeerd aan, minder exploratief, minder zorgvuldig.
Het rapport biedt weinig nieuwe inzichten. Het is een bijna exacte kopie van wat de artsen in genderklinieken daarvoor al zeiden. De patiëntengroep, de maatschappij mogen dan in korte tijd volledig veranderd zijn, maar wij moeten maar gewoon stoïcijns doorbehandelen. Als het maar zorgvuldig is. Verontrustend.