Rizal Shidiq | econoom Zuid- en Zuid-Oost-Azië In Indonesië groeit verzet tegen het beleid van de regering van president Prabowo nu de economie lijkt te stagneren. Studenten vrezen het failliet van hun land. „De oorlog tegen Iran heeft de problemen verscherpt maar niet veroorzaakt”, zegt Rizal Shidiq van de Universiteit Leiden.
Studenten botsen met politieagenten tijdens een protest tegen een brandstofprijsverhoging in Jakarta op 12 juni.
Al weken gaan in Indonesië studenten de straat op om te protesteren tegen het economische beleid van de regering van president Prabowo Subianto. Ze scanderen ‘Bankrupt Indonesia’. In hun dagelijks leven worstelen Indonesiërs met hoge brandstofkosten en kosten van het levensonderhoud terwijl de roepia in waarde daalt.
Wetenschappers hebben zich in een open brief achter de studenten geschaard. Econoom Rizal Shidiq van de Universiteit Leiden, geboren in Semarang op Java, volgt het nieuws op de voet en maakt zich zorgen.
Rizal A.R. Shidiq
„Dat hangt ervan af op welk niveau je kijkt. Op macro-economisch niveau zie je in het eerste kwartaal een groei van 5,6 procent. Dat is hoog, vergelijk het met Nederland waar de economische groei 0,4 procent was. Maar er zijn ook wel vragen over dit groeicijfer, want de economie wordt aangedreven door grote uitgaven van de overheid aan onder meer een programma dat gratis lunch verzorgt voor scholieren. Die uitgaven groeien harder dan de belastinginkomsten, dus de vraag is hoe duurzaam dit groeipercentage is. Je ziet dat de waarde van de aandelen op de beurs in Jakarta daalt, het vertrouwen van investeerders en de markt is laag. Daarnaast is de middenklasse van Indonesië gekrompen – ook geen goed teken – van rond de 22 procent in 2019 naar 16 procent vorig jaar.”
„De oorlog in Iran heeft zeker schade toegebracht aan de Indonesische economie. Alleen al door de subsidies die de overheid betaalde om de gestegen brandstofprijzen te dempen. Maar dat is niet het hele verhaal. Er waren al dieperliggende problemen en het vertrouwen in het overheidsbeleid stond al onder druk. Mede door de grote investeringen in het populistische programma om op scholen gratis lunches te willen verzorgen.”
Een demonstrant scandeert leuzen tijdens een protest buiten het Indonesische parlement tegen het overheidsbeleid op 19 juni.
„Ze weten dat het een inefficiënt programma is, dat er veel verspild wordt en er corruptie is. De regering heeft in reactie op hun protesten wel mensen ontslagen bij het lunchprogramma vanwege corruptie, maar dat nam het wantrouwen niet weg.”
„Het is geen goed plan. Het kan waar zijn dat exporteurs hun inkomsten onderrapporteren maar dit is geen oplossing, een nieuw instituut creëren. Je kunt daar allerlei andere maatregelen voor treffen. Meer toezicht, handhaving. Dit zal eventuele corruptie alleen verplaatsen.”
„Het suggereert dat de regering wanhopig op zoek is naar nieuwe financieringsbronnen, omdat het vertrouwen van de markt zeer laag is en de staatsbegroting dit niet kan opvangen. Dat is zeker geen oplossing voor de lange termijn.”
„Het is de vraag of Prabowo echt durft te snijden in zijn populistische lunchprogramma. Maar kostenreductie is de enige optie. De markt is sinds begin 2026 het vertrouwen kwijt dat er nog conservatief en prudent financieel beleid wordt gevoerd – waar Indonesië bekend om stond. De regering staat onder toenemende budgettaire druk. De oorlog tegen Iran heeft de problemen verscherpt maar niet veroorzaakt.”
„Veel hangt af van het optreden van de regering-Prabowo. Slaagt die erin voldoende stabiliteit te te creëren, waardoor het vertrouwen terugkomt? Ze hebben de economische problemen lang ontkend. Maar als economische en politieke problemen samenkomen, kan het land in een crisis belanden. Als bijvoorbeeld jonge mensen het gevoel hebben dat de banen niet eerlijk verdeeld worden. Het protest richt zich nu zeker ook op de politiek. De studenten zien ook de toegenomen invloed van militairen in de samenleving en de toenemende politieke repressie. Maar vergeet niet dat Prabowo in 2024 democratisch gekozen is, dus wie weet kan dit ook binnen de democratie worden opgelost.”
Activisten van de Indonesische Vrouwenalliantie tijdens een protest tegen een brandstofprijsverhoging en gratis maaltijdprogramma’s in Jakarta, 18 juni.