250 jaar VS President Trump wilde voor de viering van het 250-jarig bestaan van de Verenigde Staten „een groots feest” organiseren. Het festivalterrein in Washington is uitgestorven en op de Freedom Trucks met tentoonstellingen over de Amerikaanse geschiedenis, is veel kritiek. „Op FoxNews wordt dit als een geweldig succes verkocht. We leven in twee verschillende realiteiten.”
Het festival op de Mall in Washington ter ere van het 250-jarig bestaan van de Verenigde Staten trekt vooralsnog weinig bezoekers.
Als man die geobsedeerd is door de omvang van menigtes, moet Donald Trump zich opvreten wanneer hij, in het Witte Huis of onderweg in zijn door Qatar geschonken vliegtuig, de beelden ziet van zíjn feestje in Washington. Deze hele week is de Mall, het uitgestrekte graspark in de hoofdstad met het Capitool, musea en monumenten, gereserveerd voor een nationaal festival. Het heeft een reuzenrad, een geschiedenistentoonstelling, sponsorkraampjes, rodeo en meerdere podia, en is opgezet door Freedom 250, een door de Amerikaanse president in het leven geroepen feest- en propagandacommissie.
In de dagen naar aanloop van 4 juli, de dag waarop de Verenigde Staten hun 250-jarig bestaan vieren, grijpen Amerikanen vooral hun vrijheid aan om hier niet te komen opdagen.
Het bloedhete festivalterrein is uitgestorven. Dranghekken zijn voor niets neergezet. Het gras ligt er fraai groen en smetteloos bij. Gekoelde witte tenten, met opgeplakte façades in neoklassieke stijl die her en der loslaten, zijn vrijwel leeg. Voor tientallen dollars geserveerd kantinevoer ligt te verpieteren. De generator van het reuzenrad trekt de hitte van 40 graden Celsius niet en valt uit.
Met onder meer rodeo en optredens hoopte Trump een feestje te maken van de viering van 250 jaar VS. Maar het festival vlak voor het Capitool, is niet flink in trek.
Mark and Bobbi Johnson staan woensdagmiddag eenzaam voor het podium waar hun zoon Dillon over een uurtje gitaar zal spelen met zijn band uit Salt Lake City. „Nadat grotere artiesten hadden afgezegd, werden zij een paar weken geleden opeens benaderd”, vertelt Mark. Zangers en bands, merendeels vergane glorie uit de jaren negentig, annuleerden hun geplande optredens toen ze erachter kwamen dat ze waren ingehuurd voor een evenement onder Trumps regie, niet een politiek neutraal feest. Ze zeiden door de organisatie misleid te zijn.
„Een geweldige kans, natuurlijk”, zegt de vader over wat zijn 18-jarige zoon nu meemaakt. Al is hij wel teleurgesteld dat de middelbare scholieren in de band allemaal zelf hun verblijf en reis naar DC moesten betalen. „Je bent uitgenodigd, zorg zelf maar dat je er komt.”
Hij vreest ook dat ze voor een leeg grasveld zullen optreden. „Ik hoorde dat er gisteren maar honderd mensen waren, laten we hopen dat dat niet weer gebeurt.” Bobbi, zuchtend: „Het is ellendig dat dit evenement zo gepolitiseerd is. Kunnen we niet gewoon elkaar en ons land vieren?”
Nee, zo blijkt. Amerikanen zijn onderling zo diep verdeeld dat ze het niet kunnen opbrengen om deze historische viering samen te beleven. In ieder geval niet hier, in het politieke hart van het land. Waar 6,6 procent van de inwoners in 2024 op Trump stemde, sinds zijn aantreden veel mensen hun baan verloren en hij met monumenten en bouwprojecten zijn stempel permanent op de stad wil drukken.
Dit evenement is bewust polariserend. Toen Trump in januari 2025 weer aan de macht kwam, bestond er al een commissie die namens Republikeinen en Democraten festiviteiten zou optuigen. Parallel daaraan zette hij Freedom 250 op, om „een groots feest, passend bij de gedenkwaardige gebeurtenis” op te tuigen en „andere maatregelen ter ere van de geschiedenis van onze grote natie” te treffen.
Donateurs aan zíjn organisatie, kunnen daarmee directe toegang tot de president kopen. SpaceX van Elon Musk doet hier promotie. FoxNews en Trumps eigen socialemediaplatform Truth Social hebben er een standje. Zaterdag zal de president hier zelf „een hele lange toespraak” houden. Van het tweepartijenfeest is weinig meer vernomen.
Ook SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk, presenteert zich op het festival dat het 250-jarig bestaan van de VS moet opluisteren.
Er zijn wel toeristen die — al dan niet speciaal voor deze bijzondere landsverjaardag — in de hoofdstad zijn en ook dit festival aandoen. Ze dragen vaak de nationale rood-wit-blauwe kleuren en sporadisch een MAGA-petje (Make America Great Again). Het zijn vooral gepensioneerden en enkele gezinnen met kinderen. Nieuwsgierigen stranden bij de beveiliging, die niemand binnenlaat die een tas bij zich heeft die niet doorzichtig is.
Kathleen Stone (60) is op bezoek uit Florida, waar ze docent is aan een verpleegstersopleiding. Ze heeft zojuist de zogenoemde Freedom Truck bezocht: het meest controversiële onderdeel van het festival. Het is een van de zes als musea ingerichte vrachtwagens die door het land trekken met een bliksemvertelling over de Amerikaanse onafhankelijkheid van 1776 en alle vermeende grootheid die daarop volgde.
Met een waaier in de kleuren van de Amerikaanse vlag wapperen deze bezoekers zich koelte toe. Ook het ijs op het festivalterrein is rood-wit-blauw getint.
De tentoonstelling begint met een AI-animatie van George Washington, revolutionair legerleider en de eerste Amerikaanse president nadat de Engelse kolonisator verdreven was. Hij vertelt bezoekers: „Onze rechten zijn een geschenk van God, geen gunst van koningen of rechtbanken.” Tijdschrift The Atlantic tekende op dat het onwaarschijnlijk is dat hij zoiets ooit gezegd zou hebben. Het ‘citaat’ past echter uitstekend in het straatje van de rechtse non-profitclub die het Witte Huis inhuurde om de tentoonstelling maken. Deze PragerU heeft tot doel om met educatief materiaal „mensen van alle leeftijden te helpen beter na te denken en te leven, met behoud van joods-christelijke waarden”.
Dat er al mensen in dit werelddeel woonden voordat Europeanen het innamen, komt nauwelijks aan bod. Het mobiele museum benoemt de slavernij, die na de onafhankelijkheid nog bijna honderd jaar zou voortduren in de VS, maar beweert: „De ondertekenaars [van de Onafhankelijkheidsverklaring] slaagden erin het beginsel van menselijke gelijkheid vast te leggen waardoor slavernij uiteindelijk ten einde werd gebracht.” Abolitionist Frederick Douglass wordt heel selectief geciteerd uit zijn speech in 1852, waarin hij felle kritiek leverde op het vieren van Onafhankelijkheidsdag terwijl een groot deel van de bevolking nog altijd onvrij was.
Stone vindt het gezever om daarover te vallen. „Weet je wat het was met slavernij. Het waren niet de Amerikaanse kolonisten die naar Afrika gingen om daar door de jungle te rennen en mensen te vangen.” Deze truck, zegt zij, „is er om onze successen te vieren”. Bovendien, „de geschiedenis wordt altijd door de overwinnaar geschreven”. Dus op dit moment is Donald Trump de auteur. De tentoonstelling sluit af met een video waarin hij het land toespreekt.
De Freedom Truck is het meest controversiële onderdeel van het festival. Het is een van de zes als musea ingerichte vrachtwagens die door het land trekken met een bliksemvertelling over de Amerikaanse onafhankelijkheid van 1776 en alle vermeende grootheid die daarop volgde.
Ernest Springs (69), afstammeling van tot slaaf gemaakten en levenslang inwoner van Washington, haalt er zijn schouders over op. „De tentoonstelling was precies zoals ik verwachtte. De FoxNews-versie van onze geschiedenis. Er komen wel zwarte mensen in voor”, zoals in een soort Hall of Fame met foto’s van bekende mensen, „maar altijd de artiesten en sporters, nooit de allerslimsten en baanbrekendsten”.
Springs is vaak op de Mall geweest. „Voor evenementen waarbij je geen stap voor- of achteruit kon zetten van de drukte: de Million Man March (1995), de begrafenis van burgerrechtenpionier Rosa Parks (2015) en de inauguratie van Barack Obama (2017).” Nadat hij op de BBC, zijn favoriete nieuwszender, zag hoe leeg het hier nu is, wilde hij het met zijn eigen ogen zien. Springs kan er om lachen dat er voor Trump een stuk minder mensen komen opdagen, ook als zijn speech zaterdag, en het vuurwerk daarna, wel een forser publiek trekt. „Zonde van het geld, dat wel.” Freedom 250 kost naar schatting 100 miljoen dollar (omgerekend ruim 87,5 miljoen euro).
Zijn vrouw Pamela (65) staat er serieuzer in. „Op FoxNews wordt dit als een geweldig succes verkocht. We leven in dit land in twee verschillende realiteiten. Politici wakkeren verschillen aan door grieven uit te vergroten en media gaan daarin mee.” Deze nationale verjaardag, zegt ze, was „een gouden kans om dit land bijeen te brengen en dit samen te vieren. Maar, wederom, heeft de politiek het verpest”.
De Springs zullen de feestdag elders vieren. Want ze zijn wel trotse Amerikanen. „Op onze veerkracht”, zegt Pamela. Ernest: „Omdat we het hier toch een stuk beter hebben dan op heel veel andere plekken op de wereld en momenten in onze geschiedenis.” Tegenslagen, zegt hij, kunnen dit land overkomen. „De toekomst wordt hier altijd bepaald door de volgende verkiezing en elke twee jaar kunnen wij de koers van het land weer bijstellen. Begrijp me niet verkeerd, ik kijk niet neer op Amerika.”
Daar zijn hij en Kathleen Stone het dan wel over eens. De vrouw uit Florida was in 1976, toen het land haar tweehonderdste verjaardag vierde, ook in Washington. Toen, herinnert ze zich, was het hier op de Mall „een gekkenhuis” van mensen en vermaak.
Snapt ze waarom veel landgenoten nu wegblijven? „Ik vind het treurig, voor iedereen. Als de president je niet zint: je bent over een paar jaar van hem af. Laat je niet de viering van je land ontnemen door je vast te klinken aan je politieke voorkeuren.”
Bezoekers van het festival stappen een cabine van het reuzenrad in.