De oervraag die ons voortdrijft, en zeker in de journalistiek: wat is er nou precies gebeurd? Soms komen we er bijna achter, maar zelden helemaal. Vaak is de werkelijkheid niet wat ze lijkt.
Verwacht van mij geen filosofisch betoog, wél enkele aansprekende voorbeelden uit de werkelijkheid van de actuele berichtgeving.
Om te beginnen het pijnlijkste, meest recente voorbeeld: de uitschakeling van Oranje. ( Wees niet bevreesd, ik houd er snel over op). Wat speelde hier op de achtergrond? Hoe kon coach Koeman stelselmatig in tactisch opzicht zulke grote fouten maken? Negeerde hij de adviezen van de oud-internationals met wie hij zich had omringd? Waren ze het misschien juist wel unaniem eens geweest? Of gaf zijn loyaliteit aan aanvoerder Van Dijk de doorslag en beraamde hij met hem het plan om de verdediging te versterken ten koste van de aanval? We kennen alleen de afloop: de hoge bal die Van Dijk miste en Oranje fataal werd.
Voor de parlementaire enquêtecommissie Corona verschijnt de toenmalige minister van Justitie en Veiligheid Ferd Grapperhaus. Hij is geëmotioneerd, soms op de rand van tranen. Dankzij deze verhoren komen we eindelijk enigszins te weten wat er achter de schermen van de overheid gebeurd is. Er was meer onderlinge onenigheid dan we destijds konden merken, zoals over de wenselijkheid van de invoering van een avondklok. Meerdere ministers, zoals Kajsa Ollongren en Wouter Koolmees, waren tegen, maar wie waren vóór en wat was de rol van premier Rutte? Daarover wil Grapperhaus zich nog steeds niet uitlaten. Zo blijft ook de corona-werkelijkheid deels nog onkenbaar.
Moeten we dan wachten op de biografen van al deze figuren voordat we zeker weten wat er precies gezegd en gedaan is? Helaas, ook de versie van die biografen is allerminst objectief. Ik las in 1983 een vernietigende biografie van filmregisseur Alfred Hitchcock door Donald Spoto. Hitchcock zou zich herhaaldelijk aan grensoverschrijdend gedrag tegenover zijn actrices hebben bezondigd. Nu is er een nieuwe biograaf, Tony Lee Moral, zo bericht de Volkskrant, die Spoto sensatiezucht verwijt en beweert dat het met dat wangedrag reuze meevalt.
Wie moet ik geloven?
Door de recente ontwikkelingen in Iran moet ik terugdenken aan de talkshow WNL op Zondag op 1 maart 2026, gewijd aan de Amerikaanse aanval op Iran op 28 februari. Ter sprake kwam de raketaanval die dag op een meisjesschool in de Zuid-Iraanse stad Minab, waarbij 156 doden vielen. Wie was verantwoordelijk? Amerika, volgens The New York Times en Amnesty International.
Schrijver Leon de Winter, te gast in die uitzending, bestreed dat. Hij had betere bronnen dan de BBC en The New York Times, beweerde hij met het hem kenmerkende aplomb, zonder overigens die bronnen bij naam te noemen. ,,En dan kom je bij bronnen die zeggen dat het een beeld uit Kabul 2021 is.’’
Sindsdien is er een VN-onderzoek naar de ware toedracht gaande. Was Amerika verantwoordelijk of is dat een loze beschuldiging van het Iraanse regime? De enige die het zeker weet, afgezien van de dader, is Leon de Winter.
Misschien moeten we dat voortaan maar doen als we er niet uitkomen: leg de zaak voor aan Leon de Winter. Hij weet alles beter.