Onderwijs Vorige week werden de examens van bijna zevenhonderd scholieren van het speciaal onderwijs geschrapt omwille van code rood. Sommigen moeten nu twee maanden wachten op de uitslag. „Voor de kandidaten is het heel erg. Maar we konden echt niet anders.”
Dana en Wouter, leerlingen van het Orion Drostenburg College in Amsterdam, konden hun examen niet maken vanwege de hittegolf.
In de hal van het Orion College Drostenburg staat een emmer met twee grote bossen rode rozen. Ze waren bedoeld voor de diploma-uitreiking deze donderdagavond, tachtig stuks had de school in Amsterdam-Zuidoost besteld, maar nog niet eens de helft kan worden uitgedeeld. Tientallen leerlingen weten namelijk nog niet of ze hun diploma hebben gehaald.
Door de hitte van vorige week gingen de mondelinge staatsexamens in het voortgezet speciaal onderwijs (vso) op vrijdag niet door. Die dag gold code rood, Rijkswaterstaat raadde af de weg op te gaan en dus besloot het College voor Toetsing en Examens (CvTE) de examens die dag af te blazen.
Ruim zevenhonderd examens op twaalf vso-scholen in de regio Noord werden geschrapt – van 678 leerlingen die speciaal onderwijs volgen vanwege hun adhd, autisme, verstandelijke of lichamelijke beperking of een langdurige ziekte. Deze leerlingen doen naast het centraal schriftelijk examen in mei ook mondelinge staatsexamens. Beide tellen evenveel mee voor het eindcijfer.
Eigenlijk zouden de geslaagde leerlingen van het Orion deze donderdag de vlag hijsen bij het gemeentehuis in Amsterdam, met een schooltas eraan. Samen met onderwijswethouder Esmah Lahlah zouden ze taart eten om hun slagen te vieren. Het ging allemaal niet door.
„Jammer”, zegt Dana (16). „Heel balen”, volgens Wouter (17). Allebei doen ze eindexamen vmbo-tl aan het Orion. Ze waren nogal „geïrriteerd” toen ze hoorden dat hun examens (geschiedenis voor Dana, geschiedenis en Engels voor Wouter) niet doorgingen. „Ik vond het heel onnodig”, zegt Wouter. „Ik was wel van plan om, als ik geslaagd was, feest te vieren met vrienden en familie”, zegt Dana. Alle frustratie ten spijt konden ze zich herpakken: de examens die ze op zaterdag, maandag en dinsdag nog hadden, gingen goed.
Het kan nu nog twee maanden duren voor ze hun diploma krijgen. Er zijn drie inhaalmomenten voor de gemiste examens, heeft het CvTE deze week laten weten. Midden in de zomervakantie, op 18 juli, of op 27 of 28 augustus. Met eventuele herkansingen in september. Dana en Wouter hopen op 18 juli, maar die datum is alleen beschikbaar als er voldoende examinatoren zijn.
Een „vreselijke” situatie, volgens schoolbestuurder Annette van der Poel van stichting Orion, waar negen scholen voor speciaal onderwijs in Amsterdam onder vallen. „Onze leerlingen doen juist staatsexamen omdat ze kwetsbaar zijn. Zodat we ze maatwerk kunnen bieden, en ze door het jaar heen geen schoolexamens hoeven te maken. Alles waar we voor staan, kunnen we nu niet naleven. Het wordt van bovenaf besloten.”
De leerlingen kunnen nog geen feestje vieren, moeten in onzekerheid met vakantie en naar de introductiedagen van hun vervolgopleiding. Van der Poel: „Hoe moeten ze wennen aan de nieuwe school en een nieuwe klas, hoe moeten ze vrienden maken, terwijl ze nog in stress zitten over hun examen? Het is ongehoord.”
Dana hoopt in september te beginnen met de mbo-opleiding ruimtelijke vormgeving. „Voor de eerste schooldag moet ik wel mijn diploma hebben gehaald, anders kom ik er niet in.” Wouter begint in augustus aan een ict-opleiding op een mbo. In overleg met de opleiding is besloten dat hij sowieso de eerste twee weken volgt. Als hij zijn diploma toch niet haalt, gaat hij terug naar het Orion.
Een vaas met twee bossen rode rozen voor geslaagden.
Schoolbestuurder Van der Poel heeft zaterdag meteen contact gezocht met Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), die samen met het CvTE de examens organiseert. „Hoe kunnen we het inhalen? Wat kunnen we aan ouders melden? Ze gaven geen antwoord. Zondag ook niet, maandag niet en dinsdag niet. Ik heb zelfs de inspectie ingeschakeld en gezegd: dit kan zo niet.”
Ook Micha Hagen (54) vindt met name de „radiostilte” van DUO „schrijnend”, zegt ze. Haar zestienjarige zoon Finn zit op een vso-school in Haren en zou vrijdag examens maatschappijleer, wiskunde en zijn profielwerkstuk hebben, maar werd donderdagavond gebeld dat ze niet doorgingen.
Finn was van slag, sliep slecht en vroeg zich af of het nog wel zin had om de rest van de examens – op zaterdag, maandag en dinsdag – te maken. Zijn school belde deze week dat hij mag inhalen op 28 augustus. Drie dagen later begint de mbo-opleiding ruimtelijke vormgeving waarvoor hij zich heeft ingeschreven. Hagen: „Sinds 8 mei is hij al bezig met examens. Hij zit dus straks vier maanden met examenstress en kan niet opladen tussendoor.”
Dat de examens niet eerder ingehaald kunnen worden, komt door de „enorme puzzel” die het CvTE en DUO moeten leggen voor de staatsexamens, aldus een CvTE-woordvoerder, die ook namens DUO spreekt. „In juni en juli nemen we dertigduizend mondelinge examens af, op 118 scholen in Nederland en Bonaire. Daarvoor reizen vanuit het hele land zo’n tweeduizend examinatoren naar die locaties.” Zevenhonderd examens verplaatsen gaat dus niet zomaar. „Iedereen is al ingezet op andere plekken.”
Het besluit om de examens te schrappen, is „niet lichtzinnig” genomen, volgens de woordvoerder. „Voor de kandidaten is het echt heel erg, dit wil niemand. Maar we konden echt niet anders.” Code rood vanwege hitte was „een compleet nieuwe situatie” voor DUO en het CvTE. „We gaan bedenken hoe we hier in de toekomst mee willen omgaan. Dit was de eerste keer, maar het zal niet de laatste keer zijn.”
Voor Dana en Wouter zou het overigens al helpen als ze hun cijfers alvast krijgen van de mondelinge examens die ze wél hebben afgelegd. Dana: „Als die allemaal voldoende zijn, ben ik eigenlijk al geslaagd.”