Kernenergie Nu Borssele en de Maasvlakte plots afgevallen zijn als bouwlocaties voor twee nieuwe kerncentrales, overheerst frustratie in de Tweede Kamer. „Dogmatisch vasthouden aan de bouw van twee kerncentrales is misschien niet de juiste route.”
Demonstranten protesteren buiten de Tweede Kamer tegen de plannen om kernenergie fors uit te breiden.
De Kamerleden zitten er duidelijk mee in hun maag. Jarenlang was Borssele dé voorkeurslocatie voor de bouw van twee nieuwe kerncentrales. Nu blijkt, onder andere uit onderzoek van Tennet, dat Borssele niet alleen afvalt, maar ook dat de andere Zeeuwse locatie Terneuzen lastig is in te passen op het stroomnet. De andere overgebleven kandidaat, de Groningse Eemshaven, zit niet te wachten op kerncentrales.
„Iedereen krijgt wat hij niét wil, absurd”, zei BBB-voorman Henk Vermeer donderdag in een Kamerdebat met een overvolle publieke tribune. „Best bizar om na vier jaar Borssele de rug toe te keren”, vond Pieter Grinwis (ChristenUnie). „Dit is bijzonder slecht gevallen in Groningen”, zei Sjoukje van Oosterhout (Pro).
Op verzoek van het kabinet keek netbeheerder Tennet naar hoe zulke kerncentrales zouden passen op het stroomnet. Bij Terneuzen werd duidelijk: twee centrales zouden voor véél meer energie zorgen dan Zeeland nodig heeft. En dus zou fors meer stroomvraag vanuit bijvoorbeeld nieuwe industrie nodig zijn, net als het afschakelen van windparken op zee en zelfs het afbouwen van de bestaande kerncentrale in Borssele.
In de Tweede Kamer bleek donderdag frustratie over de de gang van zaken. De Eemshaven, die als locatie door het vorige kabinet enkel om juridische redenen werd toegevoegd aan de lijst met potentiële locaties, is een optie. Een groot deel van de Tweede Kamer, die zich eerder had uitgesproken tegen de bouw van kerncentrales daar, lijkt daar ook nu niet aan te willen. Groningers hebben al genoeg geleden door de aardbevingsproblematiek als gevolg van gaswinning, is de gedachte. Linkse partijen vroegen tevergeefs aan staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) of hij de Eemshaven al kon uitsluiten.
In debat reikten Kamerleden het kabinet tal van alternatieven aan. Was het geen idee om het plan van twee kerncentrales los te laten? „Dogmatisch vasthouden aan de bouw van twee kerncentrales is misschien niet de juiste route”, zei Grinwis (ChristenUnie) „Waarom niet één centrale in Borssele?”
De SGP vroeg of het niet „verstandig” was alsnog locaties te onderzoeken voor één kerncentrale in plaats van twee. „Om twee centrales in Terneuzen te laten passen moet de elektriciteitsvraag vervijfvoudigen, daar schrok ik wel van”, zei Kamerlid André Flach (SGP). „Dan moet de industrie fors uitbreiden en bij wijze van spreken heel Zeeland vol komen te staan met datacenters.”
Ook sommige coalitiepartijen zetten de deur voorzichtig op een kier voor alternatieven. Zo vroeg Kamerlid Henk Jumelet (CDA) zich hardop af of er „niet meer routes denkbaar zijn om toe te werken naar 7 Gigawatt aan kernenergie?” Volgens Jumelet stond voor het CDA „niet het aantal centrales centraal, maar het doel”. D66’er Felix Klos zei: „Grote kerncentrales inpassen is niet makkelijk, Nederland is geen leeg vel papier.”
Coalitiepartijen VVD, CDA en D66 spraken samen af niet twee, maar zelfs vier kerncentrales te willen bouwen – net als het vorige kabinet al wilde. De opmerkelijke toevoeging in het coalitieakkoord was dat het zowel conventionele kerncentrales als zogenaamde SMR’s (kleine modulaire reactoren) kunnen konden zijn. Die optie houdt een partij als het CDA nadrukkelijk open.
Kamerlid Jumelet benadrukte donderdag het belang van „een open vizier”, waarbij het kabinet rekening moet houden met het geval dat ontwikkelingen rondom small modulair reactors sneller gaan dan gedacht.
Toen de VVD opmerkte dat de grote kerncentrales van belang zijn, maar „de revolutie” komt van de SMR, vroeg JA21-Kamerlid Daniël van den Berg of de VVD een draai maakte en de SMR verkoos boven de reguliere kerncentrales. Volgens Alisha Müller (VVD) was dat niet het geval. „Het is voor ons én én.”
Vooralsnog schuift het kabinet de beslissing over (de locatie van) twee grote kerncentrales nog voor zich uit. Aan het einde van het jaar moet duidelijk zijn welke locatie het kabinet ambieert. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Klimaat en Groene Groei, CDA) verdedigde in de Kamer zijn aanpak: hij maakt nog geen keuze, maar legt het „dilemma op tafel”.
Volgens De Bat houdt het kabinet „vast” aan de opstelling van de vorige regering: de voorkeur gaat uit naar Zeeland. Verschillende Kamerleden twijfelen daaraan: is de keuze niet allang gemaakt nu Eemshaven in „technisch” opzicht het beste lijkt?
De Bat: „Ik probeer oprecht duidelijk te maken dat draagvlak zwaar weegt. Het is voor ons geen lichtvaardige stap.” De komende maanden wil de staatssecretaris verder onderzoeken hoe kerncentrales in Zeeland wél zouden kunnen werken.