Erik Hordijk | oud-raadslid Castricum In Castricum wonen statushouders in containers in een oude showroom. Erik Hordijk wilde via de lokale politiek hun woonsituatie verbeteren. In de onderhandelingen over een nieuw college bleek die betrokkenheid een struikelblok. „Maar als je je hebt ingezet voor de samenleving, is dat geen schijn van belangenverstrengeling”, zegt een expert.
Erik Hordijk stond statushouders bij.
In een pluktuin in Castricum leerde Erik Hordijk (58) twee jaar terug een Oeigoerse dorpsgenoot kennen. Of hij eens wilde komen kijken hoe hij woonde, vroeg de jongeman. Hordijk deed dat en schrok van de erbarmelijke omstandigheden. De ex-ondernemer besloot zich in te zetten voor de man en zijn medebewoners, die werden ondergebracht in containers in een voormalige tractorshowroom in Bakkum. „Ik heb de middelen en de tijd en ken de weg in procedures; de bewoners die vaak net in Nederland zijn niet”, zegt Hordijk. Hij werd woordvoerder van de bewoners en stond ze bij met juridisch advies.
In de voormalige showroom staan twintig smalle containers, vrijwel verstoken van daglicht en frisse lucht, onder een dak dat regelmatig lekt. Het is een van de ‘tussenlocaties’ voor vluchtelingen met asielstatus en werd een voorbeeld van de ‘sobere doorstroomlocaties’, die het kabinet-Schoof met minister Marjolein Faber (PVV, Asiel en Migratie) ambieerde. De huisvesting van statushouders werd een politieke splijtzwam, het vorige college kwam daar zelfs over ten val. Nu worden de tussenlocaties in Castricum gesloten, zo staat in het nieuwe bestuursakkoord dat donderdag in de gemeenteraad wordt besproken.
Hordijk ziet die voorgenomen sluiting als een resultaat van „grote publieke druk”, in de media en via juridische procedures. Zo spanden de bewoners van de showroom met Hordijks hulp een bezwaarprocedure aan over hun woonomstandigheden. Daaruit kwam naar voren dat de containers onvoldoende daglicht en ventilatie hebben en dat het college te lang deed over de noodzakelijke aanpassingen van de locatie.
Het is een overwinning. Maar wel eentje waarvoor de politieke carrière van Hordijk in de kiem is gesmoord.
Een containerwoning in de voormalige tractorshowroom voor statushouders in Castricum.
Met de gemeenteraadsverkiezingen van maart in zicht, besluit Hordijk dat hij zich ook politiek wil inzetten voor betere woonomstandigheden in Castricum en voor de statushouders in het bijzonder. Hij komt op plek twee van de D66-kandidatenlijst.
In aanloop naar de verkiezingen – waarbij Hordijk in de raad wordt gekozen – stopt hij met de belangen van de vluchtelingen behartigen. Hij voorvoelt wel dat zijn kandidatuur vanwege z’n inzet voor de bewoners van de containerwoningen „niet door iedereen met tromgeroffel onthaald zou worden”. Tijdens de college-onderhandelingen komt een mogelijk wethouderschap voor Hordijk op tafel.
Zover zal het niet komen.
Hordijks kandidatuur als wethouder „bemoeilijkt” de „eventuele samenwerking”, schrijven Lokaal Vitaal (zeven zetels) en de VVD (vier zetels) aan hun gesprekspartners van D66 (drie zetels), in een brief die door NRC is ingezien. Het wethouderschap vraagt „om het vermijden van de schijn van belangenverstrengeling. Juist dat laatste is in het geding”. Lokaal Vitaal en de VVD schrijven ook dat ze andere coalitiepartners kunnen overwegen. Ze vragen D66 de kandidatuur van Hordijk „opnieuw te wegen”. Betrokkenen van Lokaal Vitaal en de VVD willen niet reageren vragen van NRC over hun brief.
Informateur Gido Oude Kotte, burgemeester van Aalsmeer, ontkent dat tijdens de gesprekken aan de integriteit van Hordijk is getwijfeld. Oude Kotte zei in de gemeenteraad wel dat „de buitenwacht” vragen over belangenverstrengeling kan stellen. „Je kunt je verleden niet in één keer uitwissen, dat is naïef”, zegt Oude Kotte tegen NRC. Daarnaast speelden de persoonlijke verhoudingen tussen Hordijk en de andere onderhandelaars een rol, zegt de informateur. „Het heeft er ook mee te maken of je de onderlinge chemie weet aan te zwengelen. Kun je met elkaar een team vormen?”
„Tijdens een derde gespreksronde [over coalitievorming] ging het alleen nog maar over mij”, vertelt Hordijk. „Toen heb ik op het terras een colaatje ingeschonken en gezegd: ik trek me terug.” Ook deed hij afstand van zijn raadszetel, want ook in de gemeenteraad werd Hordijks integriteit in twijfel getrokken. Dat betekende ook dat hij zich afgelopen mei niet kon mengen in een bijpraatsessie van informateur Oude Kotte, die grotendeels over Hordijk ging.
De argumenten die hem de kop kostte, beschouwt Hordijk als „oneigenlijk”. „Ik heb alleen de bewoners geadviseerd die tegen de gemeente hebben geprocedeerd– en als ik al een belang had, heb ik daar afstand van gedaan.” Ook vindt hij dat hij wel degelijk een onafhankelijke wethouder had kunnen zijn. „Als je gaat samenwerken, moet je altijd iets verdedigen dat niet per se jouw partijstandpunt is, dat hoort erbij.”
John Bijl, directeur van het Perikles Instituut en expert op het gebied van gemeentebestuur, ziet in de gebeurtenissen rond Hordijk een breder probleem: „Bij het opvang- en asieldossier zie je polarisatie on steroids. Een kernwaarde van de democratie is samenwerken met mensen met wie je het fundamenteel oneens kan zijn, maar dat blijkt voor veel politici steeds moeilijker.”
In de regels over belangenverstrengeling wordt de nadruk gelegd op begrippen als dienstbaarheid aan de gemeente, betrouwbaarheid en onafhankelijkheid. „Maar dat iemand zich eerder heeft ingezet voor de samenleving, is geen schijn van belangenverstrengeling”, zegt Bijl. „Als het in plaats van vluchtelingen nu over ‘bomen’ of ‘autobezitters’ was gegaan, hadden [Lokaal Vitaal en de VVD] dan hetzelfde gevonden?”
Na het vertrek van Hordijk kwamen Lokaal Vitaal, de VVD en D66 alsnog tot een bestuursakkoord. Die laatste partij is blij met het akkoord, de terugtrekking van Hordijk noemt ze een ’tragische episode’. Zoals gezegd wil het nieuwe college de containers in Bakkum opheffen en de bewoners „zodra dat kan” elders onderbrengen. Het college gaat zich ervoor inspannen om dat binnen een jaar te regelen. Waarschijnlijk is dat niet eenvoudig: ook in Castricum is de ruimte schaars en de woningmarkt krap.
Bij de gemeentegrenzen, vlak bij de tractorshowroom, worden bezoekers welkom geheten met de toeristische slogan „Castricum van nature gastvrij”. Hordijk hoopt dat zijn kortstondige politieke carrière toch nog ergens goed voor is geweest en dat die kreet straks voor alle Castricummers geldt. „Dan hoef ik me niet langer te schamen voor de ondermaatse huisvesting van onze nieuwkomers.”