Vrachtwagenheffing Nieuwe belastingen moeten zorgen dat het vrachtverkeer elektrisch wordt. Bij Kivits Drunen in Waalwijk willen ze door, maar het is puzzelen om stroom te vinden. „Als wij voldoende stroom krijgen, kan het heel hard gaan.”
De vrachtwagens van transportbedrijf Kivits Drunen in het Brabantse Waalwijk. Het overgrote deel rijdt op diesel en lng, een klein maar groeiend deel op elektriciteit, dat opgewekt wordt met zonnepanelen op het dak.
In het Brabantse Waalwijk, te midden van distributiecentra van bol en Van Haren, staat op het terrein van transportbedrijf Kivits Drunen een zestal vrachtwagens geparkeerd. Van de 180 vrachtwagens die het bedrijf heeft, rijden tientallen op diesel, anderen op vloeibaar aardgas en een paar zijn elektrisch. Dat laatste is de toekomst van de transportsector, als het aan de politiek ligt. Maar zover is het nog niet. Slechts een paar procent van de Nederlandse vrachtwagens is elektrisch. Een nieuw soort rekeningrijden voor vrachtwagens, ingegaan op 1 juli, moet daar verandering in brengen.
Transport is door zware wagens en lange afstanden een complexe sector voor de overstap naar elektrisch vervoer. E-trucks zijn duur. En dan is er nog netcongestie, wat nieuwe aansluitingen op het stroomnet voor de benodigde laadpleinen bemoeilijkt. Toch zijn de eerste kantelingen zichtbaar.
Volgens Kivits-topman Rob van Opzeeland is er geen twijfel mogelijk. „Onze stip op de horizon is elektrisch.” Zijn bedrijf levert gekoelde producten, zoals smoothies, salades en ham aan grote supermarkten. De oorsprong van het familiebedrijf ligt in de fruithandel. Met enige trots in de stem vertelt Van Opzeeland dat zijn bedrijf een van de drie grote spelers is binnen de Benelux – „naast twee multinationals” – in de „koelverse” levensmiddelen.
Kivits Drunen regelt de aankomst van bijvoorbeeld bananen, avocado’s en meloenen in de Rotterdamse haven en verwerkt deze tot verkoopklare producten die aan supermarkten worden geleverd. ’s Winters komen druiven uit Zuid-Afrika, Peru of India. „Ons zomerseizoen bestaat uit citrusvruchten, zoals sinaasappelen en limoenen”, vertelt hij in zijn kantoor met uitzicht op het Waalwijkse bedrijventerrein.
Al zeker veertien jaar is Van Opzeeland naar eigen zeggen bezig met het verlagen van de CO2-uitstoot van zijn wagens. Hij heeft van alles geprobeerd. Eerst ging hij aan de gang met trucks die grotendeels op vloeibaar aardgas (lng) rijden, daarna probeerde hij biodiesel en synthetische diesel. „Die eerste lng-trucks waren een financieel fiasco”, memoreert hij. Aan de verduurzaming gaf hij miljoenen uit, zegt Van Opzeeland. Drie jaar terug viel het besluit bij het bedrijf: elektrisch moet het worden.
Onlangs heeft Kivits Drunen twee Volvo-trucks besteld die een actieradius hebben van 700 kilometer. Drie jaar geleden konden zijn eerste e-trucks nog maar 200 kilometer rijden zonder te laden. De nieuwe modellen hebben genoeg in zich om „een hele dienst” mee te draaien, zegt Van Opzeeland.
Een paar weken terug heeft Kivits veertien batterijen laten installeren aan de rand van de koelhal. Zo kunnen de zes e-trucks die Kivits heeft nu ’s nachts laden met de elektriciteit van de zonnepanelen op het dak. Ook heeft Kivits met zijn klant Lidl de afspraak dat het daar e-trucks onderweg mag opladen.
De laatste ontwikkelingen rond klimaat, natuur en duurzaamheid
Per 1 juli betalen transportbedrijven een vrachtwagenheffing per gereden kilometer. Elektrische vrachtwagens krijgen een fors lager tarief dan hun fossiele alternatieven. Het idee erachter is dat een deel van de opbrengsten via groene subsidies terugvloeit naar de bedrijven zodat die kunnen elektrificeren.
Het kabinet zet dit jaar 293 miljoen euro aan opbrengsten opzij, waarvan het meeste zal gaan naar een potje dat de aanschaf van een e-truck goedkoper moet maken. De subsidie was begin dit jaar binnen twee dagen op, schreef minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) aan de Kamer.
Hoewel de vrachtwagenheffing dit jaar, vanwege de stijgende energiekosten, tijdelijk fors is verlaagd, lijkt het onontkoombaar dat fossiele vrachtwagens de komende jaren duurder worden. Brussel heeft in 2028 een indirecte belasting op diesel en andere brandstoffen (ETS2) gepland. Voor transportbedrijven nemen de kosten door alleen de vrachtwagenheffing al met 7 procent toe, berekende ING eerder.
Lang niet alle bedrijven in de sector kunnen de overstap naar elektrisch financieren, bleek deze week uit onderzoek van de Rabobank. De winstmarges in de sector zijn klein en hoewel elektrisch rijden steeds beter concurreert met fossiel, blijven de aanvankelijke investeringskosten hoog. Ruim een derde van de transportbedrijven met een omzet van minder dan 10 miljoen euro heeft die financiële ruimte niet.
Niet ieder transportbedrijf zal de overstap naar elektrisch dus meemaken. De hogere energiekosten van de afgelopen maanden geven sommige bedrijven een laatste zetje om te verduurzamen, ziet Marieke Kuijpers van de Rabobank, terwijl anderen de „hand op de knip houden”. Het zijn vooral de transporteurs die aan supermarkten leveren die vooroplopen, zegt ze. Zwaar en speciaal transport zijn door het grote gewicht van de truck „ingewikkelder”.
Volgens Kuijpers blijven in de transportmarkt steeds vaker de grotere spelers over. „De markt consolideert en bedrijven kunnen vooral hard groeien door anderen over te nemen.” En het elektrificeren vereist ongelofelijk veel planning, benadrukt ze. Laadpleinen, voldoende stroom. „Niet iedereen heeft een chief energy officer in het management rondlopen. Voor de kleinere transporteurs is de verduurzaming vaak een reden om hun bedrijf te koop te zetten.”
Voor Kivits komt de vrachtwagenheffing neer op 4 miljoen euro per jaar. Waar de businesscase voor e-trucks de afgelopen jaren „een drama” was, zegt Van Opzeeland, „verbetert die nu wel”. Toch is de grootste belemmering de beschikbare stroom, vertelt hij. Om die reden zit Van Opzeeland met netbeheerder Enexis en tien omliggende bedrijven in gesprek om samen stroom te delen zónder een zwaardere stroomaansluiting op het net.
Doordat de andere bedrijven hun stroom vooral overdag nodig hebben, kan Kivits in de toekomst ’s nachts van de beschikbare stroom gebruikmaken om e-trucks op te laden. Het zou betekenen dat Van Opzeeland weer méér e-trucks kan bestellen. „Als wij voldoende stroom krijgen, kan het heel hard gaan”, zegt hij.
Hij hoopt over tien jaar enkel nog nieuwe elektrische vrachtwagens te bestellen. Nu spreidt hij zijn kansen: nieuwe diesel- en lng-trucks worden ook nog gekocht. „Wat als de overheid over vijf jaar de vrachtwagenheffing intrekt en er onvoldoende stroom is? Dan hebben wij een probleem.”