Wortelen op vruchtbare grond gaat sneller dan je denkt. Kijk naar de moestuin in een hoekje van Mrija, de tijdelijke wijk voor 750 Oekraïense vluchtelingen in Vlaardingen. Een veldje tussen de containerwoningen op gemeentelijk groen, vol fruitbomen en kruiden, afrikaantjes, zonnebloemen, chrysanten en gele rozen, op eigen houtje afgezet met een miniatuurhekje.
In dit hoekje wonen de oma’s van de wijk. Sommigen al vier jaar. Gevlucht uit een dorpje ver weg en van de ene op de andere dag neergezet op een grasveld langs een metrolijn in Zuid-Holland. Sommigen komen Mrija niet meer uit, doen éénmaal daags een rondje met de rollator. En Nederlands leren op je negentigste heeft ook niet zoveel zin. Maar die moestuin… „De gemeente vroeg ons: wat moeten we ermee?” zegt locatiemanager Leonieke Schouwenburg, die stopt voor het perkje dat is aangelegd zonder toestemming. „We hebben gezegd: laat maar staan. Want deze oma’s zijn hier elke dag bezig, met elkaar.”
In Mrija – „droom” in het Oekraïens – wonen vluchtelingen niet in een kantoorpand of op een asielboot met gedeelde faciliteiten, maar in een volwaardige containerwoning met een eigen badkamer en een eigen keuken waarin je zelf bepaalt wat je eet, hoe laat je eet en met wie je eet. „Haalt al een hoop stress weg”, zegt Schouwenburg, die namens Stichting Inclusia op talloze opvanglocaties vluchtelingen ondersteunt – en de verschillen ziet.
Sommige bewoners in Mrija hebben zelfs een eigen voortuin en de vorige keer dat ik de wijk bezocht, vier jaar geleden, waren al die tuintjes nog een kale boel. De hoop op een snel einde van de oorlog was levend en waarom zou je wortelschieten als je denkt ergens tijdelijk te zijn? Maar nu: overal groene tuintjes met zwembadjes, barbecues en trampolines en hedera langs zelfgeplaatste schuttinkjes.
Een oorlog, weet Schouwenburg, duurt altijd langer dan je denkt. „Kijk naar Eritrea, Palestina, Syrië, Sudan.” En met drones is een oorlog alleen maar goedkoper geworden, en dus langduriger, en dodelijker: „Er is niet één frontlinie.” De opvangregeling voor Oekraïners in Europa is onlangs weer met een jaar verlengd en ook de wijk Mrija, die dit jaar zou worden afgebroken, mag tot 2030 blijven bestaan.
Tijdelijkheid krijgt een andere betekenis.
Mrija is overdag uitgestorven want vrijwel iedereen is naar werk of naar school en hadden ze voorheen nog tijdelijke baantjes, steeds vaker werken de bewoners ergens in vaste dienst. De jongeren gaan naar de universiteit, hebben een bijbaan bij de Action, voetballen bij de lokale club. In de wijk zijn al zo’n twintig baby’s geboren. Er zijn scheidingen, begrafenissen, ergernissen. „Alles zoals in elke andere wijk.”
Behalve dat de mensen hier met één been in Nederland leven en het andere in Oekraïne. Vanwege familie, hun huizen. En ook omdat ze geen enkele duidelijkheid hebben over hun toekomst in Nederland. In tegenstelling tot de asielmigrant, die anderhalf tot twee jaar moet afzien in een azc maar daarna hoort: ik mag blijven of ik moet weg. Een Oekraïense collega van Schouwenburg beschreef het zo: „Alsof je bungelt aan een touwtje dat elk moment kan worden doorgeknipt”.
Bungelend in een gouden kooi.
Freek Schravesande doet elke donderdag ergens vanuit Nederland verslag