Uitstootreductie Op een van de zwaarst belobbyde geopolitieke dossiers van Brussel lijkt de gas- en oliesector haar zin te krijgen. Strenge EU-regels om de uitstoot van vervuilend methaan terug te dingen, zijn niet langer een vanzelfsprekendheid. Experts vrezen voor afstel na uitstel.
Een schip met vloeibaar gas (LNG) in de haven van Barcelona.
Dinsdag was er een speciaal beraad van experts uit verschillende EU-landen over de implementatie van de methaanregels, die een fikse reductie van broeikasgassen moeten bewerkstelligen. Het tekent de gespannen sfeer op het methaandossier. Vijftien lidstaten zetten eind vorige week hun handtekening onder een brief waarin wordt gepleit de strenge milieuregels met drie jaar uit te stellen. Ook Nederland tekende.
Wetgeving waarmee de Commissie-Von der Leyen I zich op de borst klopte, toen nog blakend van groene ambities, staat daarmee ineens wankel. In mei 2024 werd de methaanverordening beklonken. Het gebruik van kleurloos gas – na CO2 de grootste veroorzaker van klimaatverandering en verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de broeikasgasemissies – zou eindelijk worden teruggedrongen.
Twee jaar later en de emoties rondom het vervuilende methaan lopen hoog op. De regelgeving moet begin volgend jaar ingaan. Met name de Verenigde Staten zijn not pleased. Zij zien weinig in verplichte rapportages en het terugdringen van de methaanuitstoot, een gas dat vrijkomt bij de winning van gas en olie. De potentiële boete bij het niet nakomen van de Europese eisen – maximaal 20 procent van de omzet – heeft daar een grote rol in.
Volgens de Amerikaanse ambassadeur in de EU, Andrew Puzder, kan de methaanregelgeving een „energiecrisis” ontketenen. Het zou een „lange, koude en kostbare winter” voor Europa kunnen worden, dreigde hij dit voorjaar in een opiniestuk in de Financial Times – een boodschap die hij half mei nog eens herhaalde tijdens een bijeenkomst van lng-producenten uit de VS, in het Amsterdamse Okura-hotel.
Puzder kreeg al snel bijval van EU-lidstaten Tsjechië en Slowakije. Met de hoge energieprijzen door het conflict in de Straat van Hormuz en de geopolitieke onzekerheid vrezen zij tekorten. De Europese discussie werd heropend: veel van de Europese gas- en olie-importen zouden nog niet voldoen aan het nieuwe kader, aldus Praag en Bratislava.
Waar Brussel ‘flexibiliteit’ beloofde bij de implementatie van de milieuregels – bijvoorbeeld door energiebedrijven die in gebreke blijven niet meteen te beboeten – heeft Washington weinig vertrouwen in een soepelere naleving.
Bedrijven uit de sector delen die opvatting. „Binnen zes maanden kan de betaalbaarheid en leveringszekerheid van energie in Europa opnieuw in gevaar komen”, opent een rapport van het IOGP (International Association of Oil and Gas Producers). Vanaf januari loopt de EU volgens de gaslobby het risico tot 43 procent van haar gasvoorraad en maar liefst 87 procent van haar olievoorraad te verliezen in het licht van de EU-methaanverordening.
Ingewijden stellen dat het rapport nationale regeringen „schrik aanjaagt”. Alex Braley, strategisch adviseur bij Sustainable Affairs in Brussel: „Er circuleren twee rapporten, een uit de koker van de gaslobby en een van het Environmental Defence Fund, waarin het tegenovergestelde wordt beweerd.”
Zelfs als het rapport van de Amerikaanse milieuorganisatie – dat ervan uitgaat dat er voldoende gas op de markt is dat voldoet aan de methaanregels – de situatie zou overdrijven, maakt dat het gasrapport nog altijd niet realistisch, vervolgt Braley. „Er heerst veel zorg over energiezekerheid en betaalbaarheid. Politici willen geen risico’s nemen en de huidige rust vooral niet verstoren, ook al is de waarheid een stuk genuanceerder.”
Den Haag geeft aan niet aan de methaanregels te willen tornen, maar tekent wel ‘praktische bezwaren’ aan bij de implementatie ervan. Naast Nederland pleiten ook energieministers uit onder meer Duitsland (zonder hier formeel regeringsmandaat voor te hebben), Polen, Italië, België en Griekenland voor uitstel van de regelgeving, zoals blijkt uit de eerdergenoemde brief. Spanje, Frankrijk en Luxemburg kanten zich vooralsnog tegen uitstel of herziening van de methaanregels.
Ook Hiske Arts, campagneleider bij Fossielvrij Nederland, proeft de angst bij politiek Den Haag. Ze spreekt van ‘spookbeelden’ gecreëerd door de gaslobby, die eerst schermde met dreigende tekorten en volgens haar nu een andere „Nederlandse kwetsbaarheid” heeft gevonden als het gaat om politieke beïnvloeding: de angst voor klimaatorganisaties die „via de rechter dingen lam kunnen leggen”.
Volgens Arts zal het zo’n vaart niet lopen en betekent het navolgen van de afgesproken startdatum juist „meer zekerheid” voor de industrie én het afdwingen van scherpere kaders. Als eventuele weeffouten niet tijdens de invoering kunnen worden rechttrokken, maar de wet heropend gaat worden, kan de regelgeving wel eens flink verwateren, vrezen progressieve partijen. Arts: „Dan krijgt het Europees Parlement er ook weer wat over te zeggen, en iedereen weet: die samenstelling is behoorlijk veranderd.”