Isoleren, vernederen, kleineren, pesten, dwangmatig monitoren: het blijft lastig te bewijzen, maar justitie krijgt er nu toch een wapen tegen psychisch geweld bij.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Het bos en de straat zijn vol gevaren, maar met name voor vrouwen en kinderen zijn er nergens zoveel risico’s als thuis. En het wrange is: als mensen worden vastgebonden, geslagen of erger en zich op zeker moment melden bij de politie, is er nog best een gerede kans dat er strafrechtelijk kan worden ingegrepen, zeker als er sprake is van fysiek bewijs. Die kans is een stuk kleiner als het gaat om ‘intieme terreur’, een begrip dat lastig in één zin is samen te vatten, maar dat in de praktijk vaak neerkomt op een breed scala aan misdragingen om iemand psychisch onder de duim te houden.
Bedreigen dus. Intimideren. Isoleren. Vernederen. Kleineren. Denigreren. Pesten. Gaslighten. Monitoren. Stalken. Het ‘microreguleren’ van het leven van de ander. En meestal een combinatie van die methoden, die in het strafrecht ook wel te boek staan onder de verzamelterm ‘psychisch geweld’.
Maar dat het zo te boek staat, wil nog niet zeggen dat er ook effectief tegen kan worden opgetreden. In een recent onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) verwoordt een betrokken officier van justitie het zo: ‘Ik kan me zomaar voorstellen dat mensen snel denken van: ja, je ziet helemaal geen blauwe plekken bij mij, hoe moet ik hier ooit aangifte van gaan doen?’
Dat voelen die slachtoffers dan goed aan, want het Nederlandse strafrecht is hierin verre van eenduidig. Tot op het hoogste niveau (de Hoge Raad) is er jurisprudentie over wat precies onder mishandeling moet worden verstaan, maar dat komt er toch op neer dat er pijn, lichamelijk letsel of ‘een hevige onlust veroorzakende gewaarwording in of aan het lichaam’ moet zijn toegebracht. Vaak gaat dat soort gedragingen binnen een relatie samen met psychische mishandeling, maar als de ‘lichamelijke integriteit’ niet is aangetast, wordt het ingewikkelder.
Lagere rechters, die er toch iets mee willen, zoeken hun eigen weg. Er liggen inmiddels wel degelijk uitspraken over psychische mishandeling van kinderen die stelselmatig denigrerend, intimiderend of kleinerend worden behandeld, zonder dat ze ook worden geslagen. Maar omdat de wet niet eenduidig is, heerst in de praktijk veel onzekerheid binnen de rechtbanken. ‘Dat komt de rechtsgelijkheid- en eenheid niet ten goede’, maande het WODC de regering.
Aan die oproep probeert minister Van Weel van Justitie tegemoet te komen met zijn maandag gepresenteerde wetsvoorstel om psychisch geweld expliciet strafbaar te stellen. ‘Benadeling van de geestelijke gezondheid’ wordt toegevoegd aan de definitie van mishandeling. Als het binnen de huiselijke kring gebeurt, is dat reden voor strafverzwaring. Dat laatste geldt ook als een periode van psychische mishandeling uitmondt in doodslag. Dat wordt gelijkgesteld aan moord.
Daarmee is niet alles opgelost. Juristen waarschuwen dat psychisch geweld zich in de praktijk vaak lastig laat bewijzen. Daar gaan nog complexe rechtszaken van komen. Daar staat het grote voordeel tegenover dat alleen al het feit dat het kán, aangifte doen als iemand doelbewust je leven kapotmaakt, de deur opent voor zeer kwetsbare mensen om er ten minste melding van te maken. Dat is geen onbelangrijk begin.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant