De economische gevolgen van een hittegolf zijn misschien niet zo direct zichtbaar; dat betekent niet dat ze niet hevig zijn. ‘Lage waterstanden op de Rijn kunnen in Duitsland 2 procent van het bbp schelen.’
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
Italiaanse boeren op de Povlakte vrezen voor hun gewassen nu de rivier opdroogt, en zout zeewater tot 18 kilometer landinwaarts binnendringt. Kerncentrales in Hongarije en Frankrijk draaien op halve kracht, omdat ze onvoldoende gekoeld kunnen worden. Snelwegen en sporen smelten in heel Europa waar je bij staat, met files en vertragingen tot gevolg.
De zwaarste Europese hittegolf ooit komt met grote gevolgen. 150 miljoen mensen gaan gebukt onder de extreme temperaturen, schreef de baas van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) Tedros Ghebreyesus op X: ‘1.300 extra overlijdens hangen samen met de hoge temperaturen.’
En, waarschuwt hij, deze ‘ooit eens-in-een-generatie-gebeurtenissen zijn inmiddels bijna jaarlijkse kost’. Zeker in Europa, het snelste opwarmende continent op aarde.
Ghebreyesus noemt hittestress ‘een stille moordenaar’. Dat klopt niet alleen voor de volksgezondheid, het geldt ook voor de economie, zo blijkt uit tal van onderzoeken.
Het Europees Milieuagentschap berekende vorig jaar dat desastreus natuurgeweld als gevolg van klimaatverandering in de EU tussen 738 miljard euro aan schade had opgeleverd. Let wel: dat is de directe schade van zichtbare catastrofes als overstromingen, hagelstormen en bosbranden.
Dit soort schade is bij hittegolven veel minder zichtbaar; gewassen die verpieteren in de zon zijn de duidelijkste vorm van hittegerelateerde directe schade.
De indirecte kosten zijn veel groter. De arbeidsproductiviteit gaat omlaag, zeker vanaf 30 graden. Elke graad meer betekent een productiviteitsverlies van 3 procent per jaar, berekende de Duitse verzekeraar Allianz. Komt nog bij dat mensen slechter slapen in de hitte, wat leidt tot concentratieverlies en dus tot minder scherpe werknemers. En iedereen weet nog uit de coronaperiode wat het doet met de werk-effectiviteit als de kinderen thuiszitten, omdat de scholen dicht zijn.
Daarbij gaan de energiekosten omhoog, omdat de airco’s aan moeten. Binnenvaartschepen kunnen minder vervoeren, omdat de rivieren lager staan. De zorgkosten stijgen, omdat hitte topdrukte betekent op de spoedeisende hulpen.
Al met al, berekenden onderzoekers van de Universiteit van Mannheim en de Europese Centrale Bank vorig jaar, hebben de klimaatgerelateerde extremen de totale productie (sterk gerelateerd aan het bruto binnenlands product) van de EU in 2025 met 0,3 procent doen dalen. Waarbij geldt: de regio’s die het hardst werden getroffen, met name in Frankrijk en Spanje, kregen een economische klap van ruim 1 procent.
Probleem is dat de economische gevolgen van een hittegolf of droogte niet voorbij zijn als de temperaturen dalen en het begint te regenen. Verstoorde aanvoerlijnen, gedaalde arbeidsproductiviteit, de gestegen inflatie; ze werken nog jaren door. Zonder de weersexcessen van 2025, schrijven de onderzoekers, zou de EU in 2029 126 miljard euro meer aan waarde aan de economie kunnen toevoegen. Oftewel: de vorige hete zomer kostte ons 0,8 procent aan economische groei.
De schade komt vooral bij landen terecht die dit het slechtst kunnen opvangen, denken de onderzoekers van Allianz. Zijn de komende vijf jaar net zo hevig als de vijf zwaarste jaren uit het vorige decennium (niet ondenkbaar gezien de trend), dan loopt Frankrijk 1,8 procent aan belastinginkomsten mis. Met Spanje en Italië als goede tweede met 1,3 procent.
Tegelijkertijd moet de overheid meer uitgeven door de gestegen inflatie, de extra zorgkosten en de spoorlijnen en snelwegen die moeten worden gerepareerd. Bij elkaar betekent dat een half procentpunt extra begrotingstekort, en dat kan Frankrijk er nou net niet bij hebben.
De hittegolf van afgelopen week betekent daarom toch weer ‘een nieuw, neerwaarts risico voor de economie’, zegt Carsten Brzeski, hoofd macro-economie bij ING. ‘Begin dit jaar dachten we met z’n allen dat de economie zou herstellen, de investeringen gingen weer omhoog. Toen kwam de Iran-oorlog, waardoor alle indicatoren naar beneden gingen. Eindelijk leek de oorlog opgelost, en dan kampen we nu met de hittegolf.’
Op de lange termijn zal dat betekenen dat ‘we moeten bedenken hoe we hier weerbaarder tegen worden, dat vergt investeringen’, zegt Brzeski. Op de korte termijn zijn er de productiviteitsverlies en de smeltende Duitse snelwegen, die daarom werden afgesloten.
‘Het frustrerende vind ik dat we hierop toch weer niet bleken voorbereid’, zegt Brzeski. ‘Het is nu pas juni. Als dit de hele zomer zo doorgaat, en de lage waterstanden leiden ertoe dat we de Rijn niet kunnen gebruiken, kan dat voor Duitsland bijvoorbeeld 2 procent bbp-groei schelen. Dat risico hebben we duidelijk te weinig op het netvlies. Eén regenbui, en we denken dat het probleem is opgelost.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Alles over economie vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant