is columnist voor de Volkskrant
Een van de mooiste dingen uit het boek Fiep – Leven en werk van Fiep Westendorp, van Annette Portegies en Gioia Smid, vind ik het witte, stalen stoeltje waarop zij op verscheidene foto’s zit als ze tekent. Joost Swarte noemt het in een column in het boek een ‘koket draadstoeltje’, en dat is het.
Dat Westendorp (die in het hele boek Fiep wordt genoemd, dus dat doe ik nu ook) op zo’n mooi, maar arbotechnisch toch ongemakkelijk stoeltje zat te tekenen, vind ik, nu ik het boek gelezen heb, geheel kloppen met haar karakter.
Haar hele keihard werkende leven, haar hele leven, laveerde Fiep tussen stijlvol en ongemakkelijk. Dagenlang tekenen op een klein stoeltje in een kleine zolderkamer en tegelijkertijd een relatie hebben met een steenrijke vrouw die Van Goghs aan de muur had hangen. Een hoeveelheid deadlines waar iedereen een burn-out van zou krijgen, maar wel in de winter met medeproductiekoningin Annie M.G. Schmidt naar een chic skioord. Van binnen geteisterd worden door angsten en depressies, voor de buitenwereld de vrolijkste tekeningen maken die Nederland ooit heeft gekend.
Een zo’n prachtige tekening: het lijstje met taakjes dat Fiep thuis achterliet voor haar geliefde Margot. Naast een uitpuilende mand had ze het woord ‘was’ geschreven, en bij een Pim of Pom plassend op een bak schreef ze als reminder ‘kattenbakkenspul’.
Ik wist dat Fiep Westendorp veel had getekend, al zie je in dit boek pas hoe extreem veel, maar wist niets van haar leven. Over Margot Rehfisch, met wie ze zo lang samen was, maar over wie ze toch niet echt naar buiten durfde te treden. Over hun aanzwellende hoeveelheid huisdieren, onder andere een dwergezel en een schildpad die Tweevijftig heette omdat dat was wat hij had gekost. Fiep maakte een tekening van Margot in haar Citroën DS met al hun huisdieren, en wat vogels en kamerplanten, en dan zie je ineens: Fiep Westendorps leven was – soms – net een Fiep Westendorptekening.
Over die vogels: ik kwam te weten dat ze die vaak gebruikte voor de balans in haar werk. Als er ergens iets ontbrak, tekende ze er een vogeltje bij. Die vogeltjes kennen we allemaal, maar in de tekeningen uit Fieps sombere perioden herken je haar stijl amper. De serie Mensbeeld, bijvoorbeeld, met in dik zwart potlood getekende figuren met holle ogen, is eng en grimmig, en zo was het leven voor haar soms ook.
Het enige in het boek waarmee ik het niet eens ben, is dat het eerste deel de titel Het kleine universum van Fiep Westendorp heeft. Want het was juist een groot, enorm, reuzenuniversum. Nu te zien in het Amsterdamse Rijksmuseum, waar je dit stoeptegelzware boek ook kunt kopen. Doen, dat zijn we een van onze grootste kunstenaars verschuldigd.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Source: Volkskrant