Tot dinsdag kunnen migranten zonder verblijfsvergunning in Spanje zich aanmelden om toch papieren te krijgen. De Spaanse regering verwachtte zo’n 500 duizend aanmeldingen, maar het lijkt eerder op het dubbele uit te komen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Bij goedkeuring van hun aanvraag krijgen de migranten een BSN-nummer, recht op gezondheidszorg en een woon- en werkvergunning voor één jaar. Die geldt alleen in Spanje en niet in de rest van de EU. Vervolgens kunnen de migranten doorstromen naar de reguliere Spaanse asielprocedures en eventueel een paspoort krijgen. Daarmee kunnen ze dan vrij reizen binnen de Schengenzone.
De Spaanse regering maakt ergens deze week bekend hoeveel aanmeldingen er uiteindelijk binnen zijn gekomen, maar meldde eerder deze maand 900 duizend aanvragen te hebben ontvangen. El País wist te melden dat de teller van het digitale portaal voor de aanvragen op 1,3 miljoen staat.
Dat geeft direct een beeld van het aantal ongeregistreerde migranten in Spanje. De afgelopen jaren groeide deze groep fors: in 2017 schatte de Spaanse denktank Funcas die op 107 duizend personen, vorig jaar op 838 duizend. De Nationale Politie schatte aan het begin van de aanvraagperiode in dat het om 1.350.000 mensen zou gaan. Daar lijkt het, gezien het aantal aanmeldingen, eerder op.
‘Vandaag is een historische dag voor ons land’, zei Elma Saíz, de minister van Migratie bij de aankondiging van het ‘generaal pardon’ in januari. ‘Wij kijken niet de andere kant op, maar geven waardigheid aan de mensen die al in ons land zijn.’ Spanje, zei Saíz, is niet vergeten dat het ‘eens een land van emigranten was, en nu een land van kansen’.
De regulering van ongedocumenteerden is ook gericht op de economie: Spanje heeft werkende migranten nodig om de vergrijzing tegen te gaan, aldus premier Pedro Sánchez. De regering ging over tot het pardon na een petitie van ngo’s, vakbonden, bedrijven en kerken, die in 2024 ruim 700 duizend handtekeningen ophaalden.
Het besluit van de linkse regering leidde tot irritatie in de rest van Europa: het generaal pardon werd niet met de Europese Unie overlegd, terwijl die juist wil uitstralen irreguliere migratie tegen te gaan.
Het generaal pardon is het vijfde in Spanje sinds de jaren tachtig. Het laatste was in 2005, toen ruim een half miljoen migranten een verblijfsvergunning kregen. Uit onderzoek van de Universiteit van Chicago vorig jaar bleek dat dit leidde tot meer werkgelegenheid onder migranten zonder dat dit ten koste ging van banen voor Spanjaarden. Ook stegen de overheidskosten niet; de belastinginkomsten, bijvoorbeeld over arbeid, stegen zelfs door de meer werkende migranten.
Zeker niet iedere aanvrager zal daarna een tijdelijke verblijfs- en werkvergunning krijgen. Om te voorkomen dat mensen op stel en sprong naar Spanje zouden komen voor het pardon, moet een ieder die het aanvraagt, aantonen al zeker vijf maanden in Spanje te verblijven. Dat kan met een huurcontract, een medisch rapport of zelfs een treinkaartje.
Bovendien moesten migranten aantonen dat ze werk hebben, een gezin met een minderjarig kind te onderhouden hebben of zich in een kwetsbare positie bevinden. Ook mogen ze geen strafblad hebben, in Spanje of in het land van herkomst.
De loketten openden op 15 april, en de vele aanmeldingen leidden tot grote drukte bij de autoriteiten. Immigratieambtenaren dreigden vanwege het vele werk met stakingen, maar trokken dat dreigement weer in na een verbeterde cao. De sociale dienst, waar de kwetsbare status moest worden aangevraagd, kon de aanvragen nauwelijks aan. De politie rolde in mei een bende op die vervalste documenten verkocht aan migranten.
Ngo’s en vakbonden draaiden overuren om migranten bij hun aanvragen zo goed mogelijk juridisch bij te staan. Buiten het consulaat van buurland Marokko in Madrid stond wekenlang een rij, zo berichtten Spaanse media, van mensen die een verklaring moesten aanvragen waaruit bleek dat zij vrij waren van een strafblad.
De Spaanse autoriteiten hebben vanwege juridische verplichtingen drie maanden om alle aanvragen te behandelen. Medio juni waren zeker 360 duizend aanvragen al in behandeling genomen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant