Leuk, een klimaatexamen om scholieren bewuster te maken van klimaatverandering. Maar de bedrijven achter het initiatief staan niet bepaald bekend om vergroening.
‘Het examen voor een duurzame toekomst’, staat er prominent op de fonkelende website klimaatexamen.nl. ‘Met het Klimaatexamen vergroot je jouw kennis over klimaatverandering en de oplossingen die bijdragen aan een duurzame toekomst.’
In mei was het weer zover – overal in Nederland werd een klimaatexamen georganiseerd. Tweede Kamerleden, wetenschappers, BN’ers, scholen, instellingen, gemeenten en bedrijven lieten zien dat ze door mee te doen voor een beter klimaat zijn.
De partners die het organiseren overtuigen iedereen van de kwaliteit en legitimiteit: het KNMI, de Universiteit Utrecht en de Jonge Klimaatbeweging steunen het examen. Bekende en betrouwbare klimaatexperts prijzen het aan.
Over de auteur
Jos Baijens is docent journalistiek aan de Fontys Hogeschool voor Journalistiek in Tilburg en actief lid van Extinction Rebellion.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Op de site staat verder dat het examen ‘een non-profitinitiatief’ is van Darel Education, dat wordt gesteund door de provincies Noord-Holland, Utrecht, Zeeland en Zuid-Holland. Darel Education bestaat uit ‘energieprofessionals met een hart voor onderwijs!’ Ze informeren jongeren over klimaat en energietransitie.
Niets aan de hand, lijkt het. Er blijkt echter, als je doorklikt, een alliantie achter Darel Education te zitten: ‘Energie Beheer Nederland (EBN), Gasunie, TenneT en de havenbedrijven Amsterdam en Rotterdam hebben de handen ineengeslagen om aandacht voor de energietransitie in het voortgezet onderwijs en mbo te vergroten. (…). Met hun steun willen de bedrijven bijdragen aan het inzicht van jongeren in de rol van energie in ons leven, de klimaatproblematiek en de mogelijke oplossingen.’
Huh? Energie Beheer Nederland wilde toch gas gaan boren onder de Waddenzee? Het IPCC en het Internationaal Energie Agentschap zeggen nu juist dat we dat niet moeten doen. De Gasunie heeft grote belangen bij Nederland als gasland.
De haven van Amsterdam is er zelfs trots op: ‘Als een van de grootste energiehavens van Europa is Amsterdam een toonaangevende speler op de kolenmarkt.’ Moesten we daar niet zo snel mogelijk vanaf?
Op de site van de haven van Rotterdam staat te lezen: ‘We maken ons sterk voor een veilige, leefbare én aantrekkelijke haven en omgeving. Dit doen we door maatschappelijk verantwoord te ondernemen, oftewel het creëren van economische en maatschappelijke waarde en het realiseren van duurzame groei.’ Groene groei? Die staat op zeer gespannen voet met het heel snel en heel veel minder CO₂ uitstoten.
Achter het examen zit een consultancybureau dat samen met de kolenhaven van Amsterdam en de olie-industrie in de haven van Rotterdam ons wijsmaakt dat de energietransitie de oplossing is – en dat we tot die tijd die industrie buiten schot moeten houden.
In het examen staan geen politieke vragen. Fossiele subsidies (alleen al in Nederland meer dan 40 miljard euro per jaar) blijven buiten beschouwing. Ja, de kennis over klimaat groeit, maar de daarvoor nodige systeemverandering blijft buiten beeld. Een beter milieu begint bij jezelf, bedacht de olie-industrie, om de burger koest te houden.
Darel Education sust Nederland in slaap. ‘Als jullie allemaal heel hard aan die energietransitie gaan werken, dan kunnen wij en Shell en Tata en de haven en de gasindustrie nog heel lang gewoon door.’
Follow the Money heeft al duidelijk gemaakt hoe het met de haven van Rotterdam gesteld is. Vooral Big Oil – waar veel mensen van Darel Education vandaan komen – profiteert van de miljardensubsidies voor CO₂-afvang en ‘duurzame waterstof’ – wat vooralsnog dure sprookjes zijn.
De wetenschappers die meewerken aan het klimaatexamen zijn zeker niet dom of slecht. Zij weten dat we heel snel heel radicaal de CO₂-uitstoot moeten verminderen. Maar ze blijven zeggen ‘dat het nog kan’, dat als we alles op alles zetten, we nog onder de 2 graden kunnen blijven. Ze moeten optimistisch blijven en kunnen de industrie die moet vergroenen niet voor het hoofd stoten.
Maar die industrie wil helemaal niet vergroenen; dat doen ze pas als wij, de consumenten en kiezers, hen daartoe dwingen. Dat doet de huidige minister van klimaat niet. De wetenschappers laten zich zo door de belangen van de grote vervuilers gebruiken.
‘En jij? Ben je onderdeel van de oplossing of het probleem?’ Het staat er echt: de makers van het examen moeten denken dat zij als individu moeten veranderen. Het examen maakt wijzer én dommer: de blik wordt afgeleid. Door alleen naar de transitie te kijken, houden we tegelijk de status quo in stand, en doen we zo dus mee aan greenwashing.
Nu wordt het grondprobleem aan het einde van het examen wel degelijk genoemd: ‘Het slechte nieuws is dat de opwarming versnelt, de biodiversiteit wereldwijd daalt en dat de kans groeit dat de AMOC eind deze eeuw tot stilstand komt, met ernstige gevolgen voor klimaat en weerpatronen in Europa. (…) Dit maakt de noodzaak van een fossielvrij energiesysteem nog dringender.’ En: ‘Meer ambitie in klimaatactie is dan ook niet een keuze, maar noodzaak. Meer klimaatactie is de enige rationele weg voorwaarts. (…) De tijd is nu om te acteren, te organiseren en te veranderen – niet morgen, maar vandaag.’
Als de haven van Rotterdam dit meent, zet zij vandaag nog stappen. EBN stopt met het proberen gas uit de Waddenzee te halen en Amsterdam bouwt de kolenhaven versneld af.
Darel Education trekt terecht aan de bel, maar profiteert van samenwerkingen met de grote vervuilers die net zolang doorgaan met vervuilen tot we ze stoppen. Leid mensen niet af met een examen als je de echte, radicale keuzes buiten beeld houdt.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant