Donald Trump mag de verblijfsvergunning van honderdduizenden Haïtianen in de VS ontbinden, besloot het Hooggerechtshof donderdag. In de wijk Little Haiti in Miami verschuilen de bewoners zich in hun huizen. ‘Iedereen is doodsbang om te worden opgepakt.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit 'Little Haiti' in Miami.
‘Normáál gesproken?’ Met woeste gebaren wijst Gaelle ‘Gayou’ Jean om zich heen. ‘Dan is het hier afgeladen!’ roept ze uit. ‘Stampvol! Je krijgt echt niet zomaar een tafel.’ Maar nu zijn de zwart-met-gouden stoelen van Gayou’s Restaurant in Florida onbezet. Niemand. De enige die hier vandaag zit te eten is de 43-jarige eigenaresse zelf.
Buiten oogt het niet veel beter. Little Haiti, een wijk vol muurschilderingen in het zonovergoten Miami, is nagenoeg verlaten. Sinds Donald Trump afgelopen donderdag van het Hooggerechtshof toestemming kreeg om de verblijfsvergunning van honderdduizenden Haïtianen te ontbinden, blijven inwoners binnen uit angst voor de immigratiepolitie.
‘Iedereen is doodsbang om te worden opgepakt door ICE’, zegt Jean. ‘Allemaal mensen die op de vlucht zijn voor een verschrikkelijke situatie. Haïti heeft geen overheid meer, bendes maken de dienst uit, mensen worden op straat vermoord. En nu wil Donald Trump ons daarheen sturen.’
Jean prikt in haar mayi moulen, een klassieke Haïtiaanse maïsmeelpap. ‘Mijn keuken ligt vol bedervend voedsel’, zegt ze. ‘Zelfs mijn personeel is niet komen opdagen. Ik geef ze geen ongelijk, niets is meer normaal.’
Het Amerikaanse vluchtelingenbeleid is met de uitspraak van vorige week voorgoed veranderd. Op twee fronten heeft Trump van het Hooggerechtshof gekregen wat hij wil: vanaf nu mag zijn regering asielzoekers wegsturen aan de grens, ongeacht herkomst of verhaal. En de president mag de verblijfsvergunning intrekken van ruim een miljoen vluchtelingen.
Dat laatste is binnen de Haïtische gemeenschap ingeslagen als een bom.
Al decennialang accepteren de VS asielzoekers onder de zogeheten Temporary Protected Status (TPS), een programma dat begin jaren negentig in het leven werd geroepen door het Congres. Inwoners uit landen die zijn getroffen door oorlog of rampen, luidde de gedachte, krijgen toevlucht tot de situatie in hun thuisland verbetert.
Zo kwamen miljoenen mensen uit onder meer Syrië, Venezuela, Soedan en Oekraïne in de VS terecht. Trump heft die status nu op voor zo’n 6.100 Syriërs en ruim 330 duizend Haïtianen. Die moeten worden uitgezet.
Haïtianen kregen voor het eerst TPS na een verwoestende aardbeving in 2010. Naarmate de situatie op het Caribische eiland verslechterde – in 2021 werd de president vermoord – namen hun aantallen in de VS toe. Ze bouwden hier nieuwe levens op, vormden nieuwe generaties Amerikanen. En nu wordt hun gemeenschap gedecimeerd.
In Ohio, waar tienduizenden Haïtianen wonen en werken, zijn zelfs Republikeinen kritisch over dat besluit. ‘Dit kost banen’, stelde gouverneur Mike DeWine. ‘Slecht voor onze staat.’ Maar in het aartsconservatieve Florida, waar veruit de meeste Haïtianen wonen, jubelt de lokale politiek. ‘Een terechte beslissing’, aldus gouverneur Ron DeSantis. ‘Een no-brainer.’
Gaelle Jean leerde koken van haar moeder. ‘Ik ben in Miami geboren’, zegt ze. ‘Mijn moeder maakte in onze keuken eten dat ze verkocht aan de buurt. Bakken vol, bedoeld voor fabriekswerkers en taxichauffeurs. Tussen die geuren ben ik grootgebracht. Natuurlijk begon ik zelf een restaurant.’
De naam ‘Little Haiti’ stamt uit de jaren zeventig, toen de eerste golven Haïtianen Miami bereikten op de vlucht voor dictatuur. De wijk groeide uit tot een hechte gemeenschap vol restaurants, winkeltjes en culturele centra.
Maar Little Haiti staat al jaren onder druk. Vastgoedontwikkelaars hebben het gemunt op de wijk nabij Miami’s beroemde stranden. Tussen de kleurrijke muurschilderingen van Little Haiti verschijnen steeds meer yogastudio’s, koffiezaakjes, bloemenwinkels en luxe appartementencomplexen.
‘Laatst stonden er ontwikkelaars bij mijn ouders voor de deur’, zegt inwoner Patricia Pacouloute (45), die lesgeeft aan de lokale basisschool. ‘Zo gaat dat hier. Die mannen bieden ter plekke een paar ton cash. Veel te weinig, maar voor armere gezinnen moeilijk te weerstaan. Zo valt de gemeenschap uiteen.’
Daar komt Trumps migratiebeleid nu bovenop. ‘Wij zijn verwikkeld in een tweefrontenoorlog’, zegt Pacouloute. ‘Het is alsof niemand ons hier wil.’
Het was een van de opmerkelijkste momenten rond de afgelopen presidentsverkiezingen. In debat met rivaal Kamala Harris begon Trump eind 2024 ineens over de Haïtiaanse gemeenschap. ‘Ze eten de honden!’, beweerde hij. ‘Ze eten de katten, ze eten de huisdieren van mensen die hier wonen. Dat is wat er in dit land gebeurt!’
Trump verwees naar – reeds ontkracht – nepnieuws over een groep Haïtiaanse immigranten die huisdieren zou eten in Ohio. Maar al langer richt de president zich tegen deze groep. Eerder noemde Trump migratie vanuit Haïti (‘velen van hen hebben waarschijnlijk aids’, aldus Trump) een ‘doodswens voor ons land’.
Vorig jaar voegde de president de daad bij het woord. Vlak na zijn aantreden, en hoewel er op het eiland niets was veranderd, beëindigde Trump plotsklaps de TPS-status voor alle Haïtianen in de VS.
Rechtbanken blokkeerden meermaals zijn besluit. Adviezen van experts bleken door de overheid genegeerd. Maar afgelopen donderdag voorzag het Hooggerechtshof, ’s lands hoogste juridische instantie, Trump toch van de macht om die beslissing te nemen.
Ongeveer 330 duizend van de 1,1 miljoen Haïtiaanse migranten in de VS vallen onder de TPS-regeling. Zij kunnen nu worden uitgezet. Volgens de drie progressieve opperrechters heeft de conservatieve meerderheid in het Hooggerechtshof daarmee toegegeven aan Trumps ‘raciale overwegingen’ om Haïtianen te repatriëren.
‘Natuurlijk is dit racisme’, zegt Gaelle Jean in haar verlaten restaurant. ‘Dat Trump dit wil, weten we al langer. Hij háát ons. Maar dat de rechtbank hem nu zijn zin geeft...’ Ze balt haar vuisten. ‘Ik kon het gewoon niet geloven.’
Het enige geluid in het restaurant komt vandaag van het televisiescherm aan de muur. Daar draaien herhalingen van Love & Hip Hop: Miami, de realityshow waarin haar rappende zus Florence een hoofdrol speelt. Sindsdien liep het restaurant als een tierelier. ‘En kijk nu’, zegt Jean. ‘Zonder Haïtiaanse klanten overleef ik het niet.’
Zelf bezit Jean, immers in de VS geboren, een Amerikaans paspoort. Zij hoeft voor uitzetting niet te vrezen. Maar afgelopen maanden zag zij al verschillende buurtbewoners verdwijnen: door agenten van de immigratiepolitiedienst ICE gearresteerd. Dat zullen er duizenden meer worden.
Van bekenden die terugkeerden naar Haïti hoort ze de verschrikkelijkste verhalen. ‘Bendes staan op elke straathoek’, zegt Jean. ‘Als je wilt passeren, moet je betalen of ze vermoorden je. Niemand is veilig. En daar verbant Trump onze mensen naartoe.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant