Vanuit Haarlem bestormt Aristides de conservatieve gitaarwereld met elektrische gitaren die – shocker – niet van hout zijn gemaakt. Vooral metalartiesten roemen ze om hun heldere, lang doorklinkende tonen. ‘Van deze is de afwerking duurder dan de rest van de gitaar.’
is economieredacteur van de Volkskrant.
Aan gitaristen geen gebrek bij gitaarfabrikant Aristides, maar voor een demonstratie verwijzen ze hier naar medewerker Perry Boersen (32). Dus hij is het die even later een gierende gitaarsolo uit een mintgroene elektrische gitaar tovert, gevolgd door de heldere klanken van Pink Floyds Shine on You Crazy Diamond.
Al even moeiteloos improviseert Boersen een stel loodzware metalriffs op een zwarte gitaar met acht snaren – twee meer dan gebruikelijk, voor extra lage noten. ‘Bij sommige gitaren voelt het alsof je een beetje moet vechten om iets er lekker uit te krijgen’, zegt hij, ‘maar deze speelt heel soepel.’
Een kwartier later staat Boersen over een gitaar in aanbouw gebogen, een stofmasker voor zijn mond en neus. De zijkant van zijn hoofd raakt bijna de gitaarhals, terwijl hij speurt naar oneffenheden om weg te schuren. Afwijkingen van 0,1 millimeter kunnen al tot hinderlijk gezoem leiden, doordat snaren in aanraking komen met een van de frets, de dunne metalen staafjes op de hals.
Toch is dit aandachtige vakwerk niet wat deze gitaarfabriek in Haarlem bijzonder maakt. Dat is het materiaal waaruit de gitaren bestaan. Niet, zoals gebruikelijk, uit hout, maar uit arium: een mengsel van kunststofharsen en minuscule glasbolletjes. Onderzoekers aan de TU Delft ontwikkelden het in de jaren negentig in hun zoektocht naar een kunstmatig materiaal met de akoestische eigenschappen van hout, of beter.
Algemeen directeur Pascal Langelaar (36) kreeg twintig jaar geleden als tiener zo’n gitaar in handen, toen hij zelf vooral ‘punkrockachtige dingen en een beetje de gladdere metal’ speelde. Onder de indruk richtte hij met hulp van zijn vader en enkele andere investeerders Aristides op, om gitaren van arium te verkopen. Tot de medeoprichters behoorde ook ingenieur Aristides Poort, de drijvende kracht achter de ontwikkeling van het materiaal, naar wie het merk is vernoemd.
De minuscule glasbolletjes moeten de structuur van houtcellen nabootsen. Het verschil is dat de bolletjes geluid in alle richtingen even goed doorlaten, terwijl de langwerpige houtcellen het geluid in sommige richtingen dempen, legt Langelaar (36) uit. ‘Daardoor zijn onze gitaren extreem resonant, waardoor ze een enorme sustain hebben: de noten klinken heel lang door.’
Goedkoop zijn ze niet. De prijs begint bij 3.000 euro en kan oplopen tot meer dan 10 duizend euro, afhankelijk van de wensen van de klant. Die wensen kunnen nogal exotisch zijn. In de fabriek liggen gitaren in alle denkbare kleuren, met bonte patronen of glitters. Eentje oogt alsof hij uit geoxideerd brons bestaat. ‘Voor dat effect hebben we er bronsdeeltjes op gespoten en hem een week in een bak chemicaliën gelegd.’
Langelaar pakt er een gitaar bij die van staal lijkt. ‘Deze is bespoten met staaldeeltjes, vervolgens is een medewerker twee weken lang aan het poetsen geweest om hem zo glimmend te krijgen. Dan is de afwerking duurder dan de rest van de gitaar.’
Klanten moeten soms wel een jaar wachten op hun bestelling, die ze online rechtstreeks bij het bedrijf doen. Ongeveer de helft gaat naar Noord-Amerika.
Nu lopen de zaken lekker, volgens Langelaar, maar de eerste zes jaar waren een worsteling. Uitvogelen hoe je efficiënt gitaren produceert van uniek materiaal, bleek makkelijker gezegd dan gedaan. ‘In 2010 konden we nog maar iets van anderhalve gitaar per maand maken.’
Inmiddels zijn dat er meer dan dertig keer zoveel, dankzij een opschaling en verfijning van de productie. Het proces begint met twee mallen, voor de boven- en onderkant van de gitaar, waarop medewerkers met kwasten lagen kunststof, glasvezel en carbon aanbrengen. De vloer eronder ligt bezaaid met uitgeharde klodders, het resultaat van jarenlang druppelende kwasten.
Er hangt een doordringende, verfachtige lucht – de geur van arium. Dat witkleurige materiaal wordt een ruimte verderop met de hand gemengd, met maatbekers en doseerspuiten. ‘Telkens als er een nieuwe wijkagent komt werken, worden we helemaal doorgelicht omdat ze denken dat hier een drugslab zit’, zegt Langelaar lachend. Als de twee mallen op elkaar zijn geperst, wordt het arium in de holle ruimte geïnjecteerd.
Verspreid door de fabriek liggen een paar honderd gitaren in verschillende stadia van voltooiing. Exemplaren die een verf- of laklaag krijgen, hangen horizontaal in een constructie waardoor het lijkt alsof ze aan het spit zijn geregen. In elk instrument zitten vele uren aan schuur- en oppoetswerk. Dat laatste is nodig om het ‘sinaasappelhuidje’ eraf te halen: kleine butsjes in de verf.
Het vinden van klanten was in de begindagen niet makkelijk. Langelaar: ‘Met een ander materiaal dan hout sta je meteen een paar nul achter, zeker als het zo’n duur product is.’
Aristides probeert dan ook niet te concurreren met Fender of Gibson, zegt hij, verwijzend naar de merken die al decennialang gelden als de klassiekers op het gebied van elektrische gitaren. ‘Zij maken elke keer dezelfde gitaar na. Er zijn hoeken in de muziekwereld die niet zo conservatief zijn.’
Met name in de progmetal vinden de elektrische gitaren en basgitaren van Aristides aftrek, mede omdat de lage tonen relatief helder klinken. Dat enkele bekende metalartiesten overstapten op het merk, hielp daarbij. Langelaar noemt Mike Stringer, de gitarist van de Canadese metalband Spiritbox. ‘Die is tien jaar geleden al klant van ons geworden, nog voor hij in zo’n succesvolle band zat.’
Langelaar zelf heeft wel een offer moeten brengen: hij pingelt heus nog weleens wat, maar zo fanatiek gitaarspelen als vroeger zit er niet meer in. ‘Mijn bandgenoten zaten op het conservatorium, dan moest ik op dinsdag en donderdag na werk daarheen om te oefenen, de hele zaterdag was ik er ook mee bezig. Op een gegeven moment trok ik dat niet meer. En dan is het bij mij ook alles of niets. Ergens wel raar, want door het gitaarspelen is dit allemaal begonnen.’
De Onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Aristides, opgericht in 2007, met zestien werknemers en een omzet van 2,4 miljoen euro in 2025.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant