is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Vroeger bij ons aan de keukentafel hadden we regelmatig discussies. Soms kwam het voor dat er twijfel ontstond over iets of dat iemand een feitje niet paraat had. Meestal werd ik dan naar mijn vaders werkkamer gestuurd, om het te checken in zijn verzameling encyclopedieën van Winkler Prins, dikke zwarte boeken met een rode band en gouden letters.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Die tijden zijn voorbij en het voelt weleens alsof ik de enige ben die dat als een enorm verlies ervaart. Nederlanders behoren tot de Europese grootverbruikers van de AI-chatbots. Daar worden ze niet slimmer of beter geïnformeerd van, maar aantoonbaar dommer en slechter geïnformeerd.
Waar sociale media menselijke ondeugden als hebzucht, jaloezie, hoogmoed en woede weten te bespelen, raakt AI de verraderlijkste van de zeven zonden: luiheid. Wat de meeste mensen maar niet lijken te willen snappen, is dat AI geen handig nieuw instrument is dat het leven makkelijker maakt, maar een techniek die mensen in economische (en dus politieke!) zin overbodig maakt. Niet als bijeffect, maar als doel.
De beslissing dat we AI nodig hebben, is genomen door de bedrijven die AI verkopen. Alleen dat simpele gegeven zou ons allemaal tot AI-scepticus moeten maken, maar dat gebeurt niet omdat onze biologische voorkeur voor gemak en de kortste route ons in de weg zit.
Los van het feit dat AI een catastrofale hoeveelheid energie en water verbruikt en de astronomische investeringen alleen terug te verdienen zijn door miljoenen arbeidsplaatsen weg te vagen, lijkt niemand zich af te vragen waarom we het überhaupt nodig hebben.
Je zou zeggen dat we beter zouden moeten weten. Sociale media, de vorige nutteloze ‘uitvinding’ van big tech, hebben immers een overduidelijk negatief effect op de maatschappij. Mensen verspillen jaren van hun leven aan een schermpje dat hen diepongelukkig maakt en radicaliseert, terwijl bedrijven geen andere keuze hebben dan zich afhankelijk te maken van de algoritmen van de monopolisten van big tech.
AI is nog erger. AI is ontworpen door de superrijken om het voornaamste bezit van gewone mensen – hun vermogen arbeid te leveren – af te pakken. In de dystopie die door bigtechvazallen als Rutger Bregman als utopie wordt verkocht, eindigen we straks in een samenleving waar niemand meer werkt en iedereen een basisinkomen krijgt. Net genoeg om wezenloos door te scrollen en te consumeren, maar verlost van alles wat moeite kost. Maar daarmee ook van alles dat het leven de moeite waard maakt.
Iedereen die enthousiast doet over AI heeft daar financieel baat bij. Of het nu werkgevers zijn die de helft van hun personeel eruit willen gooien, of techoptimisten die een praatje of cursus te verkopen hebben; follow the money nou toch eens, stelletje slaapkoppen!
De bazen van de AI-bedrijven, van wie een flink deel rustig als fascist gekwalificeerd mag worden, zeggen dat AI enorme maatschappelijke winst zal opleveren, maar concrete voorbeelden of bewijs hebben ze niet. Toch is ons collectief al zodanig uitgehold dat we niks anders kunnen verzinnen dan hen op hun woord te geloven.
Sinds de uitvinding van het internet bepalen bedrijven de snelheid en de vorm waarin nieuwe technologieën over ons uit worden gestort. Big tech heeft eerst via onze smartphone ons denk- en concentratievermogen gesloopt, om dat denkvermogen vervolgens als AI aan ons te verkopen. Nadat alle overheidstaken zijn geprivatiseerd, worden nu menselijke eigenschappen geprivatiseerd.
AI is geen natuurverschijnsel, of iets wat ons zomaar overkomt. Het is een man made technologie die onze individuele vrijheid, sociale stijging en onze democratie bedreigt. En iedereen lijkt het wel best te vinden.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.