De oorlog in het Midden-Oosten flakkert steeds weer op. Zaterdag namen de VS Iran onder vuur, en zondag reageerde Iran met raketaanvallen op Amerikaanse doelen in Bahrein en Koeweit. Met elke aanval komt het staakt-het-vuren in gevaar.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Teheran dreigt de vredesbesprekingen ‘helemaal stil te leggen’ als de Verenigde Staten niet erkennen dat alleen Iran de Straat van Hormuz beheert. Iran dreigde weg te zullen lopen van de vredesonderhandelingen die worden gevoerd. De Amerikaanse president Donald Trump dreigde op zijn beurt op Truth Social dat hij ‘de klus’ desnoods ‘met militaire middelen zou klaren’. Hij voegde daar dreigend aan toe: ‘Als dat gebeurt, zal de Islamitische Republiek van Iran niet meer bestaan.’
Aanleiding tot de nieuwste aanvallen was het door de VS gesteunde besluit de scheepvaartroute langs Oman te verbreden zodat schepen makkelijker de Straat in en uit konden varen. Dat besluit was echter genomen zonder Iran daarbij te betrekken. Teheran gaat ervan uit dat een dergelijke beslissing alleen door Iran kan worden genomen.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Aragchi, benadrukte dat zondag, tijdens een bezoek aan Irak nog een keer. Hij dreigde dat ‘elke inmenging, elke poging om andere regelingen in te voeren dan die door de Islamitische Republiek van Iran worden gehanteerd’ de spanning zullen vergroten, en de heropening van de Straat van Hormuz zullen vertragen. Aragchi zei in Irak dat Iran het liefst een overeenkomst wil met ‘alle landen in de regio’, en dan ‘zonder aanwezigheid of inmenging van enig land buiten de regio’.
De Verenigde Staten en Iran hebben op 17 juni samen de raamovereenkomst getekend die een staakt-het-vuren van zestig dagen zou moeten garanderen. Die zestig dagen moeten worden gebruikt om het eens te worden over de invulling van de details van het akkoord, maar beschietingen van schepen en Amerikaanse bombardementen bedreigen de voortgang van de vredesbesprekingen.
De vraag wie de supervisie krijgt over de Straat van Hormuz werd in de raamovereenkomst opengelaten. Iran beloofde zijn best te zullen doen om veilige en tolvrije doorvaart van commerciële scheepvaart in de Straat van Hormuz te garanderen. Iran vat dat op als een bevestiging dat het zelf uitmaakt wat er gebeurt. Het besluit om de scheepvaartroute te veranderen werd echter zonder Iran genomen.
Om zijn ongenoegen duidelijk te maken, en te laten zien wie de baas is, viel Iran donderdag het Singaporese schip Ever Lovely aan. Die aanval bracht een kettingreactie op gang: het Amerikaanse leger voerde vrijdag bombardementen uit in Iran, waarop Iran zaterdag weer reageerde met een aanval op een tweede schip, de tanker Kiku, die onder Panamese vlag door de Straat van Hormuz voer met een lading olie uit Qatar – een land dat samen met Pakistan als bemiddelaar optreedt bij de besprekingen.
Een van de Iraanse eisen bij de vredesbesprekingen is dat ook de oorlog in het naburige Libanon moet stoppen. Aragchi beklemtoonde zondag nog een keer dat Iran vasthoudt aan de eis dat de Israëlische aanvallen in Libanon moeten ophouden, en dat het Israëlische leger zich uit Libanon terugtrekt. Israël is het zuiden van Libanon binnengevallen en houdt daar 600 vierkante kilometer bezet.
Vooruitgang is er wel. Afgelopen vrijdag werd een raamovereenkomst ondertekend door Israël en Libanon. De door Iran gesteunde terreurorganisatie Hezbollah was niet bij de ondertekening betrokken en zegt daarom het akkoord als ‘niet-bestaand’ te beschouwen.
Hezbollah beschiet Israël met raketten sinds het begin van de Israëlisch-Amerikaanse bombardementen van Iran. Als antwoord op de raketten van Hezbollah voerde Israël een invasie uit in Libanon, verdreef honderdduizenden Libanezen uit hun huizen, en bombardeerde het zuiden van Libanon.
Het vorige week ondertekende akkoord, dat onder Amerikaanse druk is bereikt, heeft voorlopig rust gebracht in Libanon. Hoewel israël nog steeds incidenteel bombardementen uitvoert, is de intensiteit van de gevechten sterk afgenomen. Zaterdag viel nog wel een dode en zondag werden er twee Israëlische aanvallen gemeld. Hezbollah op zijn beurt doodde een Israëlische militair in het dorp Deir Siryan.
Het grootste gevaar voor het Libanese akkoord lijkt nu de ruzie tussen de Verenigde Staten en Iran. Amerika liet de Iraanse aanval op de tanker Kiku niet onbeantwoord. Volgens de Amerikaanse legerleiding bestookten Amerikaanse straaljagers in de nacht van zaterdag op zondag ‘tien militaire doelen, verspreid over Iran’. Het heen en weer schieten tussen beide landen was daarmee nog niet afgelopen.
Iran stuurde zondag drones en raketten naar de Golfstaten Bahrein en Koeweit, twee landen waar belangrijke Amerikaanse bases liggen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken van Bahrein reageerde woedend: ‘Wat Iran doet, is geen voorbijgaande actie, noch een geïsoleerd incident, maar een bewust en systematisch patroon van herhaalde agressie.’
Ook Jordanië en de Verenigde Arabische Emiraten reageerden boos op de Iraanse houding, en vooral op de aanval op de Golfstaten Bahrein en Oman. Jordanië sprak van ‘een gevaarlijke escalatie’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant