Hans van Hooft was als een van de oprichters een geliefde, drijvende kracht achter de SP, al brak de partij landelijk door onder leiding van opvolger Marijnissen. Vorige week overleed hij, woensdag is de begrafenis in Nijmegen. ‘Thuis was hij druk met de partij, niet met opvoeden.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
Toen in Nijmegen het eerste linkse college van Nederland een feit was in 2002, trok SP-oprichter Hans van Hooft een fles Châteauneuf-du-Pape open. ‘Om te vieren dat we de papen van het CDA eruit hadden gewerkt’, memoreert Paul Depla de typische humor van Van Hooft.
Depla, de huidige burgemeester van Breda, trad destijds namens de PvdA toe tot het college met de SP en GroenLinks. Daarmee zat voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog het CDA niet in het Nijmeegse stadsbestuur. Depla: ‘Er braken met Van Hooft acht mooie jaren aan.’
Vorige week overleed Van Hooft (84) vrij plotseling aan de gevolgen van een darmoperatie. Alsof hij postuum wil benadrukken dat hij nooit haatdragend bleef naar zijn politieke vijanden, is zijn uitvaart woensdag in de ooit katholiek gestichte Nijmeegse Stevenskerk.
Van Hooft, geboren in Kerkdriel, werd als radicaal linkse student in Nijmegen een typisch product van de roerige jaren zestig. Net als andere intellectuelen beëindigde hij zijn studie (geneeskunde) omdat hij als fabrieksmedewerker onder de arbeiders wilde zijn. Met een lasdiploma op zak en na wat omzwervingen bij radicaal linkse splintergroeperingen richtte hij in 1972 op 30-jarige leeftijd de Socialistiese Partij (SP) op, samen met Daan Monjé en Koos van Zomeren.
Vanaf het begin was Van Hooft partijvoorzitter, in 1976 bemachtigde hij een plekje in de Nijmeegse gemeenteraad. De ideeën van de partij tegen het grootkapitaal sloegen ook in andere steden aan, maar landelijk bleef een doorbraak uit. Ondanks drie pogingen van Van Hooft (1981, 1982 en 1986) bemachtigde hij nooit een Tweede Kamerzetel.
Tiny Kox kwam in 1975 bij de SP in Tilburg, en raakte al snel gecharmeerd van Van Hooft, die als voorzitter eigenhandig actiemateriaal en het partijblad de Tribune naar de lokale partijkantoren bracht. ‘Hij bleef dan uren hangen om over politiek te praten’, zegt Kox. ‘Dat maakte hem enorm populair binnen de partij.’
Kox zag het gemak waarmee Van Hooft ‘levelde’ met alle typen mensen. De fervente racefietser zat ook graag in het café om met iedereen over politiek te praten. Kox met een knipoog: ‘Als hij minder had gerookt en gedronken, had hij een heel goede wielrenner kunnen worden.’
Zoon Hans van Hooft jr. beaamt dat zijn vader veel van huis was. Geregeld twee dagen op zijn maandelijkse ronde langs partijkantoren. ‘Thuis was hij ook altijd druk met de partij, niet met opvoeden’, zegt hij. ‘Dat deed mijn moeder voor 95 procent.’
Hij mocht dan leven voor de partij, na vijftien jaar was er verandering nodig. In 1987 zat Kox inmiddels zeven jaar in het partijbestuur met Van Hooft. Lang genoeg om te weten dat, charmante man of niet, het tijd werd voor nieuw leiderschap. ‘Ik zei: ‘Hans, volgens mij moeten we Jan (Marijnissen, red.) als voorzitter aanwijzen’, memoreert Kox. ‘Hans had maar twee minuten nodig om dat ook in te zien.’
Kox haalt een van de eerste partijslogans aan: ‘De SP doet het gewoon.’ ‘Dat was nobel, het naar de mensen toe gaan en direct dingen voor ze oplossen, maar het was naïef om te denken dat je daarvoor in de politiek wordt beloond. De kiezer heeft een kort geheugen, en veel te wensen voor de toekomst. We moesten dingen gaan beloven.’
Marijnissen was de SP-leider die vanaf 1988 wel in staat bleek beloftes te doen voor de toekomst, al duurde het tot 1994 voordat dit Kamerzetels opleverde. Van Hooft bleef in de gemeenteraad van Nijmegen, waar in 2002, tegen de landelijke stroom in, een afslag naar links werd genomen met GroenLinks (9), PvdA (8) en SP (6) als grootste partijen.
De linkse bestuursperiode van acht jaar die volgde, kwam als ‘Havana aan de Waal’ bekend te staan. ‘Een half woord was genoeg, we gunden elkaar echt wat en hadden ook nog enorme lol’, zegt Depla. ‘Zeker, in de jaren voor alle crises hadden we financieel de wind mee, maar we kregen ook dingen voor elkaar.’
Zo werd de basis gelegd voor de stadsbrug en het Waalfront, een woningbouwproject op een industrieterrein. Van Hooft deed ondertussen als wethouder voor wijken waar hij goed in was: zich onder de mensen begeven. Zijn zoon weet nog goed van een plek waar jongeren overlast veroorzaakten. ‘Daar ging hij heen en kreeg te horen: wat moeten we dan, we hebben hier niks. Hij regelde dan een zeecontainer waar ze in konden chillen. Maar wel met de waarschuwing: ‘Nog een keer overlast en dat ding is weer weg.’
Volgens Depla was Van Hooft altijd scherp, maar was authenticiteit zijn grootste kracht. ‘Dat werkte ontwapenend.’ En zo kon het dat de oersocialist er zelfs mee wegkwam dat hij een Mercedes reed. ‘Hoe kan dat nou als SP’er?’, zei men dan volgens Depla. Waarop Van Hooft dan antwoordde: ‘Jongens, alles wat een arbeider heeft gemaakt, mag door een arbeider worden gebruikt.’
Van Hooft was in 1971 lid van de Kommunistiese Eenheidsbeweging Nederland (KEN). Toen die partij uiteenbrak, stichtte hij met anderen de Kommunistiese Partij Nederland/Marxisties Leninisties, de latere SP.
Toen mede-SP-oprichter Koos van Zomeren overstapte naar de journalistiek, zei Van Hooft volgens De Gelderlander: ‘Je hebt kameraden die vallen op het slagveld van eer en kameraden die vallen voor de suikerkogels van de bourgeoisie.’
Van Hooft had vier kinderen bij twee vrouwen. Hans van Hooft jr. zat samen met zijn vader in de Nijmeegse gemeenteraad en nam in 2002 het fractievoorzitterschap van hem over.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant