Merel van Vroonhoven is leraar, toezichthouder en columnist van de Volkskrant.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Op een regenachtige nazomerdag stap ik het Hyperion Lyceum in Amsterdam-Noord binnen. Een man van halverwege de 30, slank postuur, staat te wachten bij de ingang. Jasper Rijpma, geschiedenisdocent Grote Denkers en Leraar van het jaar. Donkerblond krullend haar, baardje en groene ogen die dwars door me heen lijken te prikken.
Op aanraden van een collega loop ik een dagje met hem mee. ‘Hij is niet alleen een topdocent, maar heeft ook een duidelijk beeld van wat het onderwijs nodig heeft. Een groot pleitbezorger van ons beroep’, had ze gezegd.
‘Welkom op onze school’, zegt Jasper, met wat ernstig klinkende stem. Zorgvuldig kiest hij zijn woorden, soms onderweg bijsturend. Zodra we in zijn klas zijn, verdwijnt dat helemaal. Zijn ogen beginnen te glimmen, alsof hij een cadeau heeft waarvan de leerlingen nog niet weten wat het is. ‘We beginnen met het nieuws van vandaag, wat is jullie opgevallen?’ Handen gaan de lucht in. Vanaf dat moment begint een interactieve theatervoorstelling. Dertig pubers en een gast hangen ademloos aan zijn lippen.
Het is alweer zes jaar geleden dat ik Jasper op zijn school voor het eerst sprak. Enkele maanden voordat hij in zijn nek een verdacht plekje ontdekte. Wat eerst onschuldig leek, bleek een uitgezaaid melanoom. Jasper overleed er afgelopen weekeinde op 42-jarige leeftijd aan. Een vergeten in te smeren stukje huid bij het door hem zo geliefde surfen. Maar of dat het was, deed er misschien niet toe, zei hij daarover vaak, zijn dochters woorden aanhalend: ‘Sommige dingen hebben geen waarom.’
Het tekende hem. Net als zijn gedrevenheid en optimisme. Ondanks zijn ziekte bleef hij zich inzetten voor het onderwijs, nu met de turbo erop. Hij schreef opiniestukken, haalde mensen bij elkaar en benadrukte onvermoeibaar het belang van een goed georganiseerde beroepsgroep. Onderwijs is een teamsport, was zijn overtuiging, alleen in de klas ben je als leraar niets. Ook stond hij aan de wieg van Ontwikkelkracht: een tienjarig programma van 332 miljoen euro dat erop is gericht kennis en kunde in lerarenteams te vergroten.
Maar zijn grootste plezier was lesgeven, een groep kinderen meenemen het verleden in. Via een nieuwsbericht over prijsstijgingen en duurdere frikandelbroodjes in de kantine, naar de tijd van hyperinflatie, ontreddering en totalitaire verleiding in de Weimar-republiek. ‘Lesgeven is levens aanraken’, zei hij over wat het vak zo bijzonder maakt.
Wat zou hij vandaag aan zijn leerlingen hebben verteld? Over de extreme hitte, de tropenroosters en de niet aan te slepen airco’s? Zou hij ze dan de paradox voorhouden van minder hitte voor het individu en de schade aan de planeet? Terwijl hij ze natuurlijk op het hart drukt influencers niet te geloven dat de zon goed voor je is. Dat het gaat om ‘weren, kleren, smeren’, zoals hij onafgebroken promootte namens de Stichting Melanoom. Of zou hij stilstaan bij de staking tegen de kabinetsplannen om 6,8 miljard euro te snijden in sociale zekerheid? Zou hij dan Otto von Bismarck aanhalen en het eerste staatspensioen? Of toch William Beveridge, om via diens ‘from cradle to grave’ bij onze huidige verzorgingsstaat te komen?
Jasper bleef lesgeven, maar minder. Tot twee maanden geleden, na de laatste podcast Lesboeren, een serie waarin hij samen met zijn vrouw, ook docent, mensen interviewde over de schoonheid van het docentenvak.
‘We zijn slechts wie we zijn dankzij andere mensen’, schreef hij in zijn boek Wat ik je nog zeggen wil met 16 lessen voor zijn dochtertje, voor als ze 18 is. ‘Ik ben omdat wij zijn.’
Dank je Jasper, namens iedereen van wie je de levens hebt aangeraakt. Wij zijn, omdat jij was.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.