In tegenstelling tot de beloften van de voorstanders is de immigratie naar het Verenigd Koninkrijk door de Brexit fors toegenomen. De populist die er de grootste pleitbezorger van was, profiteert gek genoeg ook van de mislukking.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Zelden zal een plan zo averechts hebben gewerkt als de Brexit. De uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU zou de immigratie doen verminderen, beloofden de voorstanders. In werkelijkheid gebeurde precies het omgekeerde: de immigratie nam spectaculair toe.
Er waren in 2016 meerdere motieven voor de Britten om voor de Brexit te stemmen. Ze hadden het idee dat het land te veel macht uit handen had gegeven aan Brussel en wilden de controle over de eigen economie terug. Sommigen fantaseerden over een terugkeer naar het British Empire.
Maar het doorslaggevende argument was toch de immigratie. In de jaren daarvoor waren honderdduizenden Oost-Europeanen naar het Verenigd Koninkrijk gekomen – sinds 2007 hadden ze daar geen werkvergunning meer voor nodig. Er streken alleen al bijna een miljoen Polen neer.
Veel Britten vonden dat hun land daardoor te snel veranderde. Als ze niet meer tot de EU zouden behoren, zou het vrije verkeer van personen niet meer gelden en zou de immigratie drastisch afnemen, was de hoop.
De immigratie uit Oost-Europa stopte inderdaad, maar veel bedrijven kwamen daardoor in grote problemen. Ze konden ineens geen goedkoop personeel meer vinden. Premier en brexiteer Boris Johnson besloot daarop de visumregels voor niet-EU-landen te versoepelen.
Zo kon het dat het aantal arbeidsmigranten na de Brexit al snel op een hoger niveau lag dan ervoor. De aardbeien werden voortaan geplukt door arbeiders uit Centraal-Aziatische landen als Kirgizië, Tadzjikistan en Oezbekistan. De economische schade van de Brexit viel daardoor mee, maar veel Britten die voor de Brexit hadden gestemd, voelden zich bedrogen.
Dat werd nog verergerd doordat steeds meer immigranten in een bootje probeerden Het Kanaal over te steken. Ook dit was een direct gevolg van de Brexit. Doordat het Verenigd Koninkrijk niet meer bij de EU hoorde en dus niet meer onder het Dublin-akkoord viel, konden asielzoekers niet worden teruggestuurd naar het land waar ze de EU waren binnengekomen. Veel asielzoekers die overal waren afgewezen, kregen zo in Engeland een nieuwe kans, en die grepen ze massaal met beide handen aan.
Dat de Brexit totaal verkeerd uitpakte, was voor veel Britse kiezers geen reden zich te bekeren tot gematigdheid. Integendeel. Ze kozen juist steeds vaker voor de radicaal-rechtse politiek van Nigel Farage. Hierdoor werd de Britse politiek instabieler. Het land, dat een traditie heeft van lang zittende premiers, is sinds de Brexit alweer aan zijn zesde toe. Regeringen stralen nog vooral machteloosheid uit.
Zo kan het dat misschien wel de grootste voorstander van de Brexit, de populist Farage, nu ook lijkt te profiteren van de mislukking van dit roekeloze avontuur. Het Verenigd Koninkrijk betaalt er een hoge prijs voor, vooral politiek en maatschappelijk. Gematigde politici, zoals premier Keir Starmer, maken in het ruige post-Brexit-klimaat weinig kans.
Het Brexit-fiasco leert eens te meer dat het naar de mond praten van het electoraat om de populisten de wind uit de zeilen te nemen een doodlopende weg is. Het leidt meestal tot wanbeleid, en dat speelt populisten nog meer in de kaart.
Het is ook een waarschuwing aan iedereen die euroscepsis aanwakkert om verkiezingen te winnen. Ja, de Europese Unie heeft ontegenzeggelijk nadelen, maar een bestaan daarbuiten nog veel meer.
Source: Volkskrant