Nederland heeft dinsdag met veertien andere landen deelgenomen aan overleg met de Taliban in Brussel. Daarbij werd gesproken over het terugsturen van uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers. De Taliban spraken na afloop triomfantelijk van een ‘historisch bezoek’.
is correspondent Zuid-Azië voor de Volkskrant
De Taliban zijn sinds 2021 de feitelijke machthebbers van Afghanistan. Ze zijn diplomatiek sterk geïsoleerd en worden, behalve door Rusland, door geen enkel land erkend als legitieme regering. Een belangrijke reden daarvoor is de harde onderdrukking van vrouwen en meisjes, die in Afghanistan grotendeels achter gesloten deuren leven.
Toch zoekt Europa voorzichtig meer contact met het regime. Veel Europese landen zoeken naar manieren om uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers uit te zetten. In januari reisde een delegatie van de Europese Commissie al naar Kabul; dinsdag werd in Brussel een vijfkoppige Taliban-delegatie ontvangen.
Het bezoek leidde vooraf tot stevige kritiek. Mensenrechtenorganisaties en leden van het Europees Parlement vreesden dat de ontvangst in Brussel het bewind extra legitimiteit zou verschaffen. VN-rapporteur Richard Bennett sprak daarom vooraf van een ‘schoffering’ van het Afghaanse volk.
Ook Nederland schoof aan bij het overleg, vertegenwoordigd door een ambtenaar van het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V), dat belast is met het asieldossier. Nog veertien andere EU-landen waren aanwezig, waaronder Zweden en België.
Volgens een woordvoerder van J&V ging het om ‘operationele gesprekken’, waarbij werd gezocht naar een ‘praktische aanpak’ om de terugkeer van Afghanen ‘beter te regelen’. ‘Dat betekent niet dat Nederland de relatie met de Taliban gaat normaliseren.’
Nederland en andere Europese landen benadrukten dat het om ambtelijk overleg ging. Maar de Taliban presenteerden de bijeenkomst juist als een diplomatieke doorbraak. ‘Dit was een historisch bezoek, voor het eerst bezocht een delegatie van het Islamitisch Emiraat (de huidige officiële naam van het land, red.) de EU en voerde zij in Brussel gesprekken met lidstaten.’
Nu migratie is uitgegroeid tot een van de belangrijkste thema’s in de Europese politiek, neemt ook de aandacht voor Afghaanse asielzoekers toe. Afghanen vormden afgelopen jaar met 14 procent de grootste groep asielaanvragers in Europa. In Nederland is de groep relatief klein: van de 24.073 asielaanvragen in 2025 kwamen er 758 uit Afghanistan.
Zo’n 70 procent van hun asielaanvragen wordt goedgekeurd. Toch stuurt Nederland afgewezen Afghanen nog altijd niet terug. De Taliban werken niet mee aan gedwongen terugkeer en veel landen vinden Afghanistan bovendien te onveilig.
In de Tweede Kamer lopen de reacties uiteen. Volgens Kati Piri (Pro) is de Taliban-ontmoeting een schoffering, ook voor de ‘dertigduizend Nederlandse soldaten die tegen de Taliban hebben gevochten’. ‘De enige reden waarom je met de Taliban zou moeten praten, is om meer hulp voor de bevolking mogelijk te maken. Niet om deportatievluchten te regelen.’
Ook regeringspartij D66 reageert kritisch op het overleg. ‘Ik word daar niet vrolijk van’, zegt Robert van Asten (D66). ‘De Taliban zijn niet bepaald het meest rechtslievende regime op deze planeet.’
Wat de Taliban dinsdag precies hebben gevraagd, is onduidelijk. Wel sturen ze aan op een grotere diplomatieke rol in Europa. De beweging zei na afloop in een verklaring ‘brede consulaire diensten voor Afghanen in de Europese Unie’ te willen hervatten. In eerdere gesprekken met Duitsland drongen de Taliban al aan op toegang tot Afghaanse ambassades.
Die worden nog grotendeels geleid door vertegenwoordigers van de voormalige, pro-westerse Afghaanse republiek. Dat geldt ook voor de ambassade in Den Haag, waar de ambassadeur na de machtsgreep van de Taliban op zijn post is blijven zitten.
Voor D66 is het echter onbespreekbaar dat de Taliban hun eigen diplomaten naar Den Haag sturen. Ook voor de VVD is dat voorlopig niet aan de orde, zegt Nicole Maes (VVD). ‘Als wij Taliban-diplomaten toelaten, dan is dat de facto erkenning van het regime. Daar zijn we nog niet aan toe.’
Coalitiegenoot CDA staat wel open voor het idee. Maes van Landschot (CDA) noemt het ‘goed’ dat de gesprekken werden gevoerd. ‘Wij hebben de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat uitgeprocedeerde asielzoekers ook daadwerkelijk kunnen terugkeren.’ Dat de Taliban ook eigen diplomaten naar Den Haag willen sturen, is wat hem betreft bespreekbaar. ‘Maar uitsluitend voor praktische doeleinden, en zonder erkenning van het regime.’
Correctie 23/6 om 20.13 uur: het ministerie van Justitie en Veiligheid liet weten dat er slechts één ambtenaar heeft deelgenomen aan het overleg. De tekst is aangepast.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant