Als directeur en ‘begenadigd teamleider’ leidde hij het Alma-observatorium in Noord-Chili met harde, duidelijke hand. Hij kon gezond dwarsliggen, ‘maar uiteindelijk had hij altijd gelijk’.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Een probleemoplosser – dat hadden ze nodig bij het Alma-observatorium in Noord-Chili. Zesenzestig grote radioschotels bouwen op 5.000 meter boven zeeniveau is niet niks, en in 2008 kampte het project met vertragingen en ongelukken.
Maar toen Thijs de Graauw directeur van Alma werd, kwam alles goed. ‘Hij heeft Alma door een flinke dip heen getrokken’, zegt astronoom Rieks Jager, die lange tijd op het observatorium heeft gewerkt.
Dat gebeurde ‘met harde, duidelijke hand’, aldus Jager. Want De Graauw wist wat hij wilde. ‘Als er iets niet in zijn denkwereld paste, gebeurde het ook niet’, weet ook roeivriend Michiel Randag.
‘Thijs kon gezond dwarsliggen, vooral als het ging om het bewaken van de kwaliteit van zijn instrumenten’, beaamt de Leidse sterrenkundige Ewine van Dishoeck. ‘Maar uiteindelijk had hij altijd gelijk.’
Thijs de Graauw was een pionier op het gebied van de ver-infrarood- en de submillimetersterrenkunde, waarnemingstechnieken waarmee je vooral moleculen in het heelal (zoals waterdamp) kunt vinden en bestuderen.
Voordat hij in 2008 met zijn vrouw Herma naar Chili verhuisde, werkte hij bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en bij ruimteonderzoeksinstituut Sron in Groningen. Zijn jongste dochter Gwendolyn kan meepraten over die ‘duidelijke hand’. ‘Mijn vader zat vaak wekenlang in het buitenland’, vertelt zij, ‘en mijn zus Jessica en ik konden behoorlijk ondeugend zijn. Vanaf de andere kant van de wereld werden we dan via de telefoon streng toegesproken.’
Ja, De Graauw kon autoritair overkomen, maar was ook een begenadigd teamleider die de kwaliteiten van anderen onderkende en tot bloei liet komen. ‘Daarin heeft hij zichzelf wel ontwikkeld’, zegt Gwendolyn, ‘mede door het volgen van een cursus neurolinguïstisch programmeren. Eigenlijk best bijzonder voor een exacte wetenschapper.’
Michiel Randag leerde De Graauw kennen bij de Groningse roeivereniging De Hunze. ‘Een rustige, aimabele en empathische idealist’, zegt hij, ‘en een fanaat als het om wedstrijdroeien ging. Ook toen hij in Chili woonde, kwam hij tijdens een kort bezoek aan Nederland toch vaak even een ochtend roeien. Een keer kleedde hij zich in het plantsoen om, om daarna direct via Schiphol door te reizen naar Tokio.’
De Graauws gedrevenheid kwam goed van pas in zijn sterrenkundig werk. Zo leidde hij het ontwerp en de bouw van het zeer complex hifi-meetinstrument aan boord van de door hem geïnitieerde Europese ruimtetelescoop Herschel. Die ervaring leidde later tot de bouw van gevoelige ontvangers voor de Alma-telescopen. ‘Thijs had een kristalheldere langetermijnvisie’, aldus Van Dishoeck.
‘Mijn vader bleef altijd jong van binnen en moest ook in het dagelijks leven altijd een project om handen hebben’, vertelt dochter Gwendolyn. ‘Het opknappen van een aftandse tjalk die hij in een opwelling had gekocht, of zelfs de tuin van het huis in Chili.’
Thijs de Graauw overleed op 84-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker. Zijn laatste project was de realisatie van een planetarium in zijn woonplaats Ocoa, want zijn passie voor de kosmos droeg hij graag over op anderen. ‘Hij was apetrots op dat planetarium’, zegt Randag. ‘Zijn ideaal was de bouw van honderd van die planetaria in heel Chili. Dat heeft hij helaas niet meer kunnen realiseren.’
Source: Volkskrant