Nederlandse vertegenwoordigers zullen dinsdag deelnemen aan het omstreden overleg met de Taliban. De regering hoopt afspraken te kunnen maken over het terugsturen van uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers.
is correspondent Zuid-Azië voor de Volkskrant
De Taliban zijn sinds 2021 de feitelijke machthebbers van Afghanistan. Ze zijn diplomatiek sterk geïsoleerd en worden door geen enkel land behalve Rusland erkend als legitieme regering. Dat komt mede doordat de Taliban de vrijheden van vrouwen en meisjes ernstig hebben ingeperkt. Zij leven in Afghanistan grotendeels achter gesloten deuren.
Desondanks haalt Europa voorzichtig de banden aan. Dat doet het omdat het uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers wil deporteren. In januari toog een delegatie van de Europese Commissie naar de Afghaanse hoofdstad Kabul; dinsdag wordt een vijfkoppige Taliban-delegatie in Brussel ontvangen.
Het is een controversieel bezoek. Verschillende mensenrechtenorganisaties en leden van het Europees Parlement vrezen dat de ontvangst in Brussel de schijn van legitimering wekt. VN-rapporteur Richard Bennett spreekt daarom van een ‘schoffering’ van het Afghaanse volk.
Desondanks schuift ook Nederland aan bij de ontmoeting, bevestigen ingewijden aan de Volkskrant. Het gaat om ambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V). Waar en hoe laat de gesprekken plaatsvinden is onbekend, hoewel het zou gaan om een neutrale plek zoals een hotel, in plaats van een officieel kantoor van de Europese Unie.
Een woordvoerder van het ministerie benadrukt in een reactie dat het gaat om ‘operationele gesprekken’. ‘Dat betekent dus niet dat Nederland de relatie met de Taliban gaat normaliseren.’ Nederland beschouwt de gesprekken als een ‘praktische aanpak’ om de terugkeer van Afghanen ‘beter te regelen’.
Welke andere landen dinsdag deelnemen aan het overleg met de Taliban is nog onduidelijk. Een woordvoerder van de Commissie wil daar niets over loslaten.
Verschillende Europese landen worstelen met het aantal Afghaanse asielzoekers. Ze vormden afgelopen jaar de grootste groep asielaanvragers in Europa. Nederland kreeg de afgelopen jaren telkens zo’n duizend Afghaanse asielaanvragen. Daarvan wordt, net als in de rest van Europa, zo’n 70 procent goedgekeurd.
Maar uitgeprocedeerde asielzoekers worden amper teruggestuurd naar Afghanistan. Volgens de Dienst Terugkeer en Vertrek ging het afgelopen jaar om slechts dertig personen die vanuit Nederland werd gedwongen om te vertrekken.
Dat komt deels doordat de Taliban niet meewerken. Daarnaast wordt Afghanistan door veel landen niet veilig geacht om mensen naartoe terug te sturen. Ook het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de veiligheidssituatie ‘slecht, instabiel en onvoorspelbaar’. Er worden ‘regelmatig’ aanslagen gepleegd, ook wordt Afghanistan bijna maandelijks aangevallen door buurland Pakistan. Vrouwen en meisjes zijn praktisch verbannen uit het openbare leven.
Twintig Europese landen, waaronder Nederland, vroegen de Europese Commissie afgelopen oktober om meer te doen om Afghanen terug te sturen. De kwestie was urgent, zo schreven de landen in een brief, want in ‘veel EU-landen’ zou er sprake zijn van een toename van ‘gewelddadige incidenten’ door Afghanen.
Waarop die uitlating gebaseerd is, kan het ministerie van J&V niet precies zeggen. Een woordvoerder spreekt over problematiek in onder meer Duitsland en België. Tegelijkertijd stelt het ministerie dat de groep veroordeelde Afghaanse vreemdelingen in Nederland juist ‘relatief klein’ is.
Europese landen zoeken naar manieren om uitgeprocedeerde asielzoekers uit te zetten. Omgekeerd willen de Taliban toegang tot de Afghaanse ambassades in Europa, die nog grotendeels worden bestierd door vertegenwoordigers van de voormalige, prowesterse Afghaanse republiek.
Dat geldt ook voor de ambassade in Den Haag. De in 2020 aangestelde ambassadeur Mohammad Asif Rahimi is na de machtsgreep van de Taliban op zijn post blijven zitten. Inmiddels heeft de ambassade een werkbare modus gevonden om toch met Kabul samen te werken, stellen bronnen op de ambassade. Zo wordt op het gebied van het uitgeven van visa samengewerkt.
Onder meer Duitsland en Noorwegen hebben de banden met de Taliban al aangehaald. Hoewel de landen het regime niet erkennen, mochten de Taliban wel eigen diplomaten naar Europa sturen. In ruil daarvoor krijgt bijvoorbeeld Duitsland het recht om het aantal deportatievluchten op te voeren, meldde de Duitse publieke omroep zondag.
Of ook Nederland overweegt om Taliban-diplomaten toe te laten in Den Haag, kon een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken dinsdagochtend niet zeggen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant