Jacinta Ngobese-Zuma, de Zuid-Afrikaanse frontvrouw van anti-immigratiebeweging March and March, is een van de meest geliefde en gehate vrouwen in haar land. Waarom maakt deze radiopresentator zoveel los?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
In juli verwacht Zuid-Afrika tumult. Dat is te danken aan Jacinta Ngobese-Zuma. De 39-jarige frontvrouw van anti-immigratiebeweging March and March heeft een deadline gesteld. Voor 30 juni moeten alle ongedocumenteerde migranten uit het land zijn vertrokken, of moet de regering op zijn minst een plan hebben voor grootschalige deportatie.
Waarom? Omdat Zuid-Afrika volgens Ngobese-Zuma wordt ‘kapotgemaakt’ door immigranten die in de criminaliteit actief zijn of banen van Zuid-Afrikanen inpikken. Omdat Zuid-Afrikanen zich ‘niet langer oncomfortabel zouden voelen in hun eigen land’. Omdat ‘Zuid-Afrikanen weer op één moeten komen te staan’.
Het zijn teksten die regelrecht uit het Maga-kamp van president Donald Trump lijken te komen, maar die door Ngobese-Zuma naar Zuid-Afrika zijn geïmporteerd en mainstream zijn gemaakt.
Ergens zijn de zorgen van Ngobese-Zuma te begrijpen. Na het eind van de apartheid is de belofte van welvaart nooit in vervulling gegaan voor veel Zuid-Afrikanen; 33 procent van de Zuid-Afrikanen is werkloos.
Omdat Zuid-Afrika desondanks de grootste economie van het continent heeft, trekt het land inwoners uit naburige landen. De drie miljoen immigranten en de onbekende hoeveelheid ongedocumenteerden vergroten de druk op de zorg, die ook al te kampen heeft met teruggeschroefde ontwikkelingshulpbudgetten.
Desondanks roepen de anti-immigratieprotesten ongemak op in Zuid-Afrika, vooral wegens de stigmatiserende uitspraken van Ngobese-Zuma over andere Afrikanen. Discriminatie ligt wegens de apartheid sowieso zeer gevoelig in Zuid-Afrika. En hoewel het ultimatum volgens Ngobese-Zuma geen vrijbrief is voor geweld, wordt het wel zo geïnterpreteerd.
Migranten worden sinds mei, toen de deadline werd aangekondigd, uit hun huizen verjaagd. Ze bivakkeren in gymzalen of geïmproviseerde tentenkampen door het land uit angst voor hun veiligheid.
‘Er is geen ruimte voor xenofobie, racisme, seksisme, afrofobie of iedere andere vorm van intolerantie in Zuid-Afrika’, reageerde de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa op het geweld. ‘We zullen en mogen niet toestaan dat groepen de legitieme zorgen van Zuid-Afrikanen misbruiken om ons land te destabiliseren.’
Toch lukt het zijn regering maar niet om de gemoederen te bedaren. Het maakt Ngobese-Zuma een van de meest geliefde en gehate vrouwen van Zuid-Afrika.
Jacinta Ngobese-Zuma werd 39 jaar geleden geboren in KwaMashu, een township ten noorden van Durban. Haar moeder was jong en haar vader uit beeld, waardoor ze grotendeels door haar grootouders is opgevoed. Een studentenbaan bij de campusradio van de Universiteit van KwaZulu-Natal in Durban bood haar een opstapje naar een carrière als radiomaker. Vanaf 2009 werkte ze voor verschillende regionale zenders.
Dankzij haar laatste programma, de ochtendshow Cruise with Jacinta Ngobese, kreeg ze een inkijkje in de levens en beslommeringen van haar luisteraars.
Zo werd ze in 2023 gebeld door de 37-jarige beveiligingsmedewerker Nkosinathi Hadebe, die al 23 jaar samen was met zijn vriendin, graag wilde trouwen, maar van zijn salaris geen bruiloft kon betalen. Toen Ngobese-Zuma met haar programma een crowdfundingsactie opzette om het huwelijksfeest te betalen, werd ze geliefd en bekend bij een groter publiek.
Toch werd Ngobese-Zuma’s contract in de zomer van 2025, enkele maanden nadat ze March and March had opgezet, zonder opgaaf van redenen beëindigd. Ngobese-Zuma liet het er niet bij zitten. Ze stapte naar de pers en de rechter. Maar ze kreeg haar baan er niet mee terug.
Het is gissen of March and March zonder dit ongewenste ontslag zou zijn uitgegroeid tot een omvangrijke protestbeweging. Maar Ngobese-Zuma lijkt tegenwoordig een fulltime baan te hebben aan het vullen van haar Facebook-pagina. Bijna ieder uur plaatst ze een bericht voor haar ruim 900 duizend volgers.
Haar tijdlijn leest als een mix van woede over de in haar ogen onterechte beschuldigingen van xenofobie, en generaliserende uitspraken over migranten. Zo schreef ze bij een video over een Nigeriaanse man die tien jaar illegaal in Zuid-Afrika had gewoond en terugkeerde vanwege het door haar gestelde ultimatum: ‘Uiteraard draagt hij geen cent bij aan onze belastingen, waarschijnlijk tapt hij elektriciteit en water af en woont hij in een gekraakt pand, profiterend van dit land, zoals ze allemaal doen.’
De charismatische Ngobese-Zuma is ook voortdurend te zien en horen op radio en tv. Terwijl haar liefde voor de journalistiek sinds haar ontslag danig lijkt te zijn bekoeld, getuige haar sociale media-posts.
‘De media’ worden volgens haar gerund door ‘witte vertegenwoordigers van een globalistische agenda’. Journalisten zouden haar protestbeweging negatiever bejegenen dan witte anti-immigratiedemonstranten in Europa, want ‘als je zwart bent, dan bestempelen de media je gelijk als vijand’. Het is slechts een greep uit de uitspraken die duiden op geloof in complottheorieën.
De mobilisatiekracht van Ngobese-Zuma is niet onopgemerkt gebleven. Acht politieke partijen hebben haar al gepolst voor een positie. Tot nu toe houdt ze de boot af. ‘Op dit moment is het mijn taak om March and March te laten groeien, het patriottisme onder de Zuid-Afrikanen te laten groeien en ervoor te zorgen dat mensen zich nooit meer door de overheid laten behandelen zoals ze nu zijn behandeld.’
3 x Jacinta Ngobese-Zuma
Ngobese-Zuma zegt Donald Trump over het algemeen ‘een grote clown’ te vinden, maar bewondert hem om zijn harde immigratiebeleid.
Ngobese-Zuma was op de middelbare school lid van een debatclub en was naar eigen zeggen ‘de beste spreker van de school’.
Volgens Ngobese-Zuma wordt March and March bekostigd met geld van ‘bezorgde Zuid-Afrikanen’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant