Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Een echte aardappelboer leest zijn aardappels. Hij raapt een knol van het land en ziet hoe het de pieper is vergaan. Witte knopjes op de huid: natte grond. Scheuren? Gebarsten toen hij na droogte te veel van harde regen dronk.
Bij mensen is het niet anders. De omstandigheden waarin ze opgroeien, laten blijvende sporen na. Kinderen van ouders met financiële problemen ondervinden daar de rest van hun leven gevolgen van. Een onderzoek dat Erasmus MC deze maand publiceerde, laat zien dat die ‘giftige stress’ invloed heeft op de ontwikkeling van hersenen en organen. Het verklaart waarom in arme wijken meer pasgeborenen te klein of te ziek zijn, of dood gaan.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
‘Armoede gaat onder je huid zitten’, zegt ook hersenonderzoeker Marion van den Heuvel van het Tilburgse Zero Poverty Lab. Al zijn de gevolgen minder goed aan de buitenkant te zien dan bij de aardappel. In Nederland heeft ruim één op de acht gezinnen met kinderen problematische schulden. Deze maand meldde het CBS dat dat aandeel groeit. Financiële stress bij de moeder beïnvloedt de hersenen van een kind – een afwijking die begint in de buik.
In Ivoorkust is baanbrekend onderzoek gedaan. Wetenschappers van de universiteit van Toronto onderzochten twee groepen moeders met jonge kinderen. De ene groep nam deel aan het Nederlandse 100Weeks-programma. Daarin krijgen arme vrouwen honderd weken lang elke week een cashbedrag én training. Hun besteedbaar inkomen (zo’n 8 euro per week) verdubbelt. Ze leren investeren, sparen, een bedrijfje beginnen en gezond leven. Full disclosure: mijn man ontwikkelde dit hulpprogramma, zodoende ken ik het onderzoek.
De andere groep bleef arm; met schulden, zonder geld voor medicijnen, waterdicht dak of schooluniform voor de kinderen. Zij eten één maaltijd per dag. De hersenonderzoekers bouwden een helm vol meetapparatuur om de ontwikkeling van de kinderen te volgen. Die gerandomiseerde proef, een ‘gouden standaard’ in wetenschappelijk onderzoek, liet zien dat de hersens van de kinderen wier moeders bij 100WEEKS zaten, zich veel beter ontwikkelden. Of: de hersens van kinderen in armoedestress blijven achter in hun ontwikkeling. Dat betekent een leven lang minder kansen, meer problemen, minder gezondheid, minder geluk. Maar op het eerste oog zie je niks.
Zo zagen wij, zangers van een koor in Amsterdam-Noord, het niet goed. We waren verrast door een lange rij rond het plein. Mensen stonden te praten. Honderden noorderlingen met een grote boodschappentas in de hand. Geen TikTokrij van toeristen die selfies scoren terwijl ze wachten op een stroopwafel van 8 euro. In Noord nam niemand een foto. Stap voor stap naderden ze de vrachtwagen van Voervervoer, de vrijwilligersorganisatie die eten inzamelt dat anders wordt weggegooid. Deze dinsdagavond werd 3.000 kilo aardappelen uitgedeeld.
Wij meenden dat plein te verblijden. Gingen staan in het midden van de cirkel en zongen ons lied. Wat was bedoeld als vrolijke noot, bleek een pijnlijke misser. De wachtenden wilden niet worden gezien. Menigeen dook weg in capuchon of hijab.
De schaamte kwam van twee kanten. De onze over missen wat armoede doet. Dat in de rij staan voor het gratis krijgen van de toch al goedkoopste levensmiddelen vernederend is. Terwijl het aantal miljonairs elk jaar toeneemt, stijgt ook het aantal gezinnen met problematische schulden – iets om je als samenleving voor te schamen. En om je zorgen over te maken. Want wat zijn de gevolgen voor gefrustreerde, vernederde mensen, in een wereld waarin blingbling, TikTokglamour met koopknop en Klarna, machomiljonairs, en een drugsverslaafde biljonair met mediamonopolie de gouden standaard zetten?
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant