Als Nederland werk wil maken van kansengelijkheid en een gezonde samenleving, dan moeten we ook werk maken van een sterke leescultuur.
Over twee weken begint de zomervakantie voor de eerste scholen in Nederland. Terwijl de schooldeuren straks sluiten, gaat de ontwikkeling van kinderen gewoon door. Juist daarom is het belangrijk dat de Tweede Kamer nu spreekt over de initiatiefnota Lezen voor je leven. Dat is hard nodig.
Lezen lijkt op het eerste gezicht een bescheiden politiek onderwerp, maar dat is het allang niet meer. De leesvaardigheid en het leesplezier van jongeren dalen al jaren, en ook steeds meer volwassenen hebben moeite met lezen. Wie zelf moeite heeft met lezen, leest minder voor en heeft minder boeken in huis. Zo dreigt een achterstand van generatie op generatie te worden doorgegeven. In kansen op school, op de arbeidsmarkt, maar ook in welzijn, zelfvertrouwen en kansen op een gezond leven.
Over de auteur
Tamar van Gelder is directeur-bestuurder van Stichting Lezen.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
We doen best veel aan leesbevordering in Nederland, maar nog niet met het gewenste effect. Op consultatiebureaus delen we boekjes uit via BoekStart, op de kinderopvang worden programma’s uitgevoerd. In het onderwijs is flink geld uitgetrokken om de basisvaardigheden te verbeteren, en er komt een nieuwe wet die bibliotheken een grotere rol geeft in het onderwijs. Dat zijn belangrijke stappen die hun waarde bewijzen.
Maar losse initiatieven maken nog geen leescultuur. Wat ontbreekt is samenhang en regie. De basis voor taal en lezen wordt gelegd in de eerste levensjaren. Kinderen die opgroeien in een omgeving waarin wordt voorgelezen, waar boeken vanzelfsprekend aanwezig zijn en waar taal rijk aanwezig is, hebben een voorsprong die later moeilijk in te halen is. Toch richten beleid en financiering zich nog te vaak op afzonderlijke levensfasen en sectoren in plaats van op een doorlopende leeslijn: van geboorte tot een leven lang lezen.
Een sterke leescultuur vraagt om een lange adem. Om ouders die gestimuleerd worden om voor te lezen vanaf de geboorte en daarmee doorgaan tot de kinderen uit huis gaan. Om pedagogische professionals die kinderen spelenderwijs met taal in aanraking brengen. Om scholen met een aantrekkelijke schoolbibliotheek en leraren die zelf lezen en verhalen tot leven brengen. En om jongeren en volwassenen die blijven ervaren dat lezen niet alleen nuttig is, maar ook plezier, ontspanning en nieuwe perspectieven biedt.
Juist daarom is het goed dat de Tweede Kamer nu spreekt over ‘Lezen voor je leven’. Maar als we lezen uitsluitend blijven benaderen als een onderwijsopgave, missen we een kans. Wie lezen uitsluitend ziet als een onderwijsopgave, onderschat wat er op het spel staat. Lezen is ook cultuur: iets wat je samen doet, waar je plezier aan beleeft en waar je jezelf in ontwikkelt. Het is een voorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving, het helpt kinderen en jongeren zichzelf en de wereld beter te begrijpen, en het draagt bij aan welzijn en verbinding, hun hele leven lang.
Als je als land een leescultuur wilt opbouwen, moet je investeren in de lange adem én veel beter samenwerken. Kinderboekenambassadeur Astrid Sy overhandigt vandaag aan Kamerleden een zomerleestas, gevuld met boeken voor kinderen en jongeren van verschillende leeftijden. Niet als cadeau, maar als herinnering aan een belangrijk verzoek: juist in de zomervakantie wordt zichtbaar dat lezen niet ophoudt wanneer de schooldeuren sluiten. De ontwikkeling van kinderen gaat door. De vraag is of wij als samenleving zorgen dat boeken, verhalen en leesplezier daarin een vanzelfsprekende plek blijven houden.
Als Nederland werk wil maken van kansengelijkheid en een gezonde samenleving, dan moeten we ook werk maken van een sterke leescultuur. Niet binnen één ministerie, niet binnen één sector en niet alleen binnen de muren van de school. Lezen doe je voor je leven. Daar hoort een overheid bij die verder kijkt dan één schooljaar en één begroting.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant