Beschermd tegen de zon, gewoon met je dagcrème. Is het echt een goede oplossing of smeren we onszelf een vals gevoel van veiligheid aan?
schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
Witte vlekken op je kleding en verpeste make-up: dagelijks iedere twee uur een dikke laag zonnebrandcrème op je gezicht aanbrengen is niet ideaal. Toch is zonbescherming cruciaal tegen de schadelijke effecten van uv-licht. Een verzorgingsproduct dat je tóch al gebruikt, waar de bescherming al in zit, lijkt dan een stuk praktischer. Op steeds meer verpakkingen van dagcrèmes, serums en foundations staat SPF vermeld. Perfect voor wie zijn huid gezond én mooi wil houden zonder extra moeite?
‘Zonnebrandcrème beschermt de huid met moleculen die uv-licht absorberen en bestaat deels uit componenten die het licht reflecteren, zodat deze niet kunnen doordringen in de huidcellen’, vertelt Wybren Jan Buma, hoogleraar moleculaire spectroscopie aan de Universiteit van Amsterdam.
De SPF geeft aan hoeveel keer langer de huid in de zon kan blijven zonder te verbranden dan zonder bescherming. SPF 15 houdt zo’n 93 procent van de uv-B-straling tegen, SPF 30 bijna 97, en SPF 50 rond de 98 procent. Buma: ‘De filters moeten aan strenge eisen voldoen voor ze goedgekeurd worden. Of ze nou in een dagcrème verwerkt zijn, of in een zonnebrandcrème, de werking is in theorie hetzelfde.’
Het grootste probleem van de multifunctionele potjes zit in de psychologie van de badkamer, zegt hoogleraar dermatologie Marlies Wakkee van het Erasmus MC. ‘Laboratoriumtests bepalen de SPF-waarde aan de hand van een royale laag van twee milligram product per vierkante centimeter huid. In de praktijk smeren consumenten een dagcrème flinterdun uit. Voor goede bescherming heb je een royale, egale laag nodig.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Nu gebundeld in een boek: Beter Leven: lifehacks volgens de wetenschap.
Niet alleen de hoeveelheid, ook hoe je smeert telt mee. Een Brits onderzoek uit 2016 toonde aan dat mensen bij het aanbrengen van een dagcrème gemiddeld 17 procent van hun gezicht volledig missen. Bij een reguliere zonnebrandcrème is dat slechts 11 procent. Vooral de oogleden, lippen en oren worden overgeslagen.
‘Dit is heel logisch’, zegt Wakkee. ‘Een dagcrème smeer je doorgaans niet op je oogleden omdat het in je ogen kan lopen.’ De gevolgen van die gemiste plekjes ziet ze veelvuldig in de praktijk. ‘Bij mannen zien we meer huidkanker op de oren, omdat ze korter haar hebben en de oren uitsteken. Bij vrouwen zien we het juist vaak in het decolleté.’
Ook moet je opletten of de crème naast UVB ook tegen UVA beschermt, zegt onderzoeksarts in de cosmetische dermatologie Jetske Ultee. ‘Voor wie huidveroudering wil tegengaan, is UVA-straling de echte vijand.’ Dit licht is altijd aanwezig en dringt moeiteloos door wolken en glas. ‘Lange tijd lag de focus vooral op UVB vanwege de zichtbare verbranding, maar chronische blootstelling aan beide typen straling veroorzaakt DNA-schade die kan leiden tot huidkanker.’
Voor zonnebrandcrèmes gelden strenge eisen op basis van de Europese cosmeticaverordening, die stelt dat de UVA-bescherming minimaal een derde van de SPF-waarde moet zijn. Deze specifieke UVA-richtlijn geldt alleen voor echte zonnebrandproducten. Hierom staat op de verpakking van dagcrèmes vaak alleen SPF vermeld.
Wakkee: ‘Als het UVA-logo ontbreekt bij een dagcrème, hoeft de fabrikant die minimale verhouding niet te garanderen en wordt dit niet gecontroleerd door de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit). Ik zeg niet dat die UVA-bescherming er per definitie niet in zit, maar zonder logo neem je als consument eigenlijk een gokje.’
De industrie kiest bij dagcrèmes vaak voor minder sterke zonnefilters. ‘Dit doen ze om de vertrouwde textuur te behouden’, zegt Wakkee. Maar is het buiten de textuur een geval van baadt het niet, dan schaadt het niet? Ultee: ‘Zeker bij dagelijks gebruik moet je kritisch naar de filters kijken. Moleculen als oxybenzone, homosalate en octinoxate vermijd ik liever wegens zorgen over schadelijke effecten voor de huid en het milieu. In Europese en Aziatische producten kom je deze gelukkig bijna nooit meer tegen, in Amerikaanse nog wel.’
Buma legt uit wat er gebeurt: ‘Zodra er uv-licht op de moleculen valt, schieten ze in de actiestand. Ze vangen de straling op, maar kunnen daardoor zelf of met andere stoffen in de buurt reacties ondergaan. Dat kan theoretisch zorgen voor huidschade. Verder kunnen de moleculen zelf voor een verstoring van een ecosysteem zorgen zoals gebeurt bij koralen.’
De industrie zoekt daarom continu naar stabielere alternatieven, zegt Buma. Bijvoorbeeld geïnspireerd op moleculen die ook in de natuur voorkomen, zoals in planten of moleculen uit ons eigen zweet. Dit effect geldt overigens alleen als je daadwerkelijk in de zon zit. ‘Wie de hele dag binnen zit, laat de moleculen intact.’
In theorie werkt de SPF van de ochtend tijdens de lunchpauze dus nog, mits deze niet te veel is weggewreven. Hoezeer dat gebeurt, illustreert Ultee met een Aziatisch onderzoek onder kantoormedewerkers die ’s ochtends zonnebrand met een fluorescerende kleurstof aanbrachten. ‘Uit uv-foto’s bleek dat na twee uur gemiddeld 16 procent van de crème was verdwenen, en na acht uur zo’n 30 procent. Dat valt dus mee.’ Volgens Ultee is een dagcrème met SPF dan ook een welkom extraatje voor de dagelijkse momenten waarop je normaal geen aparte zonnebrandcrème smeert en toch een beetje zon pakt.
Wakkee benadrukt dat de dermatologische richtlijn voor zonnige dagen onverminderd van kracht blijft: ‘Weren, kleren, smeren. Mijd tussen 12.00 en 15.00 uur de felle zon, zoek de schaduw op, bedek jezelf met kleding, een zonnebril en een hoed, en smeer de onbedekte delen regelmatig en royaal in met een goede zonnebrandcrème.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant