Het tikkie-terug daargelaten is voetbal een sport van de vooruitgang. In sommige gevallen pakt die vooruitgang desastreus uit (drinkpauzes, de aanstelling van Gianni Infantino, reservespelers die het volkslied meezingen in de middencirkel, de samenwerking tussen de Fifa en de nationale staatsoliemaatschappij van Saoedi-Arabië), andere initiatieven zijn juist een verrijking voor het spel (rood voor praten met je hand voor je mond, Brian Brobbey).
Maar de vooruitgang die dit WK verreweg de grootste schokgolf in gedrag veroorzaakt, is de refcam, een uit de pornowereld afkomstige camera die scheidsrechters dit toernooi op de zijkant van hun hoofd hebben geïnstalleerd, opdat iedere kijker kan zien wat zij zien.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Tijdens een interview vertelde voormalig topscheidsrechter Björn Kuipers mij ooit hoe intimiderend het voelde toen hij tijdens een Champions Leaguewedstrijd Zlatan Ibrahimović rood gaf, waarna alle multimiljonairs van Paris Saint-Germain hem trillend van woede bestormden alsof de supermarkteigenaar uit Oldenzaal de Bastille in hoogsteigen persoon was.
Een knoest van een spits op je af te zien stevenen, scheldend en tierend, terwijl op de tribune iedereen klaarzit om een gemeenschappelijk hi-ha-hondelul in te zetten – dat hoorde niet thuis in het voetbal, zo vond hij.
Het is inmiddels een paar jaar later en eindelijk heeft Kuipers zijn zin gekregen, want hoewel het WK pas anderhalve ronde oud is, kun je nu al spreken van een ware revolutie in de sport: dankzij de refcam stuiven er nauwelijks nog briesende spelers richting de scheidsrechters om verhaal te halen. Er klinkt vrijwel geen gescheld, nergens hoor je jammerlijk geklaag: het spel is opgeschoond.
Nu is het natuurlijk al langer bekend dat camera’s een verlammend effect hebben op gedrag. Gen Z’ers gaan bijvoorbeeld veel minder uit dan eerdere generaties, onder meer omdat iedereen elkaar continu filmt waardoor de schaamte altijd op de loer ligt. En ook buiten de nachtclubs gedragen ze zich anders: toen vorig jaar uit CBS-cijfers bleek dat de jeugdcriminaliteit in Nederland sinds 2010 met meer dan de helft was gedaald, legden de meeste criminologen direct een verband met de smartphone.
Camera’s boezemen angst in jegens de drager ervan, aangezien camera’s de macht van zowel de openbaarheid als de eeuwigheid bezitten. Toen Nederlandse agenten in 2019 begonnen met het dragen van bodycams, leidde dat gelijk tot minder agressie en geweld. En vorige maand besloot ook de NS dat alle 3.500 conducteurs in de loop van dit jaar worden uitgerust met een bodycam, aangezien uit proeven bleek dat de camera’s een ‘de-escalerend effect hebben bij incidenten’.
De wereld, zowel de echte als die van het voetbal, wordt netter, keuriger, eerlijker en vriendelijker dankzij het afscheid van de anonimiteit. Maar ook vele malen saaier en voorspelbaarder, want wie genoot er niet intens van de karatetrap die Louis van Gaal ooit nadeed langs de zijlijn? En wie voelt de emotie niet door zijn lichaam pompen zodra paljassen als Diego Simeone en José Mourinho weer eens tekeer gaan tegen een vierde man?
Voetbal is entertainment, keurigheid is dat niet. ‘In de dertig jaar dat de Borgia’s regeerden, kende Italië oorlog, moord en bloedvergieten, maar ook Michelangelo, Da Vinci en de Renaissance’, zei de Amerikaanse regisseur Orson Welles ooit treffend. ‘In Zwitserland hebben ze vijfhonderd jaar broederliefde, vrede en democratie gehad en alles wat dat opleverde was de koekoeksklok.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant