Ook in de parlementaire enquête naar de aanpak van Corona valt op hoezeer de autoriteiten, van regering tot wetenschappers, standaard denken dat de bevolking maar beter tegen zichzelf in bescherming genomen kan worden. Met kalmerende, inhoudsarme speeches moeten paniek en muiterij worden voorkomen. Maar zelfs al is het effect averechts, en ook al werkt het bijna automatisch complotdenken in de hand, ze kunnen het niet laten.
Complottheorieën zijn ontwrichtend voor de maatschappij, maar ook een vruchtbare bron voor de vertelkunst. Thrillers, sciencefiction en horror varen er wel bij. En wij ook, want hoe heerlijk enerverend is de wanhopige strijd van de enkeling die ‘weet’ tegen sinistere geheime diensten.
Het genre is nu verrijkt met Disclosure Day van Steven Spielberg.
Dat is een gezellige, spectaculaire film, gedragen door twee lieftallige hoofdpersonen, een man en een vrouw. Geen stel in wording, het cliché ‘man + vrouw = liefde’ is aan Spielberg niet besteed. Ze zijn zielsverwanten.
Zij weten. De meeste andere mensen zijn collectief verzonken in hun smartphones, de moderne pendant van Plato’s grot. Je hoeft er alleen maar van op te kijken om de realiteit te zien, makkelijk zat. Gebeurt niet. Iedereen prefereert de schaduwen op de led-schermpjes.
Scène uit ‘Disclosure Day’ van Steven Spielberg.
Disclosure Day is eens zo leuk voor wie Spielbergs meesterwerk Close Encounters of the Third Kind (1977) kent, of E.T. (1982). Die drie films grijpen meesterlijk in elkaar. Minder meesterlijk is hoe Steven Spielberg in de VS ter gelegenheid van Disclosure Day serieus wordt opgevoerd als een kenner van buitenaards leven. En al helemaal niet meesterlijk is hoe gretig hij zich dat laat welgevallen. Sinds hij deze film maakte, gelooft hij in buitenaardse wezens, verklaart hij. En zelfs The New York Times praat hem naar de mond.
Spielberg poseert als de profeet van het buitenaardse. Maar zijn aliens ogen vreemd genoeg als mensjes, want hij schiep ze „naar Zijn beeld” (zie God, Genesis 1:27). En ook inhoudelijk zijn ze menselijk ingefluisterd. Neem het onvergetelijke citaat: ‘E.T. phone home’ – dat is een stelling die een essentieel en exclusief menselijk verlangen samenvat. Niet voor niets gaat het gelijk op met dé verzuchting van Dorothy, de hoofdpersoon van die andere Hollywood-klassieker, The Wizard of Oz: ‘There’s no place like home”.
De snoepige E.T. is in feite een echo van Merlijn de Tovenaar, van de Iraanse profeet Zarathoestra, van de Sibylle, van het Orakel van Delphi, van de blinde ziener Tiresias van Thebe, nu ja, van al die wijzen en zieners uit mythen en sagen van Oost tot West. Voor de groene leermeester Yoda (‘Do. Or do not. There is no try’), uit Star Wars van Spielbergs kompaan George Lucas, gaat hetzelfde op.
We hoeven ze dus niet helemaal uit een ander melkwegstelsel te halen. De aliens zijn hier, in ons eigen universum.